Inleiding
Nijmegen is de afgelopen tijd het toneel geweest van meerdere oefeningen die van belang zijn voor zowel de openbare veiligheid als de voorbereiding op noodsituaties. Deze oefeningen, die georganiseerd worden door Defensie in samenwerking met lokale instanties, zoals ziekenhuizen, de gemeente en de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid, hebben als doel om realistische simulaties te creëren die leiden tot betere voorbereiding bij echte rampen of incidenten. In dit artikel wordt ingegaan op de recente militaire oefening BEVOSEAL en de rampenoefening die in samenwerking met drie ziekenhuizen is uitgevoerd. De nadruk ligt op de rol van de politie, Defensie, en medische instanties, en op de leerpunten die zijn opgedaan.
Militaire oefening BEVOSEAL: Vertrouwen en samenwerking
In april 2025 heeft de Luchtmobiele Brigade een oefening genaamd BEVOSEAL uitgevoerd in Nijmegen en Arnhem. Deze oefening betrof het verplaatsen van goederen in konvooien via de openbare weg, het bouwen van een basiskamp, en het uitvoeren van patrouilles. Het doel was om bevoorradingsoperaties in de openbare ruimte te simuleren en te testen of het samenwerken met gemeenten en andere instanties vlekkeloos verliep.
Oefenscenario’s en realistische simulaties
Tijdens de oefening werden meerdere scenario’s uitgevoerd, waaronder schietincidenten, overvallen door vijandelijke eenheden en patrouilleren in stedelijke omgevingen. Militairen gebruikten wapens, maar dat gebeurde altijd met losse flodders, wat betekent dat er geen echte schoten werden gelost. Toch leidde dit tot een incident waarbij burgers verward raakten en de politie belde.
Op 2 april 2025 werd de politie gealarmeerd voor een schietincident aan de Kaaisjouwerskade in Nijmegen. Agenten in zware vesten werden opgeroepen en begonnen direct met een zoekactie. De situatie veranderde echter toen bekend werd dat militaire voertuigen in de buurt waren en deelnamen aan de oefening BEVOSEAL. Hieruit bleek dat het om een training ging en niet om een echte dreiging.
Samenwerking met gemeenten
De oefening BEVOSEAL werd uitgevoerd in samenwerking met de gemeenten Nijmegen en Arnhem. Het was een logistieke en operationele test, waarbij militairen zich gedroegen alsof ze in een echte oorlogssituatie verkeerden. Het doel was om te zien hoe goed Defensie en de gemeenten samen kunnen werken in een noodsituatie. De militairen gebruikten de openbare weg om goederen te transporteren en hadden ook het bouwen van een basiskamp op zichzelf als doel. Door de oefening in de openbare ruimte te houden, werd er ook aandacht besteed aan het communiceren met de burgerbevolking en het vertrouwen opbouwen.
Rampenoefening: Realistische voorbereiding op noodsituaties
Een andere oefening, die in november 2025 in Nijmegen plaatsvond, had als doel om het beheersen van een ramp te simuleren, evenals het registreren en terugvinden van slachtoffers en het organiseren van familieopvang. Deze oefening was een samenwerking tussen Defensie, het UMC St Radboud, de Sint Maartenskliniek, en het Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis.
Simulatie van een rampsscenario
De oefening begon op het terrein Heumensoord, waar een publieke manifestatie werd nagespeeld. Tijdens de simulatie werd er een schietincident nagelijkt, waarbij meer dan 100 licht- en zwaargewonde nepslachtoffers vielen. De geneeskundige compagnie van Defensie reageerde direct en bracht de slachtoffers naar legerambulances, die hen vervolgens naar de drie ziekenhuizen in Nijmegen brachten.
In elk ziekenhuis stonden hulpverleners klaar om spoedeisende zorg te verlenen en slachtoffers te registreren. Tegelijkertijd arriveerden nepfamilieleden die zich meldden voor hereniging met hun gewonde naasten. Deze taak was verantwoordelijk gemaakt aan de teams van de familieopvang. Bovendien werd per ziekenhuis een beleidsteam ingesteld om de oefening te coördineren.
Rol van de gemeente en Veiligheidsregio
Medewerkers van de gemeente Nijmegen en de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid speelden ook een rol in de oefening. Zij zaten in een zogenaamde ‘responscel’, die telefonisch input gaf en meerdere rollen vervulde, zoals die van ambulancediensten, pers, en politie. De responscel simuleerde de communicatie die in een echte ramp zou plaatsvinden en zorgde voor realistische interacties met de andere betrokken partijen.
