Inleiding
Artrose in de handen en pols is een veelvoorkomende aandoening die het dagelijks functioneren en de kwaliteit van leven aanzienlijk kan beïnvloeden. Deze aandoening ontstaat wanneer het kraakbeen van de gewrichten slijt, wat leidt tot pijn, stijfheid en beperkte beweeglijkheid. De artrose van de duimbasis is een typische vorm waarbij de pijn vooral opvalt bij handelingen als wringen, snijden of het openen van potten. De beschikbare informatie duidt erop dat er geen genezing voor artrose bestaat, maar dat het is mogelijk om de symptomen te beheersen en het functioneren van de handen en pols te verbeteren.
In dit artikel worden oefeningen en behandelstrategieën besproken die kunnen bijdragen aan het verminderen van pijn, het behouden van beweegbaarheid en het vertragen van verdere slijtage. De informatie is opgebouwd op basis van data uit betrouwbare bronnen, zoals handtherapieprotocollen, revalidatieprogramma's en aanbevelingen van reumatologieafdelingen. Het accent ligt op het integreren van fysieke oefeningen, technieken om belasting te verminderen en aanbevelingen voor het gebruik van hulpmiddelen en ondersteunende apparatuur.
De aanpak is gebaseerd op een multidisciplinair model: fysieke herstelstrategieën (revalidatie en oefentherapie), preventieve maatregelen (belastingverdeling, houding) en functionele aanpassingen (hulpmiddelen en handelingstechnieken). Hiermee wil dit artikel de lezer in staat stellen om bewust, effectief en duurzaam te reageren op artrose in de handen en pols.
Wat is artrose in de hand en pols?
Artrose in de handen en pols ontstaat door slijtage van het kraakbeen in de gewrichten. Deze slijtage kan leiden tot verhoogde druk op de gewrichten, wat vaak gepaard gaat met pijn, stijfheid en verminderde bewegingsmogelijkheden. De meest voorkomende vorm is de artrose van de duimbasis, waarbij de gewrichten onder druk raken bij dagelijkse handelingen. Daarnaast kunnen ook de gewrichten van de vingers en pols aangetast worden, wat zich uitzet in klachten zoals pijn bij beweging, stijfheid bij het opstaan uit een stoel of pijn tijdens het uitvoeren van eenvoudige taken zoals schrijven of koken.
De slijtage van het kraakbeen is meestal een langzaam proces, maar bij bepaalde mensen kan het versneld verlopen. Factoren die hiertoe kunnen leiden, zijn genetische aanleg, voorgaande letsel of overbelasting. Het is belangrijk om te weten dat artrose niet kan worden geheeld, maar de symptomen kunnen worden beheerst. Handtherapie, oefentherapie en het gebruik van hulpmiddelen zijn effectieve manieren om het dagelijks functioneren te ondersteunen en verdere slijtage te vertragen.
Oefeningen bij artrose in de hand en pols
Oefeningen vormen een centrale component in het beheersen van artrose in de handen en pols. De doelstelling van deze oefeningen is om de beweeglijkheid te behouden, de spierkracht te versterken en de pijn te verminderen. De oefeningen worden doorgaans uitgevoerd onder begeleiding van een therapeut of op basis van huis- en keukenoefeningen die specifiek zijn afgestemd op de functie van de handen en pols.
Hieronder vindt u een overzicht van oefeningen die uit de bronnen zijn afgeleid en die gericht zijn op het verbeteren van de beweegbaarheid, het versterken van de spieren en het verminderen van pijn:
Oefening 1: Grote vuist Ga aan tafel zitten en steun met de elleboog op tafel. Maak een grote vuist. Begin met het buigen van de topjes van de vingers, dan de middelste gewrichten en als laatste de knokkels. Probeer met de andere hand de vingers iets verder richting de eindstand te brengen. Strek daarna de hand in omgekeerde volgorde.
Oefening 2: Kleine vuist Maak een kleine vuist. Begin met de topjes van de vingers richting het begin van de vingers te buigen. Duw vervolgens met de andere hand de vingers naar de uiterste stand.
Oefening 3: Buigen van vingers Ga aan een tafel zitten. Leg de hand op de tafel. Pak met de andere hand één vinger vast en buig deze naar de uiterste stand.
Oefening 4: Opheffen van wijsvinger Ga aan een tafel zitten. Leg de hand plat op tafel. Til de wijsvinger op en breng hem opzij richting de duim. Doe hetzelfde met de overige vingers.
