De Kanjertraining is een bewezen effectieve interventie die kinderen helpt om sociale en emotionele vaardigheden te ontwikkelen. Door middel van een reeks lessen en oefeningen leren kinderen omgaan met emoties, beter te begrijpen wat anderen bedoelen en hoe ze zelf kunnen reageren in sociale situaties. Deze training is geïntegreerd in scholen en psychologische praktijken en richt zich op het bevorderen van vertrouwen, respect en sociale veiligheid. In dit artikel bespreken we de oefeningen die in de Kanjertraining worden ingezet om zelfvertrouwen bij kinderen te versterken. We laten zien hoe deze oefeningen functioneren binnen een groepscontext en wat de wetenschappelijke onderbouwing is voor hun effectiviteit.
Wat is de Kanjertraining en waarvoor is ze ontwikkeld?
De Kanjertraining is een groepstraining die is ontworpen voor kinderen en jongeren van 4 tot 16 jaar met problemen in de sociale omgang met anderen. Het doel van de training is om sociaal vaardig gedrag te stimuleren en sociale problemen zoals pesten, conflicten en uitsluiting te verminderen of te voorkomen. De training is zowel preventief als curatief van aard. Dit betekent dat ze niet alleen wordt gebruikt om problemen in de groep voor te zijn, maar ook om bestaande problemen aan te pakken en te verbeteren.
Een kernaspect van de Kanjertraining is het bevorderen van onderling vertrouwen. Vertrouwen is essentieel voor het creëren van rust in de klas, het stimuleren van sociale veiligheid en het ontwikkelen van een prettig schoolklimaat. Dit wordt bereikt door middel van gespreksonderwerpen, oefeningen en activiteiten die kinderen helpen om beter in te zien wat zij zelf en anderen denken, voelen en doen. Een voorbeeld van een oefening die hierbij wordt gebruikt is het ‘plank vallen’. Hierbij laat een kind zich als een plank achterover vallen, terwijl een andere leerling hem of haar opvangt. Deze oefening helpt kinderen begrijpen dat vertrouwen zowel gegeven als ontvangen moet worden.
De Kanjertraining is in 2013 door de Erkenningscommissie Interventies van het Nederlands Jeugdinstituut (NJI) geclassificeerd als "effectief volgens sterke aanwijzingen". Dit maakt de training een erkend en bewezen interventie ter voorkoming en behandeling van sociaal-emotionele problemen bij kinderen. Daarnaast is het ook een programma dat deel uitmaakt van de Wet burgerschap en sociale integratie, wat aantoont dat de training ook gericht is op de sociale cohesie binnen scholen en groepen.
De rol van vertrouwen in de Kanjertraining
Vertrouwen is een kernconcept in de Kanjertraining. Het is de basis van alle interacties binnen de training en vormt de basis voor de oefeningen die worden uitgevoerd. Kinderen leren niet alleen hoe ze anderen kunnen vertrouwen, maar ook hoe ze zichzelf als vertrouwd kunnen voelen. Dit proces is belangrijk voor de ontwikkeling van zelfvertrouwen.
Zelfvertrouwen is essentieel voor het functioneren van kinderen in sociale situaties. Kinderen met hoge mate van zelfvertrouwen zijn beter in staat om keuzes te maken, risico’s te nemen en zich te definiëren in een groep. Binnen de Kanjertraining worden oefeningen gegeven die dit zelfvertrouwen versterken. Denk hierbij aan activiteiten waarbij kinderen hun grenzen leren kennen, hun emoties onder controle leren krijgen en hun gedrag op een bewuste manier bepalen.
De oefeningen zijn ontworpen om het kind te stimuleren tot zelfreflectie en bewustwording van zijn of haar eigen gedrag. Hierbij wordt gebruikgemaakt van zowel lichamelijk contact als emotionele interactie. Bijvoorbeeld bij de oefening ‘plank vallen’ moet het kind zich volledig overgeven aan de opvatting van een ander, wat niet alleen vertrouwen eist, maar ook het gevoel dat het vertrouwen ook terugkomen zal. Dit leidt tot een gevoel van veiligheid en bekrachtigt de eigen waardering van het kind.
