Nasaal praten en mondademen zijn vaak het gevolg van een onjuiste ademhaling, een slappe mondmotoriek of slechte spiercoördinatie in het gezicht en de mond. Deze gewoontes kunnen op jonge leeftijd ontstaan en zich blijvend op het gebit, de spraak, en de gezondheid uitspelen. Gelukkig is het mogelijk om deze problemen aan te pakken via gerichte oefeningen. In dit artikel leggen we uit wat nasaal praten en mondademen inhouden, welke gevolgen het kan hebben, en geven we handige tips en oefeningen om het af te leren. Deze aanpak is geschikt voor zowel kinderen als volwassenen en helpt bij het verbeteren van de ademhaling, de spraak en de mondspierkracht.
Wat is nasaal praten en mondademen?
Nasaal praten betreft een spraakklank die te veel lucht door de neus laat gaan. Het resultaat is een klank die vaag of onduidelijk klinkt, zoals bijvoorbeeld het vervangen van de /s/ door een zachte, neusgeluidsovergang. Mondademen daarentegen is het ademen via de mond in plaats van via de neus. Dit kan een gevolg zijn van een verstopte neus, een gewoonte, of een zwakke mondspiersturing. Beide situaties kunnen samen voorkomen en zijn vaak onderling verweven.
Wanneer iemand mondademt, zijn de lippen vaak half open en de tong hangt laag in de mond. Hierdoor is het vaak niet mogelijk om voldoende spierkracht op te bouwen in de lippen en de tong. Bovendien kan dit leiden tot een onjuiste slikbeweging, wat op de lange termijn invloed heeft op het gebit en de kaakontwikkeling.
Gezondheidsgevolgen van mondademen en nasaal praten
Langdurig mondademen kan leiden tot een aantal gezondheidsproblemen. Bij kinderen kan het bijvoorbeeld de kaak- en gezichtsgroei beïnvloeden, wat resulteert in een smal gezicht en tandafwijkingen die orthodontie vereisen. Bovendien verhoogt mondademen de kans op tandvleesaandoeningen, tandbederf en keelirritaties. Slaapproblemen zoals snurken en slaapapneu komen vaker voor bij mondademers, wat kan leiden tot chronische vermoeidheid en concentratieproblemen.
Nasaal praten heeft vooral invloed op de klank en duidelijkheid van de spraak. Het kan er ook toe leiden dat mensen moeilijker verstaan worden, wat negatieve gevolgen kan hebben voor sociale interacties en zelfvertrouwen. Buiten spraakproblemen kan nasaal praten ook wijzen op een onjuiste tongstand of mondspierbewegingen, die bijvoorbeeld kunnen leiden tot een verkeerd gebit of slikproblemen.
Oefeningen om nasaal praten en mondademen te corrigeren
Oefeningen zijn essentieel bij het corrigeren van nasaal praten en mondademen. Ze helpen bij het versterken van de mondspieren, het aanleren van correcte ademhaling en het verbeteren van de spraakklank. Hieronder volgen een aantal effectieve oefeningen, die u zowel op eigen houtje als onder begeleiding kunt uitvoeren.
1. Oefening met een kaartje of munt tussen de lippen
Een eenvoudige, speelse oefening is om een kaartje of een munt tussen de lippen te houden. Het doel is om de lippen op elkaar te houden terwijl de ademhaling via de neus plaatsvindt. Zodra de mond openvalt en het kaartje of de munt eruit valt, moet het opnieuw begonnen worden.
U kunt deze oefening met een beloningssysteem combineren: bijvoorbeeld een aantal seconden of minuten dat er gelukt is om de lippen gesloten te houden. Dit helpt bij het aanleggen van een gewoonte en maakt de oefening motiverend.
2. Ademhalingsoefeningen met gesloten lippen
Een andere essentiële oefening is het ademen via de neus met gesloten lippen. Houd de tong tegen het gehemelte en adem langzaam in en uit. Deze oefening versterkt de tong- en lipspieren en helpt bij het aanleren van correcte ademhaling. U kunt dit onderdeel van uw dagelijkse routine maken, bijvoorbeeld tijdens het wachten op het busje of tijdens een pauze.
3. Tongbewegingen en lipbewegingen in de spiegel
Bij het corrigeren van nasaal praten is het belangrijk om bewust te worden van de positie en beweging van de tong en de lippen. Voor de spiegel kunt u de volgende oefeningen uitvoeren:
- Maak de lippen breed en rond.
- Beweeg de tong van rechts naar links en daarna op en neer.
- Maak een rondje met de tong om de lippen.
- Laat de lippen trillen zoals een paard dat doet (brrrr).
