Militaire oefeningen in Overijssel: een overzicht en impact op het maatschappelijke klimaat

Inleiding

Overijssel staat bekend om zijn strategische betekenis in het militaire domein in Nederland. Tijdens verschillende oefeningen gedurende het jaar worden zowel land- als luchtmachtoefeningen uitgevoerd in de provincie. Deze oefeningen zijn niet alleen essentieel voor de voorbereiding van militaire eenheden, maar ook van invloed op het maatschappelijke klimaat in regio’s waar deze oefeningen worden uitgevoerd.

Deze tekst biedt een gedetailleerd overzicht van de militaire oefeningen die in Overijssel plaatsvinden, de betrokken eenheden, het gebruik van voertuigen en vliegtuigen, en eventuele impact zoals geluidsoverlast of hinder. Daarnaast wordt ingegaan op hoe burgers klachten of schadeclaims kunnen indienen bij eventuele hinder van deze oefeningen. Het doel is om een duidelijk en betrouwbaar beeld te schetsen van de situatie op basis van beschikbare gegevens.

Oefeningen in Overijssel: overzicht en tijdsplanning

Militaire oefeningen in Overijssel vinden regelmatig plaats en variëren in omvang, doel en betrokken partijen. De oefeningen zijn meestal gericht op het versterken van samenwerking tussen land- en luchtmacht, het trainen van verkenningstechnieken of het uitvoeren van logistieke oefeningen. Tijdens deze oefeningen worden meestal bestaande wegen gebruikt, en wordt gebruikgemaakt van diverse voertuigen en vliegtuigen, afhankelijk van het doel van de oefening.

Juni 2024: Oefening in Overijssel en Gelderland

In juni 2024, van 23 juni tot en met 4 juli, vindt een oefening plaats waarbij zo’n 30 militairen van het Opleidings- en Training Centrum Manoeuvre meedoen. Deze oefening is bedoeld om militairen te trainen in het verplaatsen te voet en per voertuig, het uitvoeren van verkenningen en het waarnemen van verkeersknooppunten, overgangen en bruggen. Er wordt geen gebruik gemaakt van munitie. De betrokken voertuigen verplaatsen zich via bestaande wegen.

April 2025: Bevoorradingsoefening van 11 Bevoorradingscompagnie

Van 14 tot en met 18 april 2025 vindt een jaarlijkse oefening plaats met 11 Bevoorradingscompagnie. Deze eenheid specialiseert zich in logistieke ondersteuning van de Luchtmobiele Brigade en het Korps Commando Troepen. Tijdens deze oefeningen worden grondgebonden en luchtgebonden logistiek gecombineerd. Defensiehelikopters worden ingezet voor het vervoeren van personeel en materieel. De oefening vindt plaats op meerdere locaties in Overijssel en Gelderland, zowel binnen als buiten militaire oefenterreinen.

September 2025: Diverse oefeningen

In september 2025 zijn meerdere militaire oefeningen gepland. Van 15 t/m 19 september treedt de School Grond Lucht Samenwerking (SGLS) in actie. De oefening is bedoeld om militairen te trainen in het waarnemen en positioneren van gronddoelen, waarna de informatie aan vliegtuigen wordt doorgegeven. Ook deze oefening wordt uitgevoerd zonder munitie. Van 29 september tot en met 10 oktober oefent het 44 Pantserinfanteriebataljon, samen met het 11 Brigadeverkenningseskadron, in Overijssel, Drenthe en Gelderland. Deze oefening richt zich op het verplaatsen met voertuigen, verkenning van routes en het innemen van opstellingen.

Oktober 2025: Verkenningsoefeningen

In oktober 2025, van 29 september tot en met 10 oktober, oefent het 11 Brigadeverkenningseskadron opnieuw in Overijssel, Drenthe en Gelderland. De oefeningen zijn gericht op het inrichten van waarnemingsposten en het innemen van opstellingen. Daarnaast oefent 104 Verkenningseskadron JISTARC van 6 t/m 8 oktober in Overijssel. Deze eenheid voert verkenningen uit van objecten zoals bruggen en complexen en bewaakt objecten.

Laagvliegende oefeningen: impact en klachten

Een van de meest opvallende vormen van militaire oefeningen in Overijssel zijn de laagvliegende trainingen. Deze oefeningen vinden meestal plaats boven de provincie en zijn bedoeld om het uitschakelen van fictieve gronddoelen te simuleren. Tijdens deze trainingen vliegen gevechtshelikopters zoals de Apache op grasspriethoogte, wat geluidsoverlast kan veroorzaken.

