Het gebruik van kinderboeken in de dramalessen biedt een rijke grond voor creativiteit, inleven en emotionele betrokkenheid bij kinderen. Kinderboeken zijn een uitstekende bron voor verhalen die kinderen kunnen interpreteren, uitbeelden en daardoor beter begrijpen. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van dramamethoden die specifiek zijn ontwikkeld voor kinderboeken, met aandacht voor zowel het thema van de Kinderboekenweek als het gebruik van prentenboeken in lesactiviteiten. Daarnaast worden verschillende didactische werkvormen en materialen beschreven die ondersteuning bieden bij het implementeren van deze dramaoefeningen in het onderwijs.
Kinderboeken als basis voor dramalessen
Een (prenten)boek kan voor zowel leerlingen als leerkracht een fijne inspiratiebron zijn voor hun spel. Kinderboeken zijn meestal rijk aan visuele elementen en emotionele verhalen die makkelijk kunnen worden uitgebeeld. In dramamethoden worden deze boeken vaak gebruikt om kinderen te stimuleren om zich in te leven in het verhaal, en handelingen te ontplooien die passen bij de hoofdpersonen of situaties in het verhaal. Deze benadering ondersteunt niet alleen de leesvaardigheid, maar ook het sociaal-emotionale ontwikkeling en de creatieve expressie.
Dramalessen gebaseerd op kinderboeken zijn vaak onderdeel van grotere thematische lesseries, zoals die gerelateerd zijn aan de Kinderboekenweek. Bijvoorbeeld, voor de Kinderboekenweek 2012 met het thema “Hallo Wereld!” is een dramales gemaakt op basis van het prentenboek De Gele Ballon. Voor de Kinderboekenweek 2015 met het thema “Raar maar waar” is een dramales ontwikkeld op basis van het boek Franky. Deze lessen zijn vaak afgestemd op bepaalde leeftijden en leerjaars, zodat ze goed passen bij de cognitieve en emotionele ontwikkeling van de kinderen.
Lessencyclus: Elfen en monsters
Een voorbeeld van een dramamethode die specifiek gericht is op het uitbeelden van verhalen is de lessencyclus Elfen en monsters. In deze cyclus is het doel dat de kinderen zich inleven in de verhalen en monsters of elfen uitbeelden met specifieke lichaamshoudingen en gezichtsuitdrukkingen. Deze oefeningen bevorderen niet alleen het inleven in verhalen, maar ook de fijne en grove motoriek van de kinderen, aangezien ze bewegingen moeten uitvoeren die passen bij de personages.
De kinderen leren ook om te onderscheiden tussen ‘elfenmuziek’ en ‘monstermuziek’. Wanneer een bepaald muziekstuk wordt afgespeeld, reageren de kinderen door te bewegen of stil te blijven, afhankelijk van of het een elf of monster betreft. Deze activiteit ondersteunt het auditieve onderscheidvermogen en het gevoel voor muziek. De gebruikte muziek bestaat uit losse stukjes van Berdien Stenberg, zoals het nummer Rondo Alla Turca uit De toverfluit. De muziek draagt bij aan het sfeer en de atmosfeer van het verhaal, waardoor de kinderen zich beter kunnen inbeelden in de wereld van de elfen en monsters.
Didactische werkvormen in dramalessen
Er zijn diverse didactische werkvormen die kunnen worden ingezet bij dramalessen met kinderboeken. Deze werkvormen worden vaak aangepast aan het leeftijdsgroep en het thema van het boek. Enkele van de meest gebruikte werkvormen zijn:
- Tableau vivant: De kinderen vormen een levend schilderij dat een bepaalde scène of gebeurtenis uit het verhaal voorstelt. Dit helpt hen om een beeld te vormen van de situatie en zich te focussen op de details van het verhaal.
- Vertelpantomime: Hierbij luisteren de kinderen naar het verhaal en vertolken ze de handelingen zonder het spreken of praten. Dit stimuleert het begrip van non-verbale communicatie en het inleven in de gevoelens van de personages.
- Teaching the wall: De kinderen kijken naar een persoon die een scène of situatie uitbeeldt, en voelen zich aangetrokken om dit na te doen. Deze methode helpt bij het leren van complexe emoties en interacties door observatie en nabootsing.
- Bewegen op muziek: De kinderen bewegen op basis van een muziekstuk dat past bij het verhaal of de sfeer. Deze activiteit ondersteunt het gevoel voor ritme en beweging, en helpt bij het onderscheid tussen verschillende emoties of situaties.
