Veiligheid op de werkvloer is een essentieel onderdeel van elke organisatie. De rol van de bedrijfshulpverlener (BHV’er) is daarbij onmisbaar. Zij zijn de eersten die ingrijpen bij noodsituaties, of dat nu gaat om brandbestrijding, eerste hulp of het organiseren van een ontruiming. Maar om deze taken adequaat te kunnen uitvoeren, is het van groot belang dat BHV’ers niet alleen goed opgeleid zijn, maar ook regelmatig oefenen en herhalen. In dit artikel bespreken we waarom herhaling en oefening van essentieel belang zijn voor een effectieve BHV-organisatie, hoe vaak dit moet gebeuren, en welke vormen van oefening het meeste rendement opleveren.
Waarom herhaling en oefening zo belangrijk zijn
De menselijke geest heeft een leercurve die duidelijk aantoont dat kennis en vaardigheden snel kunnen vergeten worden als ze niet op peil worden gehouden. Wetenschappelijk is aangetoond dat kennis die niet minstens één keer per drie maanden gebruikt wordt, al snel verdwijnt. Dit geldt ook voor BHV-taken. Omdat BHV’ers deze taken in de regel niet dagelijks uitvoeren, is het van groot belang dat ze regelmatig herhalen en oefenen. NIBHV wijst er expliciet op dat kennis die niet gebruikt wordt, binnen drie maanden is vergeten. Dit maakt herhaling en oefening dus niet alleen wenselijk, maar verplicht.
Oefenen heeft meer voordelen dan alleen het op peil houden van kennis en vaardigheden. Tijdens een oefening worden eventuele tekortkomingen in de BHV-organisatie blootgelegd. Bovendien krijgen zowel BHV’ers als het overige personeel de kans om hun reacties in realistische scenario’s te testen. Dit zorgt ervoor dat iedereen alert blijft en beter weet hoe te handelen in noodsituaties.
Hoe vaak moet er geoefend worden?
Volgens de aanbevelingen van NIBHV is het noodzakelijk om minstens één keer per jaar een herhalingstraining te organiseren. Dit is niet alleen een advies, maar ook een verplichting. De Nederlandse Arbeidsinspectie kan maatregelen nemen als blijkt dat een BHV-organisatie niet up-to-date is. Werkgevers kunnen zelfs boetes opgelegd krijgen wanneer BHV’ers niet voldoen aan de wettelijke eisen rondom herhaling en oefening.
Buiten deze jaarlijkse herhaling is het ook aan te raden om basishandelingen – zoals eerste hulp, brandbestrijding en ontruimingsprocedures – minstens één keer per drie maanden te oefenen. Dit zorgt ervoor dat de vaardigheden op peil blijven en dat BHV’ers in staat zijn om adequaat te handelen in noodsituaties.
Wettelijke verplichtingen
Elke werkgever in Nederland is verplicht om bedrijfshulpverlening (BHV) te organiseren. Dit is een wettelijke verplichting die is opgenomen in de Arbo-wet. De vraag is echter hoe deze organisatie precies moet worden ingericht. Werkgevers moeten niet alleen zorgen voor voldoende opleiding, maar ook voor regelmatige herhalingen en oefeningen.
De verplichting om BHV’ers regelmatig te oefenen komt voort uit het feit dat BHV-taken in noodsituaties vaak levensbedreigend zijn. Denk hierbij aan situaties zoals hartstilstand of brand. In dergelijke gevallen is het van essentieel belang dat BHV’ers adequaat kunnen ingrijpen. De regelmatige oefening zorgt ervoor dat de vaardigheden op peil blijven en dat de BHV-organisatie functioneert zoals verwacht.
Vormen van oefeningen
Oefeningen kunnen op verschillende manieren worden uitgevoerd. Het belangrijkst is dat de oefeningen realistisch zijn en aansluiten bij mogelijke scenario’s die op de werkplek kunnen voorkomen. Hieronder worden enkele van de meest voorkomende oefenvormen besproken.
Ontruimingsoefeningen
Een ontruimingsoefening is een klassieke vorm van oefenen en wordt minstens één keer per jaar aanbevolen. Deze oefeningen kunnen op verschillende manieren worden uitgevoerd. Zo kan er gekozen worden voor een grootschalige ontruiming met blussimulaties, lotusslachtoffers of voor kleinere, gerichte oefeningen met poppetjes op een plattegrond.
Het voordeel van een ontruimingsoefening is dat het niet alleen de BHV’ers onder druk zet, maar ook het overige personeel. Hierdoor worden eventuele tekortkomingen in het ontruimingsplan snel duidelijk. Ook wordt het vertrouwen van het personeel in de BHV-organisatie versterkt.
Tabletop-oefeningen
Een tabletop-oefening is een soort droog oefenen, waarbij een scenario op tafel wordt besproken zonder dat er fysiek wordt geoefend. Deze vorm van oefening is vooral geschikt voor het opfrissen van kennis en het testen van procedures. Tijdens een tabletop-oefening wordt een realistisch scenario doorgenomen, bijvoorbeeld een brand in een specifieke afdeling van het bedrijf. BHV’ers en medewerkers bespreken dan hoe ze zouden reageren en welke stappen ze zouden nemen.
