MS (multiple sclerose) leidt vaak tot verschillende lichamelijke beperkingen, waaronder loopproblemen. Deze kunnen het dagelijks functioneren van patiënten significaat beïnvloeden. Gelukkig zijn er verschillende revalidatieoefeningen beschikbaar die gericht zijn op de verbetering van balans, loopvaardigheid, inspanningsvermogen en veiligheid bij patiënten met MS. Deze artikel biedt een overzicht van wetenschappelijk onderbouwde interventies die effectief kunnen zijn bij het verlichten van MS-gerelateerde loopproblemen.
Inleiding
MS-patiënten ondervinden vaak loopproblemen, die voortkomen uit verminderde spierkracht, balansproblemen, vermoeidheid, en gevoelsstoornissen. Dit heeft een negatieve impact op hun mobiliteit en zelfstandigheid. Oefeningen gericht op de verbetering van balans en loopvaardigheid kunnen de kwaliteit van leven van patiënten met MS aanzienlijk verbeteren. De keuze van een geschikte revalidatieoefening moet echter zorgvuldig worden gedaan, aangevuld met wetenschappelijke bewijskracht en de individuele voorkeuren van de patiënt. In de volgende hoofdstukken bespreken we de meest relevante oefeningen en de onderliggende bewijskracht.
Effecten van Krachttraining op Loopvaardigheid en Balans
Krachttraining is een veelbelovende interventie bij MS-patiënten met loopproblemen. Verschillende studies tonen aan dat progressieve krachttraining kan leiden tot verbeteringen in loopvaardigheid, spierkracht, en functioneel inspanningsvermogen.
Verbetering van Loopvaardigheid
De RCT van Kjølhede (2015) toonde aan dat een 48 weken durende supervisieprogramma van krachttraining leidde tot significante verbeteringen in de neuromusculaire functie van de knieextensoris en flexoren, wat zich vertaalde in een verbetering van de functionele capaciteit. Deze verbetering bleef zelfs na 24 weken van zelfstandige fysieke activiteit behouden.
Bij Moradi (2015) werd een 8 weken durend progressief krachttrainingsprogramma toegepast op 10 patiënten met MS. Het onderzoek liet zien dat er significante verbeteringen waren in ambulatoire functie (zoals gemeten met de drie minuten staptest en de Timed Up and Go test), spierkracht, en de EDSS-schaal. Echter, er werd geen significante verbetering in balans gemeten.
Invloed op Balans en Veiligheid
Ondanks de positieve effecten op spierkracht en loopvaardigheid, is de effectiviteit van krachttraining op balans minder duidelijk. In de studie van Moradi (2015) werd geen significante verbetering in balans waargenomen. Echter, in andere studies is een positief effect beschreven. Bijvoorbeeld, Robinson (2015) vergeleek traditionele balanstraining met balanstraining met behulp van de Wii Fit™. De effecten van deze interventies op balans en veiligheid worden momenteel onderzocht, maar het bewijs is nog niet eenduidig.
De beschikbare gegevens hierover zijn niet eenduidig, maar de studie van Pau (2018) toont aan dat een combinatie van krachttraining en aerobische training leidde tot verbeteringen in de staplengte, loopvaardigheid, en cadentie, zonder dat de balans gemeten parameters veranderden.
Aanbevelingen voor Krachttraining
- Krachttraining kan effectief zijn bij het verbeteren van loopvaardigheid en functioneel inspanningsvermogen.
- Het effect op balans is minder duidelijk en vereist verder onderzoek.
- Het is belangrijk om rekening te houden met eventuele adverse events zoals tijdelijke verergering van vermoeidheid of spierkrachtsverlies.
- De intensiteit en duur van de training moeten individueel worden afgestemd, afhankelijk van de EDSS-score en de fysieke conditie van de patiënt.
Balanstraining: Effectiviteit en Aanbevelingen
Balanstraining is een veel gebruikte interventie bij MS-patiënten om stabiliteit en veiligheid tijdens het lopen te verbeteren. De beschikbare gegevens suggereren dat balanstraining in combinatie met andere interventies positieve resultaten kan opleveren.
Verbetering van Stabiliteit en Veiligheid
In de RCT van Tramontano (2018) werd een vestibulaire training onderzocht bij 30 MS-patiënten. De interventie bestond uit balansoefeningen gericht op het stabiliseren van de blik en posturale stabiliteit. De resultaten toonden aan dat deze interventie kan bijdragen aan de verbetering van balans, maar de effectiviteit vergeleken met standaard neurorevalidatie is niet eenduidig.
Een andere studie, Kjølhede (2015), onderzocht de effecten van krachttraining en balanstraining. De resultaten toonden aan dat de balanstraining niet alleen effectief was in het verbeteren van de functionele capaciteit, maar ook dat deze verbetering behouden bleef na 24 weken van zelfstandige oefeningen.
Combinatie met Andere Oefeningen
Een combinatie van balanstraining en andere interventies, zoals krachttraining of Pilates, kan het meest effectief zijn. In de studie van Swinnen (2012) werd treadmilltraining en robot-geassisteerde looptraining onderzocht. Het onderzoek liet zien dat deze interventies samen met balanstraining leiden tot verbeteringen in loopvaardigheid, inspanningsvermogen, staplengte, en stabiliteit.
Aanbevelingen voor Balanstraining
- Balanstraining kan effectief zijn bij het verbeteren van stabiliteit en veiligheid.
- De effectiviteit van balanstraining vergeleken met standaard revalidatie is minder duidelijk.
- Combinatie met andere interventies zoals krachttraining of Pilates kan het meest effectief zijn.
