Helikopteroefeningen op Texel: Implicaties en reacties van de gemeenschap

Inleiding

In de afgelopen tijd zijn er diverse oefeningen met helikopters en andere militaire vliegtuigen op Texel plaatsgevonden, met name in de omgeving van Vlieland. Deze oefeningen zijn onderdeel van de reguliere training die de Nederlandse Defensie uitvoert om militaire vaardigheden te behouden en te verbeteren. De Vliehors Range, een NAVO-schietterrein op Vlieland, speelt een centrale rol in deze oefeningen. Daarnaast vliegen gevechtshelikopters vanuit Den Helder en oefenen mariniers op Texel met amfibische landingen. De bewoners van Texel, en in het bijzonder van het noorden van het eiland, reageren echter met zorg op de impact van deze oefeningen, vooral wat betreft geluidsoverlast en mogelijke veiligheidsrisico's.

Deze artikel biedt een overzicht van de oefeningen, hun doeleinden, en de reacties van de gemeenschap. Het verbindt feiten uit officiële documenten en meldingen van Texelaars om een compleet beeld te schetsen van deze actuele situatie.

De Vliehors Range: een cruciale oefenlocatie

De Vliehors Range, ook bekend als de Cornfield Range, is een van de belangrijkste oefenterreinen van de Nederlandse Defensie. Het ligt op het meest westelijke deel van het Waddeneiland Vlieland, vlakbij het noorden van Texel. Sinds 1948 wordt het terrein gebruikt voor schietoefeningen met militaire vliegtuigen en helikopters. Het terrein is van ongeveer 17 vierkante kilometer groot en wordt gebruikt om oefenbommen af te vuren en (oefen)raketten en boordwapens te testen.

Een belangrijk aspect van de Vliehors Range is dat het de enige locatie in Nederland is waar oefeningen met echte wapens en bommen op zandplaten kunnen plaatsvinden. Tijdens trainingen is het terrein gesloten voor het publiek. Rode vlaggen en waarschuwingsborden duiden op oefeningen, en de toegang wordt daarom beperkt voor veiligheidsredenen.

Een recente aanpassing van de omgevingsvergunning maakt deel uit van de uitbreiding van het trainingsprogramma. De Nederlandse krijgsmacht wil meer oefenen met munitie en wil ook meer trainingen uitvoeren in de avonduren. Dit heeft geleid tot extra vlieguren en een toename van geluidsoverlast in de omgeving van Texel.

Geluidsoverlast en impact op de gemeenschap

De Texelaars die wonen in de directe omgeving van de Vliehors Range, zoals het noorden van het eiland, hebben inmiddels duidelijk last van het vliegverkeer. Bewoners beschrijven het geluid van oefenvliegtuigen als intens en voelbaar. Een bewoonster, Joke van der Sluis, vertelde hoe de ruiten in hun woning op sommige dagen de hele dag rammelden van het geluid. Andere Texelaars zoals Hans Zuidema uit Cocksdorp hebben vragen over de veiligheid, vooral voor recreanten die op een bootje vissen in de omgeving van Vlieland. Zij vrezen voor eventuele ongelukken of schade door wapentests.

De oefeningen zijn niet alleen een geluidsoverlast, maar ook een visuele en emotionele belasting. Het feit dat vliegtuigen op lage hoogte vliegen, verstoort het beeld van rust en natuur dat Texel bekendstaat. Bewoners benadrukken dat kernwaarden op het eiland zoals rust en ruimte voor veel mensen belangrijk zijn, en dat de toegenomen militaire activiteiten hieraan tegengaan.

De rol van de NH90’s en amfibische oefeningen

In januari 2024 vonden er intensieve oefeningen plaats met NH90’s, maritieme gevechtshelikopters van het Maritiem Vliegkamp de Kooy (MVKK) in Den Helder. Deze oefeningen, onder de naam 'Guardian Defender', vonden plaats van 22 januari tot en met 2 februari. De NH90’s voeren tactische vliegbewegingen dichtbij de grond uit, om zo buiten de bereik van gesimuleerde luchtafweersystemen te blijven. Dit is een essentieel onderdeel van de training van helikopterbemanningen.