Centaur Wrath: oefening met Apache-helikopters

De oefening Centaur Wrath, die in augustus 2024 heeft plaatsgevonden, is een goed voorbeeld van dergelijke trainingen. Tijdens deze oefening trainden vier Apache-helikopters van de Koninklijke Luchtmacht in Overijssel. De helikopters vlogen op grasspriethoogte om dekking te zoeken achter bomen, heuvels of bebouwing, zodat ze niet zichtbaar zijn voor radarsystemen. De oefeningen duurden van 19 t/m 21 augustus en van 26 t/m 28 augustus. De helikopters vertrokken vanaf vliegbasis Gilze-Rijen en gebruikten vliegbasis Deelen als uitvalsbasis. De vliegtuigen waren actief tussen 09.00 en 16.30 uur.

Deze oefeningen konden geluidsoverlast veroorzaken, en burgers die hinder ondervonden konden klachten indienen via het klachtenformulier op de website van Defensie. Defensie erkent dat dergelijke trainingen geluidsoverlast kunnen veroorzaken, en probeert dit te beperken door trainingen verspreid over het land te houden en sommige oefeningen in het buitenland uit te voeren.

Falcon Leap: internationale luchtlandingsoefening

Van 9 t/m 21 september 2024 vindt de internationale luchtlandingsoefening Falcon Leap plaats. Deze oefening betreft het droppen van vracht en parachutisten boven Nederland en België. Militairen van de landmacht en luchtmacht oefenen samen met collega’s uit andere landen, waaronder Duitsland, Griekenland, Polen, Portugal, Roemenië, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Tijdens de eerste week wordt het droppen van vracht geoefend boven de Marnewaard, Deelen, Wolfheze en andere locaties. De tweede week staat in het teken van het droppen van parachutisten, die landen op diverse locaties in Noord-Brabant, Gelderland en Groningen. Op 21 september neemt een aantal vliegtuigen deel aan de herdenking van Operatie Market Garden.

Communicatie en klachtenprocedure

Bij alle oefeningen die in Overijssel worden uitgevoerd, is er een duidelijke klachtenprocedure voor burgers die hinder ondervinden. Defensie stelt op haar website een klachtenformulier beschikbaar voor het melden van schade of overlast. Daarnaast is er een gratis telefoonnummer beschikbaar voor vragen of meldingen over geluidshinder: 0800 – 0226033.

Schaderegeling

Wanneer schade ontstaat tijdens een militaire oefening, kunnen burgers deze melden via het klachtenformulier. Voor de indiening zijn enkele gegevens nodig, zoals het kenteken van het voertuig, de datum en tijd van het incident, de locatie en de soort schade.

Samenwerking en internationale betrokkenheid

Militaire oefeningen in Overijssel zijn vaak internationaal van aard. Tijdens de oefening Falcon Leap, bijvoorbeeld, nemen militairen uit 9 landen deel. Deze samenwerking is essentieel voor het bereiden van militaire eenheden voor op toekomstige inzetten. Het droppen van vracht en parachutisten is een cruciale vaardigheid die tijdens deze oefeningen geoefend wordt.

Logistieke samenwerking

De oefeningen in Overijssel tonen ook de betekenis van logistieke samenwerking tussen verschillende militaire eenheden. 11 Bevoorradingscompagnie speelt een belangrijke rol bij het voorzien van grondtroepen in bevoorradingsmaterieel. Tijdens de oefening in april 2025 wordt zowel grond- als luchtlogistiek getraind, waarbij defensiehelikopters worden ingezet voor het vervoeren van personeel en materieel. Deze oefeningen zijn van groot belang om de efficiëntie en betrouwbaarheid van logistieke ondersteuning te verbeteren.

Conclusie

Militaire oefeningen in Overijssel zijn van essentieel belang voor het opleiden en voorbereiden van militaire eenheden op toekomstige inzetten. Deze oefeningen variëren in omvang, tijdsplanning en doel, van landmachttrainingen tot complexe luchtoperaties. De betrokkenheid van zowel land- als luchtmacht en de internationale samenwerking tijdens oefeningen zoals Falcon Leap benadrukken de strategische betekenis van Overijssel in het militaire landschap van Nederland.

Hoewel dergelijke oefeningen soms geluidsoverlast of hinder veroorzaken, bestaat er een duidelijke klachtenprocedure voor burgers die last ondervinden. Defensie erkent de impact van deze trainingen en probeert deze te beperken door verspreiding over het land en soms uitvoering in het buitenland. Het indienen van klachten of schadeclaims kan via het klachtenformulier op de website of via een gratis telefoonnummer.

Deze oefeningen tonen ook de essentiële rol van logistieke en tactische samenwerking tussen verschillende militaire eenheden en landen. Het trainen van vaardigheden zoals verkenning, droppen van vracht en parachutisten en het innemen van opstellingen is cruciaal voor de voorbereiding op mogelijke inzetten in de toekomst.