- Probeer hagelslagjes van een bord op te pakken met het puntje van de tong.
Deze oefeningen verbeteren de mondspiercoördinatie en helpen bij het aanleren van correcte spraakklanken.
4. Speelse oefeningen met een frisdrankfles
Een creatieve manier om de lipspieren te versterken is met een frisdrankfles. Maak een platte knoop aan een touwtje en bevestig deze aan de fles. Laat de fles vervolgens loodrecht aan de mond hangen. Begin met 100 ml water in de fles en probeer 30 seconden of langer te houden zonder dat de fles valt. Elke keer dat het lukt, mag er 50 ml bijgevoegd worden. Dit is een uitdaging die u als gezin kunt aanpakken en die leidt tot een sterke verbetering van de lipspierkracht.
5. Blazen oefeningen
Blazen oefeningen zijn effectief bij het verbeteren van de mondspierkracht en de ademhaling. U kunt bijvoorbeeld:
- Bellen blazen.
- Een blaasvoetbalspel spelen (blazen om een balletje over de tafel te bewegen).
- Door een dun rietje drinken (water of limonade).
- Een ijsstokje tussen de lippen houden tijdens het voorlezen of televisiekijken.
Deze oefeningen helpen bij het aanleren van een correcte lipsluiting en neusademhaling. Ze zijn vooral geschikt voor kinderen, maar ook volwassenen kunnen er baat bij hebben.
6. Tongbewegingen met hagelslag
Een eenvoudige, speelse oefening is het opnemen van hagelslagjes van een bord met het puntje van de tong. Dit versterkt de spieren in de tong en verbetert de coördinatie. Bovendien helpt het bij het aanleren van een juiste tongstand, wat positief invloed heeft op de spraak en de slikbeweging.
Het belang van dagelijkse oefeningen
Het veranderen van een gewoonte, zoals mondademen of nasaal praten, kost tijd en doorzettingsvermogen. Het is daarom belangrijk om de oefeningen op vaste momenten te doen, bijvoorbeeld tijdens een dagelijkse routine zoals het ontbijt, de rit naar school of een pauze op het werk.
Een motivatiegraaf is een handig hulpmiddel om de voortgang te volgen. U kunt bijvoorbeeld een lijst maken van het aantal seconden dat er gelukt is om de lippen gesloten te houden of het aantal keer dat er een oefening succesvol is voltooid. Dit helpt bij het aanhouden van de motivatie en het creëren van een positieve feedbacklus.
Samenwerking met een logopedist
Als mondademen of nasaal praten al jaren aanhoudt of als het leidt tot duidelijke spraak- of gezondheidsproblemen, is het verstandig om hulp te zoeken bij een logopedist. Een logopedist geeft gerichte oefeningen op maat en helpt bij het corrigeren van afwijkende mond- en ademhalinggewoontes.
Bij kinderen is het vaak effectief om ook met een tandarts en orthodontist samen te werken, omdat mondademen vaak leidt tot tandafwijkingen. Een correcte kaakontwikkeling is essentieel voor een duidelijke spraak en een goede slikbeweging.
Het verband tussen slikken, ademen en gebit
Een verkeerde slikbeweging kan eveneens leiden tot mondademing en spraakproblemen. Bijvoorbeeld: als iemand tijdens het slikken met de tong tegen de binnenkant van de voortanden duwt, kan dit leiden tot een verplaatsing van de tanden. Dit kan een openbeet of overbeet veroorzaken. Een beugel kan de tanden op de juiste plek zetten, maar als de slikbeweging niet correct is, zullen de tanden na de behandeling weer verplaatsen.
Daarom is het belangrijk om zowel de ademhaling als de slikbeweging te corrigeren. Een logopedist helpt hierbij met gerichte oefeningen die het correcte slikken en ademen ondersteunen.
Conclusie
Nasaal praten en mondademen zijn gewoontes die op jonge leeftijd ontstaan en zich blijvend op de gezondheid en spraak kunnen uitspelen. Door middel van gerichte oefeningen is het echter mogelijk om deze gewoontes aan te pakken. Handige oefeningen zijn het ademen via de neus met gesloten lippen, het versterken van de mondspieren via speelse activiteiten en het corrigeren van de tongstand. Het is belangrijk om deze oefeningen op vaste momenten te doen en de voortgang te volgen via een motivatiegraaf. Bij ernstige problemen is het verstandig om hulp te zoeken bij een logopedist en eventueel bij een tandarts of orthodontist. Het aanleren van correcte ademhaling en spraak is essentieel voor een goede gezondheid, spraakduidelijkheid en mondspiercoördinatie.