Oefeningen die gericht zijn op zelfvertrouwen
Binnen de Kanjertraining zijn verschillende oefeningen ontwikkeld om zelfvertrouwen te versterken. Deze oefeningen zijn zorgvuldig samengesteld en gebaseerd op psychologische principes. Het doel is om kinderen te helpen zichzelf beter te begrijpen, hun eigen grenzen in te zien en hun gedrag in sociale situaties bewuster te bepalen.
1. Plank vallen
De oefening ‘plank vallen’ is een klassieke oefening binnen de Kanjertraining. Hierbij ligt een kind met zijn rug op de vloer, armen en benen gestrekt, zoals een plank. Het kind valt dan achterover en wordt opgevangen door een andere leerling. Deze oefening vereist een hoge mate van vertrouwen: zowel het kind dat valt als het kind dat opvangt moet vertrouwen dat er geen schade zal ontstaan. Deze oefening leert kinderen dat vertrouwen iets is dat je kunt geven en ontvangen. Daarnaast stimuleert het oefening ook het gevoel van veiligheid en de waardering voor het feit dat anderen je ondersteunen.
2. Spiegel-oefening
In de spiegel-oefening staan twee kinderen tegenover elkaar. Ze kijken elkaar in de ogen en imiteren elkaars bewegingen. Deze oefening helpt kinderen om beter in te zien wat anderen bedoelen en hoe hun eigen bewegingen worden geïnterpreteerd. Bovendien helpt het kind zichzelf beter te begrijpen en zijn of haar eigen grenzen te leren kennen. De oefening stimuleert empathie, bewustwording en zelfinzicht.
3. Verhaalvertellen en rollenspel
Een andere oefening die vaak wordt ingezet in de Kanjertraining is verhaalvertellen en rollenspel. Hierbij nemen kinderen beurtelings de rol van een ander in en vertellen of spelen ze een situatie na. Deze oefening helpt kinderen om zich in te leven in het perspectief van anderen en zo beter te begrijpen wat anderen denken en voelen. Dit leidt tot een groter begrip voor het gedrag van anderen en versterkt het eigen zelfinzicht. Rollenspel is ook een effectieve manier om kinderen te leren hoe ze in situaties kunnen reageren, zowel emotioneel als gedraglijk.
4. Reflectie- en discussiegesprekken
De Kanjertraining bevat ook gespreksonderwerpen en discussies waarin kinderen reflecteren op hun gedrag en dat van anderen. Deze gesprekken zijn georganiseerd om kinderen te helpen hun eigen gedrag te begrijpen en te leren hoe ze zich in sociale situaties kunnen gedragen. Hierbij wordt gebruikgemaakt van open vragen en actieve luisterpraktijken. Kinderen leren niet alleen hoe ze met anderen om moeten gaan, maar ook hoe ze met zichzelf om kunnen gaan. Dit leidt tot een versterking van het eigen zelfbeeld en het gevoel van waardering voor zichzelf.
De invloed van de Kanjertraining op zelfvertrouwen
Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat de Kanjertraining een positieve invloed heeft op het zelfvertrouwen van kinderen. In klassen waar de training wordt uitgevoerd, is een duidelijke afname van problemen zoals pestgedrag en depressieve gevoelens gemeld. Tegelijkertijd is er een toename van het welbevinden en de zelfwaardering van kinderen. Deze effecten zijn zowel op korte als op lange termijn merkbaar.
Een belangrijk aspect van de training is dat kinderen niet alleen leren hoe ze met anderen kunnen omgaan, maar ook hoe ze met zichzelf kunnen omgaan. Dit is van groot belang voor de ontwikkeling van zelfvertrouwen. Kinderen leren hun eigen grenzen in te zien, hun emoties te beheren en hun gedrag in sociale situaties bewuster te bepalen. Hierdoor ontwikkelen ze een sterker gevoel voor eigenwaarde en zelfinzicht.
De training is niet alleen effectief in klassen met veel problemen, maar ook in klassen waar de sfeer al redelijk is. In beide situaties leidt de training tot een verbetering van het schoolklimaat en een versterking van het sociaal-emotionele functioneren van de kinderen.