Oefening 5: Spreiden en sluiten van vingers Ga aan een tafel zitten. Spreid de vingers en duim zo ver mogelijk. Sluit ze hierna weer.
Oefening 6: Duim naar pink Leg de hand op de zijkant en breng de duim naar de pink, richting de pinkbasis. Strek de duim hierna weer op.
Oefening 7: Opheffen van duim Leg de hand plat op de tafel en til de duim op.
Oefening 8: Duim op vinger toppen Raak met de top van de duim een voor een de toppen van de vingers aan. Ga telkens met de vingers terug naar gestrekte positie en maak een mooi rondje.
Oefening 9: Omlaag duwen van pols Leg de onderarm op tafel met de hand over de rand heen. Til de hand zo ver mogelijk op. Duw vervolgens met de andere hand de pols naar de uiterste stand.
Oefening 10: Omlaag duwen van pols Leg de onderarm op tafel met de hand over de rand heen. Breng de hand zo ver mogelijk naar beneden. Duw vervolgens met de andere hand de pols naar de uiterste stand.
Oefening 11: Bewegen van pols Ga aan een tafel zitten. Leg de hand op de tafel. Houd met de andere hand de onderarm vast. Beweeg de pols zover mogelijk naar binnen en naar buiten.
Oefening 12: Handen tegen elkaar Zet de handen tegen elkaar voor het gezicht. Houd de handpalmen tegen elkaar en beweeg de handen naar beneden.
Oefening 13: Knijpen in washandjes Ga op een stoel met armleuningen zitten. Pak 2 washandjes en rol die samen op. Leg je arm op een armleuning met de pols ondersteund. Knijp in de 2 opgerolde washandjes.
Oefening 14: Rondje maken met vingers Ga op een stoel met armleuningen zitten. Leg je arm op een armleuning met de pols ondersteund. Knijp met 1 vinger in de washandjes. Probeer een mooi rondje te maken. Doe met de rest van de vingers hetzelfde.
Deze oefeningen moeten zo vaak mogelijk worden herhaald. Het is aan te raden om de oefeningen 2 keer per dag te doen. Tijdens het uitvoeren van de oefeningen dient men zich te concentreren op het bereiken van de uiterste bewegingsmogelijkheid, zonder het voelen van pijn. Echter, het is normaal om na de oefeningen maximaal 15 minuten pijn te voelen, die daarna moet afnemen tot het oude niveau. Het is belangrijk om het aantal herhalingen geleidelijk op te bouwen, zodat de handen en pols tijdig aan de oefeningen kunnen wennen.
Belastingverdeling en handelingstechnieken
Bij artrose is het belangrijk om overbelasting van de handen en pols te vermijden. Het herhalen van dezelfde bewegingen, zoals het snijden van groenten of het openen van flessen, kan leiden tot verdere slijtage van de gewrichten. Daarom is het aan te raden om handelingen aan te passen, zodat de belasting op de gewrichten gelijkmatig wordt verdeeld. Een aantal strategieën die kunnen helpen bij het beperken van de belasting zijn:
Aanpassen van bewegingspatronen: Het aanpassen van de manier waarop men handelingen uitvoert kan helpen om de belasting op de gewrichten te verminderen. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van een snijplank met rubberen ondergrond om de druk op de pols te verminderen.
Aanpassen van handelingen: Het vereenvoudigen, herstructureren of het tempo veranderen van handelingen kan helpen om de belasting te beperken. Bijvoorbeeld door het koken van groenten te verdelen over meerdere dagen of het gebruik van snijgereedschappen met een grijpbare handvatsel.
Gebruik van hulpmiddelen: Het gebruik van hulpmiddelen zoals een draaiklep, een handgreep met versterkte handvat of een snijgereedschap met grijpbare handvatsel kan helpen om de belasting op de handen en pols te verminderen.
Gebruik van spalken of tape: Het gebruik van spalken of tape kan helpen om de hand en pols te ondersteunen en de pijn te verminderen. Deze ondersteuning kan helpen bij het voeren van dagelijkse handelingen.
Het is aan te raden om deze strategieën te combineren met oefeningen en revalidatieprogramma’s om het functioneren van de handen en pols te ondersteunen en verdere slijtage te vertragen.