De oefeningen vonden plaats in diverse oefengebieden in Noord- en Midden-Nederland, waaronder de GLV-gebieden (Gemeenschappelijke Luchtvaartgebieden) in Drenthe, Eder- en Ginkelse Heide, en de Veluwe. Daarnaast vlogen de helikopters ook over het militaire oefengebied Marnewaard. De vliegtijden waren meestal tussen 13:00 en 20:30 uur lokale tijd, en de helikopters keerden aan het eind van de dag terug naar Den Helder.

Deze oefeningen zijn een uitbreiding van de al bestaande trainingen op Texel. De Mariniers oefenen daar al amfibische landingen, en de NH90’s voeren nu extra trainingen uit in combinatie met deze activiteiten. De gemeente Schagen heeft aangegeven dat het aanlanden op strandgebied gepland is, maar dat het doornavigeren van de duinen geen onderdeel is van de plannen.

Vliegbewegingen boven land en NAVO oefeningen

Hoewel de meeste oefeningen boven zee plaatsvinden, vindt deel van de training ook boven land. Dit is van groot belang voor de oriëntatie van vliegers. Tijdens oefeningen boven land leren gevechtspilooten zich te oriënteren op rivieren, kerktorens en andere herkenbare punten. De trainingen vinden op een hoogte van minstens 2.500 meter plaats en zijn bedoeld om de vaardigheden van vliegers op peil te houden, vooral voor situaties in oorlogstijd.

Een voorbeeld van deze oefeningen vond in december 2023 plaats. Gevechtsvliegtuigen oefenden het afwerpen van bommen op de Vliehors Range. De vlieguren waren beperkt tot de middag, tussen 13:00 en 17:00 uur. Deze oefeningen zijn onderdeel van NAVO-standaarden en zijn nodig om zowel het eigen grondgebied als dat van NAVO-partners te beschermen.

De vliegtuigen hadden tijdens de oefeningen contact met personeel op de Vliehors Range, die toestemming gaven om het wapen in te zetten. Veiligheid van mens en materieel, en ook van de natuur, stond centraal. Het terrein was tijdens de oefening gesloten voor het publiek, en er stonden rode vlaggen en waarschuwingsborden om de grenzen van het oefenarea te markeren.

Helicopter Weapons Instructor Course (HWIC)

Een andere vorm van training binnen de Nederlandse Defensie is de Helicopter Weapons Instructor Course (HWIC). Deze cursus richt zich op helikoptervliegers en -loadmasters die zich specialiseren in tactisch optreden. De nadruk ligt op instructie, uitvoering en standaardisatie van verschillende missies. Hierbij leren de cursisten ook samenwerken met andere krijgsmachtdelen. De HWIC is een essentieel onderdeel van de opleiding tot wapeninstructeur en helpt bij het behouden van militaire vaardigheden.

Deze trainingen zijn belangrijk om ervoor te zorgen dat de Nederlandse Defensie goed voorbereid is op eventuele uitdagingen. Het helpt bij het verbeteren van de coördinatie tussen verschillende eenheden en zorgt voor betere communicatie en strategische samenwerking.

Extra oefeningen in de Noordkop

Naast de oefeningen op Texel en Vlieland zijn er ook plannen voor extra schietoefeningen in de Noordkop. De gemeenten Schagen en Hollands Kroon zijn hierover nog in overleg. De schietoefeningen zouden op twee locaties plaatsvinden: vanaf het Botgat, ten noorden van Petten, en vanaf Breezanddijk op de Afsluitdijk. De gemeenten willen eerst meer onderzoek uitvoeren om de impact op de omgeving en de inwoners te begrijpen.