De oefening was niet alleen bedoeld om de procedures te testen, maar ook om de samenwerking tussen de betrokken organisaties te verbeteren. Oefenleider Karin van den Berg benadrukte de waarde van dit soort oefeningen: “Het is erg bijzonder dat we als ziekenhuizen en Defensie gezamenlijk zo’n grootschalige rampenoefening kunnen doen met ‘echte’ nepslachtoffers en familieleden. Het is ontzettend belangrijk om zo levensecht mogelijk te oefenen en samen te evalueren welke leerpunten er zijn.”
Luitenant Kolonel Paulien de Kleijn van Defensie was het hiermee eens: “Het was heel leerzaam om met zulke grote aantallen nepslachtoffers te werken die zich ter plekke erg realistisch gedroegen. Ook was het voor Defensie interessant om hierin samen te werken met de drie Nijmeegse ziekenhuizen.”
In totaal werkten ongeveer 600 medewerkers mee aan deze rampenoefening, afkomstig uit Defensie, de ziekenhuizen, de gemeente Nijmegen, en de Veiligheidsregio.
Leerpunten en toekomstige voorbereiding
Zowel de militaire oefening BEVOSEAL als de rampenoefening in samenwerking met ziekenhuizen en de Veiligheidsregio hebben geleerpte punten opgeleverd die voor de toekomst van belang zijn. De belangrijkste leerpunten zijn gericht op verbetering van communicatie, samenwerking, en de efficiëntie van protocols bij noodsituaties.
Verbetering van communicatie
Een van de kernaspecten van beide oefeningen was de communicatie tussen de betrokken partijen. Tijdens de oefening BEVOSEAL bleek dat er verbetering mogelijk was in de communicatie met de burgerbevolking. Het incident waarbij burgers verward raakten en de politie belde, liet zien dat het belangrijk is om burgers op de hoogte te houden van aanstaande oefeningen, zodat er geen paniek of verwarring ontstaat.
In de rampenoefening was er een duidelijke focus op de communicatie tussen hulpverleners, ziekenhuizen, en familieleden. De responscel speelde een cruciale rol in het simuleren van de interactie die in een echte ramp zou plaatsvinden. Door deze communicatie te testen, kon worden gezien hoe goed de betrokken partijen elkaar konden bereiken en informatie uitwisselen.
Versterkte samenwerking
Een ander belangrijk leerpunt was de versterkte samenwerking tussen de betrokken organisaties. In beide oefeningen was het duidelijk dat samenwerking essentieel is voor een succesvolle uitvoering van een noodsituatie. Door vroeg in het proces samen te werken, konden de betrokken partijen beter afgestemd worden op elkaar en eventuele problemen tijdig opsporen.
In de rampenoefening werd duidelijk dat de samenwerking tussen Defensie en de ziekenhuizen leidde tot een snellere en efficiëntere behandeling van de nepslachtoffers. De geneeskundige compagnie kon direct reageren en de slachtoffers snel naar de ziekenhuizen brengen, waar hulpverleners al klaarstonden.
Verbetering van protocols
Een derde leerpunt betrof de verbetering van protocols bij noodsituaties. Beide oefeningen gaven aan dat het belangrijk is om protocols regelmatig te testen en eventuele tekortkomingen aan te pakken. Bij de rampenoefening bleek bijvoorbeeld dat het protocol voor de registratie van slachtoffers en familieleden efficiënt was, maar er was ruimte voor verbetering in de coördinatie van de beleidsteams per ziekenhuis.
In de militaire oefening BEVOSEAL was het duidelijk dat het protocol voor het verplaatsen van goederen en het bouwen van een basiskamp goed functioneerde. Toch werd er aandacht besteed aan de communicatie met de gemeenten en de burgerbevolking, die nog verder versterkt kon worden.
Conclusie
Militaire oefeningen en rampenoefeningen spelen een cruciale rol in de voorbereiding op noodsituaties. De oefening BEVOSEAL en de rampenoefening in samenwerking met ziekenhuizen in Nijmegen zijn voorbeelden van hoe realistische simulaties kunnen leiden tot betere voorbereiding en efficiëntere samenwerking. De oefeningen hebben geleerpunten opgeleverd die van toepassing zijn op toekomstige situaties, zoals verbetering van communicatie, versterkte samenwerking en het testen van protocols.
De samenwerking tussen Defensie, ziekenhuizen, gemeenten en de Veiligheidsregio is essentieel voor het beheersen van noodsituaties. Door deze samenwerking en het regelmatig uitvoeren van oefeningen, blijft een regio goed voorbereid op eventuele rampen of incidenten. De oefeningen in Nijmegen zijn daar een goed voorbeeld van en tonen aan hoe belangrijk het is om realistisch en samen te oefenen.