Functionele aanpassingen en ondersteunende apparatuur
Bij artrose is het vaak nodig om functionele aanpassingen te maken aan de manier waarop men dagelijkse handelingen uitvoert. Deze aanpassingen kunnen helpen om de belasting op de gewrichten te verminderen en het functioneren van de handen en pols te verbeteren. Een aantal aanbevelingen voor functionele aanpassingen zijn:
Aanpassen van handelingen aan één hand: Het is aan te raden om handelingen niet met één hand uit te voeren, maar met beide handen. Dit kan helpen om de belasting op één hand of pols te verminderen en de balans in de belasting te behouden.
Alternatieve manieren om handelingen uit te voeren: Het is aan te raden om alternatieve manieren te leren om handelingen uit te voeren, zoals het gebruik van een snijgereedschap met een grijpbare handvatsel of het gebruik van een snijplank met rubberen ondergrond.
Het gebruik van hulpmiddelen: Het gebruik van hulpmiddelen zoals een draaiklep, een handgreep met versterkte handvat of een snijgereedschap met grijpbare handvatsel kan helpen om de belasting op de handen en pols te verminderen.
Het gebruik van spalken of tape: Het gebruik van spalken of tape kan helpen om de hand en pols te ondersteunen en de pijn te verminderen. Deze ondersteuning kan helpen bij het voeren van dagelijkse handelingen.
Het is aan te raden om deze aanpassingen in combinatie met oefeningen en revalidatieprogramma’s te gebruiken, om het functioneren van de handen en pols te ondersteunen en verdere slijtage te vertragen.
Het Joint Protection Program (JPP)
Het Joint Protection Program (JPP) is een programma dat is ontwikkeld voor mensen met hand- en polsklachten, zoals reuma of artrose. Het doel van het programma is om mensen te onderwijzen in gewrichtsbeschermende technieken, die kunnen helpen bij het voorkomen en beperken van beschadigingen aan het gewricht en het verminderen van pijn. Het programma duurt 4 weken en wordt uitgevoerd onder begeleiding van een ergotherapeut in een kleine groep van maximaal 5 deelnemers.
Tijdens het programma leren de deelnemers hoe ze hun handen en polsen kunnen gebruiken op een manier waarbij de gewrichten en spieren de belasting aan kunnen. Het oefenen van dagelijkse handelingen is een belangrijk onderdeel van het programma. Daarnaast vragen de deelnemers om ook thuis oefeningen uit te voeren. Het oefenen vindt plaats in een therapie-keuken, omdat veel mensen met reuma en artrose klachten ondervinden bij het koken.
Het programma omvat een aantal strategieën die kunnen helpen bij het beheersen van artrose in de handen en pols. Deze strategieën zijn:
- Aanpassen van bewegingspatronen om belasting van gewrichten te verminderen.
- Aanpassen van handelingen: vereenvoudigen, herstructureren, plannen, tempo veranderen.
- Gebruik van handige hulpmiddelen en oefeningen.
- Hoe het dragen van spalken ondersteunend kan zijn.
Het Joint Protection Program is een effectieve manier om mensen met artrose in de handen en pols te ondersteunen bij het functioneren in het dagelijks leven. Het programma is ontworpen om mensen te onderwijzen in technieken die helpen bij het beheersen van pijn, het verbeteren van de beweegbaarheid en het verminderen van verdere slijtage.
Conclusie
Artrose in de handen en pols kan een aanzienlijke uitdaging vormen voor het dagelijks functioneren. Echter, er zijn bewezen effectieve manieren om de symptomen te beheersen en het functioneren van de handen en pols te verbeteren. Oefeningen, functionele aanpassingen en ondersteunende apparatuur kunnen een belangrijke rol spelen in het beheersen van artrose. Het Joint Protection Program biedt een structurele aanpak voor mensen met hand- en polsklachten, waarbij de nadruk ligt op het leren van technieken die helpen bij het voorkomen en beperken van beschadigingen aan het gewricht en het verminderen van pijn.
Het is belangrijk om te weten dat artrose niet kan worden geheeld, maar de symptomen kunnen worden beheerst. Door het combineren van oefeningen, functionele aanpassingen en ondersteunende apparatuur is het mogelijk om het functioneren van de handen en pols te ondersteunen en verdere slijtage te vertragen. Het is aan te raden om deze strategieën in combinatie met een revalidatieprogramma te gebruiken, om het functioneren van de handen en pols te verbeteren en de kwaliteit van leven te verhogen.