Inleiding
Een Eigen Kracht Conferentie is een krachtig instrument in het herstelgericht werken, waarbij betrokken personen actief meedoen aan het opstellen van een plan om hun situatie te verbeteren. Het model is ontwikkeld op basis van ervaringen met Family Group Conferences en is sindsdien succesvol ingezet in verschillende contexten, van jeugdzorg tot herstelrecht en zelfs bij gezinnen die te maken hebben met zware medische situaties zoals nierdialyse of transplantatie.
Hoewel de conferentie op zich een flexibel en participatief model is, kan het gebruik van specifieke oefeningen het proces begeleiden en versterken. Deze oefeningen zijn gericht op het activeren van sociale hulpbronken, het verbeteren van communicatie, het opstellen van realistische plannen, en het creëren van vertrouwen en samenhang. In deze tekst worden verschillende oefeningen beschreven die kunnen worden ingezet bij een Eigen Kracht Conferentie, op basis van ervaringen uit onderzoek en praktijk.
Wat is een Eigen Kracht Conferentie?
Een Eigen Kracht Conferentie is geen strafrechtelijke of medische procedure, maar een besluitvormingsmodel. Het is bedoeld om mensen in staat te stellen, in samenwerking met hun sociale kring, een persoonlijk of gezinsplan op te stellen. Dit plan bevat concrete afspraken en acties die gericht zijn op het verbeteren van de situatie van de hoofdpersoon of het gezin.
Het model is in Nederland ontwikkeld door de Stichting Eigen Kracht, en inmiddels geïmplementeerd in meerdere landelijke en regionale contexten. In 2003 zijn al 111 conferenties gehouden, met een gemiddelde deelname van 15,8 personen per conferentie. De successen zijn duidelijk: 80% van de afspraken in het plan worden uitgevoerd, en na drie maanden is ruim 60% van de afspraken al gerealiseerd.
Waarom Oefeningen Gebruiken in een Conferentie?
Oefeningen zijn een belangrijk onderdeel van de conferentie, omdat ze:
- Participatie verhogen door mensen aan te moedigen om actief te meedenken;
- Vertrouwen opbouwen tussen de deelnemers;
- Creatieve oplossingen bevorderen;
- Communicatie verbeteren, zowel binnen het gezin als tussen professionals en betrokkenen.
Hoewel oefeningen niet standaard zijn opgenomen in alle conferenties, is het een aanvullend instrument dat, op basis van ervaringen in meerdere regio's, een significante impact kan hebben op het proces en de uitkomsten.
Oefening 1: Het Opstellen van een "Sociale Kaart"
Doel
Deze oefening helpt de hoofdpersoon of het gezin inzicht te krijgen in hun sociale netwerk en te herkennen welke personen of groepen binnen dat netwerk hulp kunnen bieden.
Uitvoering
- De hoofdpersoon of een familielid tekent een sociale kaart, waarin ze alle betrokken personen of groepen opnemen.
- Voor elke persoon of groep wordt een korte omschrijving gemaakt van de rol, de relatie, en de mogelijke bijdrage aan het plan.
- De kaart wordt besproken in de conferentie, waarbij andere deelnemers eventueel aanvullingen doen of suggesties maken.
Resultaat
De oefening leidt tot het activeren van eigen hulpbronnen, wat essentieel is voor het herstelgericht werken. Het helpt ook om duidelijkheid te creëren over wie welke rol kan spelen in het plan.
Oefening 2: Het Uitwerken van "Wensen en Angsten"
Doel
Deze oefening helpt bij het herkennen van behoeften, wensen en angsten van de hoofdpersoon of het gezin, en helpt bij het bepalen van de richting van het plan.
Uitvoering
- De hoofdpersoon of een familielid noteert eerst 3 wensen en 3 angsten die horen bij de situatie.
- Deze worden voorgesteld in de conferentie, waarbij de aanwezigen kunnen reageren, suggesties doen of alternatieve oplossingen voorstellen.
- Eventueel wordt een visuele voorstelling gemaakt, zoals een wensenboom of angstenkaart.
Resultaat
Het uitwerken van wensen en angsten helpt bij het creëren van een plan dat past bij de behoeften van de hoofdpersoon. Het geeft ook een platform voor andere deelnemers om empathisch te reageren en alternatieve ideeën te bieden.
Oefening 3: Het Opstellen van een "Actieplan in Stappen"
Doel
Deze oefening helpt bij het verwerken van het plan in concrete stappen, waarbij duidelijkheid en uitvoerbaarheid centraal staan.
Uitvoering
- Nadat het plan is bedacht, wordt een lijst van acties gemaakt.
- Voor elke actie wordt bepaald:
- Wie de actie uitvoert;
- Wanneer de actie gepland is;
- Hoe de actie wordt uitgevoerd.
- Het plan wordt op een visuele manier gepresenteerd, bijvoorbeeld in een tabel of schema.
Resultaat
Deze oefening leidt tot een realistisch en uitvoerbaar plan, dat eenvoudig kan worden gecontroleerd en bijgesteld indien nodig. Het verhoogt ook de verantwoordelijkheid en het gevoel van eigen invloed bij de hoofdpersoon en het gezin.
Oefening 4: Het Organiseren van een "Sociale Ondersteuningssessie"
Doel
Deze oefening helpt bij het creëren van een ondersteunende omgeving rond de hoofdpersoon of het gezin, met concrete afspraken over ondersteuning.
