Inleiding
Kalkafzettingen in de schouderpees, ook wel bekend als tendinitis calcarea, zijn een veelvoorkomende oorzaak van schouderpijn en functiebeperking, vooral bij mensen na de veertig. Deze aandoening ontstaat wanneer calciumkristallen zich in de pezen van de schouder afzetten, meestal in de supraspinatuspees, die onderdeel uitmaakt van de rotator cuff. De kalkafzettingen kunnen leiden tot ontstekingsprocessen, pijn, beperkte beweglijkheid en een verlaagde functie van de schouder.
Het herstelproces is vaak traag, maar met de juiste behandeling – en met name fysiotherapie en gerichte oefeningen – is het mogelijk om de klachten te verminderen en de schouderfunctie te herstellen. In dit artikel bespreken we de oorzaken, het verloop van de aandoening, en vooral de effectieve oefeningen en fysiotherapie die je kunt toepassen om je schouder te versterken, de pijn te verminderen en het herstel te versnellen.
Wat zijn kalkafzettingen in de schouderpees?
Wat is kalk in de schouder?
Kalkafzettingen in de pezen van de schouder bestaan uit calciumkristallen, die zich vormen in de pezen rondom het schoudergewricht. Deze pezen vormen de rotator cuff, een groep van vier spieren die verantwoordelijk zijn voor het heffen, draaien en stabiliseren van de bovenarm. De supraspinatuspees is het vaakst aangedaan, maar ook de infraspinatuspees, de subscapularispees en de teres minorpees kunnen betrokken raken.
De kalkafzettingen kunnen verschillende stadia doormaken:
- Groei- of formatiefase: Kalk vormt zich geleidelijk in de pezen.
- Rustfase: De kalkafzetting heeft een vaste vorm en leidt tot wisselende klachten.
- Oplosfase: De kalkafzettingen beginnen te verdwijnen, wat soms gepaard gaat met hevige pijn.
Oorzaken en risicofactoren
De oorzaken van kalkafzettingen zijn niet altijd duidelijk, maar er zijn enkele bekende factoren die de ontwikkeling van kalk in de schouderpees kunnen bevorderen:
- Degeneratie van de pees: Een natuurlijk proces dat meestal vanaf de leeftijd van 40 jaar begint.
- Chronische overbelasting: Bijvoorbeeld door herhaalde bewegingen of sportactiviteiten.
- Genetische voorwaarden: Sommige personen zijn genetisch gevoeliger voor calciumafzettingen.
- Verminderde bloedtoevoer: Pezen met minder bloedtoevoer herstellen langzaam, wat kan leiden tot afzettingen.
Het herstelproces en de rol van fysiotherapie
Het herstel van kalkafzettingen in de schouderpees is vaak een langzaam proces. De kalkafzettingen moeten door het lichaam worden afgebroken en verwerkt. Dit gebeurt meestal in de loop van maanden of zelfs jaren. De rol van fysiotherapie en gerichte oefeningen is dus essentieel om het herstel te ondersteunen en de functie van de schouder te behouden of te verbeteren.
Doelen van fysiotherapie
Fysiotherapie bij kalkafzettingen in de schouderpees heeft meerdere doelen:
- Verlichting van de pijn en klachten.
- Verbetering van de bewegelijkheid van het schoudergewricht.
- Versterking van de schouderpezen en omliggende spieren.
- Verminderen van de belasting op de pezen en het gewricht.
- Versnelling van het herstelproces van de pezen.
De effectiviteit van fysiotherapie is onderbouwd door meerdere studies. Zo blijkt uit onderzoek dat gerichte oefeningen, passieve mobilisatie en extracorporeale shockwave therapy (ESWT) significatieve verbeteringen kunnen opleveren bij patiënten met kalkafzettingen in de schouderpees.
Effectieve oefeningen voor schouderklachten door kalkafzettingen
Oefeningen spelen een centrale rol in het herstel van kalkafzettingen. Ze helpen bij het verbeteren van de bewegelijkheid, het verminderen van de pijn en het versterken van de schouderpezen. Hieronder volgen een aantal effectieve oefeningen die je kunt uitvoeren, afhankelijk van de fase van je aandoening en de toelaatbare belasting van je schouder.
1. Passieve mobilisatie van het schoudergewricht
Doel: Verbeteren van de bewegelijkheid en het verminderen van de pijn.
Uitvoering: De oefeningen worden eerst door de fysiotherapeut uitgevoerd en later door de patiënt thuis. Het gaat hierbij om passieve bewegingen waarbij de schouder wordt bewogen zonder dat de patiënt actief kracht moet uitoefenen. Dit helpt om de bewegingsamplitude te vergroten en de pijn te verminderen.