Tabletop-oefeningen zijn tijdsbesparend en eenvoudig in te richten. Ze zijn vooral geschikt als de organisatie niet in staat is om fysiek te oefenen, bijvoorbeeld vanwege ruimtelijke beperkingen.
Incompany cursussen
Incompany cursussen zijn cursussen die worden aangeboden bij de werkplek. Deze cursussen zijn een uitstekende manier om BHV’ers direct op de werkplek te oefenen. De voordelen van incompany cursussen zijn onder andere:
- De oefeningen zijn afgestemd op de specifieke situaties die op de werkplek kunnen voorkomen.
- BHV’ers oefenen in hun eigen omgeving, wat het realisme verhoogt.
- Het is makkelijker om medewerkers aanwezig te krijgen, omdat ze zich op hun werkplek bevinden.
Incompany cursussen zijn een efficiënte manier om de BHV-organisatie op peil te houden. Ze zijn tevens een goede manier om eventuele tekortkomingen in het BHV-plan te identificeren en te corrigeren.
Praktijkgerichte oefeningen
Naast de bovenstaande vormen van oefeningen zijn er ook praktijkgerichte oefeningen mogelijk. Deze oefeningen zijn gericht op het oefenen van specifieke vaardigheden, zoals het verlenen van eerste hulp of brandbestrijding. Praktijkgerichte oefeningen zijn vooral geschikt om de basiskennis van BHV’ers op te frissen.
Het belang van maatwerk
Elke werkplek is uniek. Dit maakt het van essentieel belang om oefeningen en ontruimingsplannen aan te passen aan de specifieke omstandigheden van de locatie. Het is dus niet zinvol om een standaardplan te gebruiken dat op iedere werkplek hetzelfde is. In plaats daarvan moet er een maatwerkplan worden opgesteld dat specifiek aansluit bij de situaties die op de werkplek voorkomen.
Maak bijvoorbeeld een ontruimingsplan dat aansluit bij de lopende processen op de werkplek. Laat de medewerkers van de locatie meedenken over welke scenario’s het meest waarschijnlijk zijn en welke oefeningen het meeste rendement zullen opleveren. Dit zorgt ervoor dat de BHV-organisatie beter aansluit bij de werkelijkheid en dat het personeel beter ingetrokken raakt in het proces.
Het integreren van BHV in de dagelijkse gang van zaken
Het organiseren van oefeningen vraagt planning. Het is daarom aan te raden om onderdelen van de BHV in de dagelijkse gang van zaken te integreren. Denk bijvoorbeeld aan het opnemen van BHV als agendapunt tijdens overleggen of het gebruik van checklijsten waarin aandachtspunten voor BHV zijn opgenomen.
Door BHV te integreren in de dagelijkse gang van zaken, wordt het een vanzelfsprekend onderdeel van de organisatie. Hierdoor blijft het onderwerp regelmatig aanwezig en wordt het makkelijker om oefeningen en herhalingen te organiseren.
De rol van externe partijen
Bij sommige ontruimingsoefeningen is het nodig om externe partijen, zoals de brandweer of ambulance, bij te betrekken. Dit is vooral belangrijk bij oefeningen die gericht zijn op situaties waarin professionele hulp nodig is. Het is aan te raden om deze externe partijen regelmatig bij te betrekken bij ontruimingsoefeningen. Op die manier is het duidelijk hoe ze zullen reageren in de praktijk en is het mogelijk om eventuele problemen op te sporen.
Conclusie
Een effectieve BHV-organisatie is essentieel voor de veiligheid van zowel medewerkers als bezoekers. Maar om deze organisatie functioneel te houden, is het noodzakelijk dat BHV’ers regelmatig oefenen en herhalen. Volgens de aanbevelingen van NIBHV moet dit minstens één keer per jaar gebeuren, liefst vaker. Daarnaast is het aan te raden om basishandelingen minstens één keer per drie maanden te oefenen.
Er zijn verschillende vormen van oefeningen beschikbaar, variërend van grootschalige ontruimingsoefeningen tot tabletop-oefeningen. De keuze van de oefenvorm hangt af van de specifieke situaties die op de werkplek kunnen voorkomen. Het is aan te raden om een maatwerkplan op te stellen dat aansluit bij de werkelijke omstandigheden van de werkplek.
Buiten de oefeningen zelf is het ook belangrijk om BHV te integreren in de dagelijkse gang van zaken. Door BHV te maken tot een vanzelfsprekend onderdeel van de organisatie, blijft het onderwerp regelmatig aanwezig en wordt het makkelijker om oefeningen en herhalingen te organiseren.
Tot slot is het belangrijk om te onthouden dat BHV niet alleen een verplichting is, maar ook een verantwoordelijkheid. De veiligheid van mensen staat voorop, en dit kan alleen worden gegarandeerd als BHV-organisaties goed op peil worden gehouden.