De gemeente Schagen heeft aangegeven dat de schietoefeningen geen zware oefeningen of intensief vliegverkeer met helikopters zullen betreffen. Dit is een geruststelling voor de inwoners, die zich zorgen maken over geluidsoverlast en de impact op het landschap. De gemeente benadrukt ook dat het om een uitbreiding van de trainingen op Texel gaat, en niet om nieuwe activiteiten die extra belasting op het gebied leggen.

Helikoptermetingen voor bodemonderzoek

Een ander type helikopteractiviteit op Texel is gericht op bodemonderzoek. In augustus 2023 vloog een helikopter met een sensor boven Texel om kleilagen en grondwater in kaart te brengen. De sensor, in de vorm van een grote hoepel, was 35 meter onder de helikopter bevestigd. De metingen werden uitgevoerd op ongeveer 80 meter hoogte, en de sensoren zenden zwakke elektromagnetische signalen uit, vergelijkbaar met die van een mobiele telefoon.

De metingen zijn bedoeld om een 3D-model van de ondergrond tot een diepte van 200 meter te maken. Deze informatie helpt bij het begrijpen van de ondergrond van Texel en kan gebruikt worden voor plannen rond waterbeheer en infrastructuur. De provincie Noord-Holland benadrukte dat de metingen veilig zijn voor mens, dier en natuur.

De helikopter vloog in de omgeving van De Koog, wat leidde tot vragen van bewoners. De activiteit was echter goed begeleid en het doel was duidelijk gecommuniceerd. Het is een voorbeeld van hoe helikopters ook gebruikt kunnen worden voor civiele doeleinden, naast hun militaire functie.

Veiligheid en regelgeving

De veiligheid van de inwoners en recreanten is een kernaspect in alle oefeningen. De Vliehors Range is voorzien van veiligheidsmaatregelen zoals rode vlaggen en waarschuwingsborden. Tijdens de oefeningen wordt het terrein gesloten voor het publiek, en er zijn contactkanalen tussen de vliegers en de verkeerstoren op Vlieland.

Bij NAVO-oefeningen zoals die in december 2023 is er ook een meetpost op Texel, waar het Bureau Geluidshinder van de Koninklijke Luchtmacht toezicht houdt op de geluidsbelasting. De meetpost is in direct contact met de verkeerstoren van de Vliehors Range, en beslissingen over oefeningen worden gedaan op basis van de weersomstandigheden en de geluidsbelasting.

De regelgeving rond vliegbewegingen en schietoefeningen is strikt, en er wordt rekening gehouden met de impact op het milieu. De Nederlandse Defensie benadrukt dat de oefeningen worden uitgevoerd met aandacht voor veiligheid, milieu en de belangen van de inwoners.

Conclusie

De oefeningen met helikopters en andere militaire vliegtuigen op Texel en Vlieland vormen een belangrijk onderdeel van de Nederlandse Defensie. Ze zijn noodzakelijk om militaire vaardigheden te behouden en te verbeteren, en om zich voor te bereiden op eventuele uitdagingen. De Vliehors Range is een cruciale oefenlocatie, en de NH90’s, amfibische landingen en schietoefeningen zijn allemaal onderdeel van het oefenprogramma.

De gemeenschap van Texel reageert echter met zorg op de impact van deze oefeningen, vooral wat betreft geluidsoverlast en veiligheid. De Texelaars benadrukken de waarde van rust en ruimte, en vragen zich af of de toegenomen militaire activiteiten deze kernwaarden ondersteunen. De regering en de gemeenten zijn er in het algemeen op uit om de impact te begrijpen en te beheersen, en er is een nadruk op veiligheid en milieu.

In de komende tijd zullen de oefeningen waarschijnlijk doorgaan, en het is belangrijk dat er open communicatie blijft tussen de Defensie, de gemeenten en de inwoners. Door het begrijpen van de doeleinden van de oefeningen en de impact op de gemeenschap, kan er een evenwicht gevonden worden tussen militaire training en het behouden van de kwaliteit van leven op Texel.