Tip: Na de passieve mobilisatie is het belangrijk om de bewegingsvrijheid in de schouder te onderhouden door actieve oefeningen te doen.
2. Oefeningen met elastiek of gewicht
Doel: Versterken van de schouderpezen en verbeteren van de functie.
Uitvoering: De patiënt oefent met een elastiek of licht gewicht, waarbij de bewegingen geleidelijk worden uitgevoerd. De fysiotherapeut geeft instructies hoeveel herhalingen er per dag gedaan moeten worden en hoeveel kracht er moet worden ingezet.
Belangrijk: Deze oefeningen worden dagelijks herhaald en moeten op een voelbare, maar niet pijnlijke manier worden uitgevoerd. Het herstelproces kan enkele maanden duren.
3. Oefeningen voor schouderbeweging tot 90 graden
Doel: Verbetering van de functie bij lage belasting.
Uitvoering: Wanneer de pijn afneemt, worden oefeningen gestart onder de 90 graden. De schouder wordt stapsgewijs opgebouwd naar meer kracht en functie. De oefeningen worden altijd uitgevoerd binnen de toelaatbare beweging van de schouder.
Voorbeeld: - Zitten rechtop met armen langs het lichaam. - Armen langzaam naar voren bewegen tot 90 graden. - Langzaam terug naar de startpositie.
Tip: Deze oefeningen worden meestal gecombineerd met fysiotherapie en eventueel shockwave therapy.
4. Cirkelbewegingen in lucht
Doel: Verbetering van de bewegelijkheid en het verminderen van stijfheid.
Uitvoering: De patiënt ligt op zijn rug met gestrekte armen omhoog. De schouders leunen op de grond. De patiënt maakt kleine cirkels in de lucht met de armen, zowel naar voren als naar achteren. Als dat goed gaat, kunnen de cirkels groter worden en de schouder iets van de grond worden getild.
Belangrijk: Dit is een eenvoudige, maar effectieve oefening voor het verbeteren van de bewegingsvrijheid.
5. Laterale armopheffing
Doel: Versterken van de schouderpezen en verbetering van de functie.
Uitvoering: De patiënt ligt op zijn rug of zit rechtop. De armen worden langzaam opzij bewogen tot ze recht omhoog staan of tot de schouder niet verder kan. De oefening wordt opnieuw herhaald.
Tip: Als de schouder nog pijnlijk is, kan deze oefening in liggende houding worden uitgevoerd.
6. Externe rotatie van de schouder
Doel: Versterken van de rotator cuffpezen en het stabiliseren van het schoudergewricht.
Uitvoering: De patiënt houdt een licht gewicht of elastiek in de hand. De arm wordt vanuit een neutrale positie naar buiten gedraaid, waardoor de externe rotatiepezen worden belast.
Belangrijk: De oefening moet uitgevoerd worden zonder pijn. Bij verergering van klachten moet er afgezien worden.
7. Externe rotatie in liggende positie
Doel: Versterken van de externe rotatiepezen en verbetering van de stabiliteit van het schoudergewricht.
Uitvoering: De patiënt ligt op zijn zij. De arm rust opzij en wordt langzaam naar buiten gedraaid. De oefening wordt meerdere keren herhaald per arm.
Tip: Deze oefening kan ook in zittende positie worden uitgevoerd, maar de liggende positie biedt meer stabiliteit.
Aanvullende technieken voor het herstel
Naast gerichte oefeningen zijn er ook aanvullende technieken die het herstelproces kunnen ondersteunen en de pijn kunnen verminderen. Deze technieken worden vaak toegepast na de oefeningen of in combinatie met fysiotherapie.
Extracorporeale shockwave therapy (ESWT)
ESWT is een techniek waarbij schokgolven op het gebied van de kalkafzetting worden gericht. Deze golven helpen bij het versnellen van het herstelproces en kunnen de kalkafzettingen afbreken. De behandeling is pijnloos en kan meerdere sessies duren. ESWT wordt vaak gecombineerd met gesuperviseerde oefeningen.
Dry needling
Dry needling is een techniek waarbij fijne naalden op specifieke punten in de pezen worden ingebracht om pijn en spierverstijving te verminderen. Deze techniek kan effectief zijn bij het verminderen van de klachten en het verbeteren van de functie van de schouder.