- Verhaal voorlezen met beeldmateriaal: Bij deze methode wordt het verhaal voorgelezen, terwijl de kinderen naar de illustraties kijken. Dit ondersteunt het begrip van het verhaal en helpt bij het herkennen van visuele elementen die belangrijk zijn voor het verhaal.
Deze werkvormen zijn vaak gecombineerd met andere activiteiten, zoals het maken van een bellenkrans (die aangeeft wanneer de kinderen weer moeten luisteren) of het gebruik van een prentenboek, zoals Max en de Maximonsters van Maurice Sendak. Deze activiteiten helpen bij het ondersteunen van het leren van het verhaal en het ontplooien van creatieve ideeën.
Lessen in de context van de Kinderboekenweek
De Kinderboekenweek biedt een uitstekende gelegenheid om dramalessen te implementeren die gebaseerd zijn op kinderboeken. In de verleden jaren zijn er verschillende thema's geweest die geschikt zijn voor dramatisering. Bijvoorbeeld, in 2012 had de Kinderboekenweek het thema “Hallo Wereld!”, en is een dramales ontwikkeld op basis van De Gele Ballon. In 2013 was het thema “Klaar voor de Start!”, en zijn dramalessen ontwikkeld op basis van Igor Stippelkampioen en De Tijdrit. In 2014 was het thema “Feest!”, en zijn dramalessen gemaakt op basis van Beer is jarig en Aadje Piraatje viert feest. Deze lessen zijn ontworpen om passend te zijn voor de leeftijden van groep 1/2 en groep 3/4.
De Kinderboekenweek 2015 had het thema “Raar maar waar”, en zijn dramalessen ontwikkeld op basis van Franky, Kobe maakt een museum, Stijn, uitvinder, en Als iemand ooit mijn botjes vindt. Deze lessen zijn ontworpen voor groep 1/2 tot en met groep 7/8. In 2016 had de Kinderboekenweek het thema “Voor altijd jong”, en zijn dramalessen ontwikkeld op basis van Mijn oma is een ooievaar, Op pad met Prins Opa, en Joris en de geheimzinnige toverdrank. Deze lessen zijn ook ontworpen voor verschillende leeftijden en leerjaars.
Deze dramalessen zijn meestal voorzien van een verdiepende beeldende opdracht, die helpt bij het verder verwerken van het verhaal en het stimuleren van creatieve expressie. Bijvoorbeeld, in de dramalessen over Nachtlampje, is er een extra opdracht waarbij de kinderen een beeldende weergave maken van de herinneringen in het verhaal.
Creatieve oefeningen en activiteiten
Naast de dramalessen zijn er ook verschillende creatieve oefeningen en activiteiten die kunnen worden ingezet om het verhaal verder te verwerken. Bijvoorbeeld, een boekenfeest kan worden georganiseerd om de Kinderboekenweek af te sluiten. Dit feest bevat twaalf spelletjes met oude boeken die zorgen voor gezelligheid en ondersteunen het leesinteresse van de kinderen. Deze activiteiten bevorderen niet alleen het leesplezier, maar ook de creatieve expressie en het sociaal contact tussen de kinderen.
Er zijn ook verschillende digitale downloads beschikbaar die kunnen worden gebruikt bij de Kinderboekenweek. Bijvoorbeeld, het spel Dubbeldobbel helpt bij het oefenen van het lezen van boeken en het tellen van getallen. Het spel Rol en bedek helpt bij het oefenen van het tellen en het herkennen van getalbeelden. De letterdoolhoven helpen bij het oefenen van het alfabet en het herkennen van letters. Deze activiteiten zijn handig om in te zetten tijdens de Kinderboekenweek om het leesplezier te stimuleren en de leerdoelen te ondersteunen.
Conclusie
Dramalessen met kinderboeken zijn een uitstekende manier om kinderen te stimuleren om zich in te leven in verhalen en creatieve expressie te ontplooien. Deze lessen bevorderen niet alleen de leesvaardigheid en het begrip van verhalen, maar ook de sociaal-emotionale ontwikkeling en de fijne en grove motoriek van de kinderen. De gebruikte didactische werkvormen, zoals tableau vivant, vertelpantomime, en bewegen op muziek, ondersteunen het leren van het verhaal en het ontplooien van creatieve ideeën. Bovendien zijn er verschillende activiteiten en downloads beschikbaar die kunnen worden ingezet tijdens de Kinderboekenweek om het leesplezier te stimuleren en de leerdoelen te ondersteunen. Door dramalessen te implementeren die gebaseerd zijn op kinderboeken, wordt het leren van verhalen en het ontplooien van creatieve ideeën een levendige en betekenisvolle ervaring voor de kinderen.