- Het is belangrijk om de training te begeleiden door een ervaren therapeut om te voorkomen dat adverse events voorkomen.
- Er zijn studies die aangeven dat balanstraining positieve effecten kan hebben op de functionele capaciteit, maar het effect op balans is niet altijd duidelijk.
Pilates en Gecombineerde Bewegingsinterventies
Pilates is een populair trainingssysteem dat gericht is op het verbeteren van balans, kracht, en beweglijkheid. Bij MS-patiënten kan Pilates een waardevolle aanvulling zijn op andere revalidatieoefeningen.
Verbetering van Balans en Kracht
In de studie van Kalron (2017) werd een 12 weken durend Pilatesprogramma onderzocht bij 25 MS-patiënten. De interventie leidde tot significante verbeteringen in balans, kracht, en functionele capaciteit, zoals gemeten met de Berg Balance Scale en de Four Square Step Test. Deze verbeteringen bleven behouden na de afloop van het programma.
Bij Moradi (2015) werd een combinatie van krachttraining en Pilates onderzocht. De resultaten lieten zien dat er significante verbeteringen waren in ambulatoire functie, spierkracht, en EDSS-score. Echter, er werd geen significante verbetering in balans gemeten.
Effecten op Inspanningsvermogen
De studie van Pau (2018) toont aan dat een combinatie van aerobische training en krachttraining leidde tot verbeteringen in de inspanningsvermogen en loopvaardigheid, zonder dat de balansparameters significant veranderden. Dit suggereert dat gecombineerde interventies zoals Pilates en krachttraining effectief kunnen zijn bij het verbeteren van inspanningsvermogen, maar dat de balans niet altijd verbetert.
Aanbevelingen voor Pilates en Gecombineerde Bewegingsinterventies
- Pilates kan effectief zijn bij het verbeteren van balans, kracht, en functionele capaciteit.
- Gecombineerde bewegingsinterventies zoals Pilates en krachttraining kunnen het meest effectief zijn.
- Het effect op balans is minder duidelijk en vereist verder onderzoek.
- Het is belangrijk om rekening te houden met eventuele adverse events zoals vermoeidheid of spierkrachtsverlies.
- De intensiteit en duur van de training moeten individueel worden afgestemd, afhankelijk van de EDSS-score en de fysieke conditie van de patiënt.
Aandacht voor Veiligheid en Adverse Events
Hoewel revalidatieoefeningen effectief kunnen zijn bij het verbeteren van loopvaardigheid en balans bij MS-patiënten, is het belangrijk om rekening te houden met de risico’s op adverse events. Adverse events kunnen tijdelijke verergering van vermoeidheid, spierkrachtsverlies, of gevoelsstoornissen inhouden. Dit kan de stabiliteit en veiligheid tijdens of kort na de training negatief beïnvloeden.
Beschrijving van Adverse Events
- Vermoeidheid: Tijdens of na de training kan de vermoeidheid tijdelijk verergeren.
- Verlies van spierkracht: Een tijdelijk verlies van spierkracht kan voorkomen bij intensieve trainingen.
- Gevoelsstoornissen: Gevoelsstoornissen kunnen verergeren tijdens of na de training.
- Verlies van stabiliteit: Verminderde spierkracht en gevoel kunnen leiden tot verminderde stabiliteit en daarmee een groter risico op vallen.
Aanbevelingen voor Veiligheid
- De intensiteit en duur van de training moeten individueel worden afgestemd.
- De training moet worden begeleid door een ervaren therapeut.
- Het is belangrijk om rekening te houden met de EDSS-score en de fysieke conditie van de patiënt.
- De training moet worden afgestemd op de specifieke behoeften en voorkeuren van de patiënt.
- Het is belangrijk om te controleren of de patiënt geen acute klachten heeft, zoals een recente terugval of medicijnverandering.
Samenvatting van de Aanbevelingen
Op basis van de beschikbare gegevens zijn de volgende aanbevelingen opgesteld voor de diverse uitkomsten:
- Loopvaardigheid kan verbeterd worden door progressieve krachttraining en gecombineerde bewegingsinterventies. Het effect van balanstraining is minder duidelijk.
- Loopsnelheid kan verbeterd worden door krachttraining en whole body vibration. Het effect van gecombineerde bewegingsinterventies is minder duidelijk.
- Functioneel inspanningsvermogen kan verbeterd worden door Pilates en ergometertraining. Het effect van krachttraining, balanstraining, whole body vibration, en gecombineerde bewegingsinterventies is minder duidelijk.
- Balans kan verbeterd worden door Pilates, krachttraining, balanstraining, en hippotherapie. Het effect van gecombineerde bewegingsinterventies is minder duidelijk.
Het is belangrijk om te rekenen met het risico op adverse events bij het uitvoeren van revalidatieoefeningen. Er zijn geen studies die verergering van MS toeschrijven aan een trainingsinterventie, maar het is wel belangrijk om rekening te houden met de individuele voorkeuren en waarden van de patiënt.
Conclusie
MS-patiënten kunnen baat hebben bij een aantal revalidatieoefeningen die gericht zijn op het verbeteren van loopvaardigheid en balans. Krachttraining, balanstraining, Pilates, en gecombineerde bewegingsinterventies zijn allemaal effectieve opties, afhankelijk van de individuele behoeften en voorkeuren van de patiënt. Het is belangrijk om rekening te houden met de beschikbare bewijskracht, de risico’s op adverse events, en de individuele waarden en voorkeuren van de patiënt. Door een individueel afgestemde aanpak te hanteren, kan de kwaliteit van leven van MS-patiënten aanzienlijk verbeteren.