Warm- en koudtherapie
Bij schouderklachten door kalkafzettingen kan zowel warm- als koudtherapie nuttig zijn. Koudtherapie helpt bij het verminderen van ontstekingsprocessen en pijn, terwijl warmtherapie spierontspanning en verbetering van de bloedtoevoer kan bevorderen.
Wanneer is operatie nodig?
Hoewel de meeste kalkafzettingen in de schouderpees met fysiotherapie en oefeningen kunnen worden behandeld, is er in sommige gevallen sprake van persistente klachten of een grote kalkafzetting die niet reageert op conservatieve behandelingen. In dergelijke gevallen kan overwogen worden om chirurgisch ingrijpen te doen.
Indicaties voor operatie:
- Anhaltende pijn die niet reageert op fysiotherapie of medicatie.
- Afnemende functie van de schouder die niet kan worden hersteld met behulp van oefeningen.
- Grote kalkafzettingen die de beweging van de schouder belemmeren.
- Chronische spier- of peesbeschadiging die gevolgen heeft voor het dagelijks functioneren.
De beslissing voor operatie wordt meestal genomen na meerdere pogingen met fysiotherapie en andere conservatieve behandelingen. De keuze voor chirurgie hangt af van de grootte, locatie en fase van de kalkafzetting, evenals van de klachten en de functie van de schouder.
Mindset en gedragsfactoren bij herstel
Het herstel van kalkafzettingen in de schouderpees is niet alleen een kwestie van fysieke behandelingen, maar ook van psychologische en gedragsfactoren. Het is belangrijk om een geduldige en positieve houding aan te nemen, omdat het herstel vaak traag verloopt. Hieronder bespreken we enkele strategieën om het herstelproces mentaal en emotioneel te ondersteunen.
1. Geduld en volharding
Het herstel van kalkafzettingen kan maanden of zelfs jaren duren. Het is belangrijk om geduld te hebben en niet te snel op te geven. Regelmatig uitvoeren van de oefeningen en het volgen van de aanbevelingen van de fysiotherapeut is essentieel.
2. Realistische doelen stellen
Het stellen van realistische en haalbare doelen helpt om frustratie te verminderen. In plaats van te proberen om de klachten in korte tijd volledig te verdrijven, kan je je richten op kleine, opbouwende doelen, zoals het verbeteren van de bewegingsvrijheid of het verminderen van de pijn.
3. Positieve gedachten
Het gebruik van positieve gedachten en zelfondersteunende beweringen kan het herstelproces ondersteunen. Denk bijvoorbeeld aan: “Mijn lichaam herstelt zichzelf. Ik doe wat ik kan om het proces te ondersteunen.” Dit helpt om het vertrouwen in het herstel te versterken.
4. Ondersteuning zoeken
Het is belangrijk om ondersteuning te zoeken, zowel bij de fysiotherapeut als in je omgeving. Een fysiotherapeut kan je helpen bij het opstellen van een persoonlijk herstelplan, terwijl familie of vrienden je emotioneel kunnen ondersteunen.
5. Gedragsstrategieën voor het aanhouden van oefeningen
Het aanhouden van oefeningen is vaak het grootste uitdaging bij het herstel. Enkele strategieën om het aanhouden van oefeningen te verbeteren zijn:
- Oefeningen in het dagelijkse schema opnemen (bijvoorbeeld 's ochtends of 's avonds).
- Een oefenplan opstellen met data en herhalingen.
- Een spiegel gebruiken om te controleren of de oefeningen correct worden uitgevoerd.
- Een fysiotherapeut of trainer als coach gebruiken om je op weg te houden.
Conclusie
Kalkafzettingen in de schouderpees zijn een veelvoorkomende aandoening die schouderpijn en functiebeperking kan veroorzaken. Het herstelproces is vaak traag, maar met de juiste combinatie van gerichte oefeningen, fysiotherapie en aanvullende technieken is het mogelijk om de klachten te verminderen en de functie van de schouder te herstellen.
De sleutel tot succes is het uitvoeren van gerichte oefeningen die gericht zijn op het verbeteren van de bewegelijkheid, het versterken van de pezen en het ondersteunen van het herstelproces. Bovendien speelt een positieve mindset en gedragsstrategieën een belangrijke rol in het aanhouden van oefeningen en het bereiken van de hersteldoelen.
Als de klachten aanhouden of de functie van de schouder niet kan worden hersteld met behulp van conservatieve methoden, kan overwogen worden om chirurgisch ingrijpen te doen. De keuze voor behandeling moet altijd afhankelijk zijn van de fase van de kalkafzetting, de grootte van de afzettingen en de klachten van de patiënt.