De rol van ouders in de Kanjertraining
Naast de oefeningen die in de klas worden uitgevoerd, speelt de rol van ouders een belangrijke rol in de Kanjertraining. De training is niet alleen gericht op kinderen, maar ook op ouders en andere figuren in de omgeving van het kind. Ouders worden actief betrokken bij het proces, zodat de leerlingen het geleerde ook thuis kunnen toepassen en oefenen. Dit helpt het kind om het geleerde te verankeren en het in het alledaagse leven te integreren.
Ouders leren samen met hun kind hoe ze beter kunnen communiceren, hoe ze vertrouwen kunnen opbouwen en hoe ze hun kind kunnen ondersteunen in het ontwikkelen van zelfvertrouwen. Door de betrokkenheid van ouders wordt het effect van de training versterkt en wordt het proces van sociaal-emotionele ontwikkeling verder gestimuleerd.
De aard van de trainer en de effectiviteit van de training
De effectiviteit van de Kanjertraining hangt ook af van de aard van de trainer die de training uitvoert. Indien de training wordt gegeven door ervaren trainers, zoals psychologen of ervaren leerkrachten, is de training op korte termijn effectief. Kinderen laten dan een afname zien van probleemgedrag en depressieve gevoelens, evenals een toename van welbevinden en zelfwaardering.
Wanneer de training wordt uitgevoerd door minder ervaren personen, zoals leerkrachten die nog niet volledig vertrouwd zijn met de Kanjertaal en de lesreeks, zijn de effecten in de beginfase minder duidelijk. Toch blijkt in klassen met veel conflicten dat pestgedrag afneemt. Dit suggereert dat zelfs een beperkte toepassing van de training al enige positieve effecten kan hebben.
De langdurige effecten van de Kanjertraining
De Kanjertraining heeft niet alleen effect op korte termijn, maar ook op langere termijn. Kinderen die de training volgen leren hoe ze met stress en sociale situaties om kunnen gaan. Hierdoor ontwikkelen ze een grotere weerbaarheid en een sterker zelfvertrouwen. Dit helpt hen om beter te functioneren in school en in hun omgeving.
Op langere termijn leidt de training tot een versterking van de sociale vaardigheden, een verbetering van de schoolresultaten en een vermindering van faalangst. Deze effecten zijn vooral merkbaar bij kinderen die moed hebben om te erkennen dat ze niet bij de groep horen. Door de training kunnen deze kinderen een grote sprong voorwaarts maken in hun sociaal-emotionele ontwikkeling.
Conclusie
De Kanjertraining is een bewezen effectieve interventie die gericht is op het versterken van vertrouwen, zelfvertrouwen en sociale vaardigheden bij kinderen. Door middel van een reeks oefeningen, gesprekken en activiteiten leren kinderen hoe ze met anderen kunnen omgaan, hoe ze hun eigen gedrag kunnen begrijpen en hoe ze zich in sociale situaties kunnen gedragen. De oefeningen die binnen de training worden uitgevoerd zijn ontworpen om kinderen te helpen zichzelf beter te begrijpen, hun grenzen in te zien en hun eigenwaarde te versterken.
De training is niet alleen effectief in klassen met veel problemen, maar ook in klassen waar de sfeer al redelijk is. De effecten van de training zijn zowel op korte als op lange termijn merkbaar. Kinderen leren hoe ze met stress en sociale situaties om kunnen gaan en ontwikkelen een grotere weerbaarheid en zelfvertrouwen. Hierdoor kunnen ze beter functioneren in school en in hun omgeving.
De betrokkenheid van ouders is een belangrijk aspect van de training, aangezien het het geleerde verankert in het alledaagse leven van het kind. De effectiviteit van de training hangt ook af van de aard van de trainer die de training uitvoert. Wanneer de training wordt gegeven door ervaren professionals, is het effect op korte termijn merkbaar. Zelfs bij minder ervaren trainers blijkt er in klassen met conflicten een afname van pestgedrag.
De Kanjertraining is een waardevolle aanpak voor kinderen die problemen ondervinden in hun sociale omgang. Door middel van oefeningen die vertrouwen en zelfvertrouwen versterken, kunnen kinderen groeien in hun sociaal-emotionele ontwikkeling. Deze training biedt een solide basis voor het functioneren van kinderen in groepen en hun schoolomgeving.