Uitvoering
- De hoofdpersoon of het gezin stelt voor wie binnen hun netwerk bereid is om ondersteunende acties te ondernemen.
- Voor elke actie wordt een afspraak gemaakt, met duidelijke afspraken over de rol, het tijdstip, en de manier van ondersteuning.
- Deze afspraken worden opgenomen in het plan.
Resultaat
Deze oefening versterkt de rol van de sociale kring in het proces en zorgt ervoor dat de hoofdpersoon of het gezin niet alleen blijft. Het ondersteunt ook het voelen van verbondenheid en betrokkenheid bij de andere deelnemers.
Oefening 5: Het Gebruik van een "Reflectie- en Evaluatieformulier"
Doel
Deze oefening helpt bij het beoordelen van het plan na afronding, en bij het evalueren van het conferentietermijn.
Uitvoering
- Na afronding van de conferentie wordt een evaluatieformulier uitgedeeld aan alle deelnemers.
- Het formulier bevat vragen over:
- Wat goed verliep;
- Wat minder goed verliep;
- Wat verbeterd kan worden;
- Wat de deelnemer heeft geleerd uit de conferentie.
- De feedback wordt samengevat en eventueel ingezet in toekomstige conferenties of trainingen.
Resultaat
Deze oefening zorgt voor continue verbetering van de conferentiepraktijk en leidt tot een hoger kwaliteitsniveau van toekomstige conferenties. Het verhoogt ook de tevredenheid van de deelnemers, zoals blijkt uit onderzoeken die zijn uitgevoerd door het onderzoeksbureau WESP.
Oefening 6: Het Inzetten van "Verbeeldings- en Visualisatietechnieken"
Doel
Deze oefening helpt bij het visualiseren van het gewenste eindresultaat, wat essentieel is voor het creëren van motieven en actiepunten.
Uitvoering
- De hoofdpersoon of het gezin wordt uitgenodigd om te beschrijven hoe de situatie eruitziet als het doel is bereikt.
- Ze kunnen dit doen door:
- Een tekentekst te schrijven;
- Een tekening te maken;
- Een visuele presentatie te maken.
- Deze visualisatie wordt besproken in de conferentie, en eventueel opgenomen in het plan of gebruikt als inspiratiebron.
Resultaat
Deze oefening helpt bij het creëren van een positief beeld van de toekomst, wat essentieel is voor het opstellen van een plan dat daadwerkelijk motiverend is. Het ondersteunt ook het creëren van realistische doelen en acties die gericht zijn op het bereiken van die doelen.
Oefening 7: Het Gebruik van "Rolspel en Simulatie"
Doel
Deze oefening helpt bij het visualiseren van acties en interacties, en helpt bij het oplossen van eventuele spanningen of onduidelijkheden.
Uitvoering
- Een deel van de conferentie kan worden ingezet voor een kort rolspel, waarbij de hoofdpersoon of betrokken personen een situatie nabootsen.
- De rolspel wordt gebruikt om:
- Te kijken naar hoe bepaalde interacties verlopen;
- Te kijken naar hoe acties ontvangen worden;
- Te kijken naar mogelijke verbeteringen.
- De rolspel wordt besproken, en eventueel ingezet in het plan.
Resultaat
Deze oefening ondersteunt het verbeteren van communicatie en samenwerking, en helpt bij het verwijderen van eventuele barrières in het plan. Het ondersteunt ook het creëren van vertrouwen en begrip tussen de betrokkenen.
Oefening 8: Het Aanleggen van een "Herstelplan in Stappen"
Doel
Deze oefening helpt bij het creëren van een herstelplan, waarbij het herstel niet alleen gericht is op het oplossen van het probleem, maar ook op het verhogen van de resiliëntie van de hoofdpersoon of het gezin.
Uitvoering
- Na het bedenken van het plan wordt een herstelplan opgesteld.
- Dit plan bevat:
- Acties die gericht zijn op het herstel van het vertrouwen;
- Acties die gericht zijn op het herstel van de relatie;
- Acties die gericht zijn op het herstel van het zelfbeeld;
- Acties die gericht zijn op het verhogen van de leefbaarheid van de situatie.
- Het herstelplan wordt ingezet als aanvulling op het hoofdplan, en eventueel als apart plan.
Resultaat
Het aanleggen van een herstelplan helpt bij het creëren van een duurzame verbetering van de situatie. Het ondersteunt ook het voelen van eigenwaarde en toekomstgerichtheid bij de hoofdpersoon of het gezin.
Oefening 9: Het Gebruik van "Feedback- en Reflectiegesprekken"
Doel
Deze oefening helpt bij het creëren van een reflectieve en leren cultuur, waarin de hoofdpersoon of het gezin zich ontwikkelt tijdens het proces.
Uitvoering
- Gedurende de conferentie worden tussenliggers ingezet voor korte feedback- en reflectiegesprekken.
- Deze gesprekken zijn gericht op:
- Wat de hoofdpersoon of het gezin op dat moment voelt;
- Wat de hoofdpersoon of het gezin leert;
- Wat de hoofdpersoon of het gezin wil veranderen of behouden.
- De gesprekken kunnen in vertrouwelijke setting worden gevoerd, of in de groep.
Resultaat
Deze oefening helpt bij het creëren van een persoonlijke groeicursus binnen het conferentietermijn, en ondersteunt het verhogen van het zelfbewustzijn en het zelfvertrouwen.
Oefening 10: Het Aanleggen van een "Volgende Stap"-Sessie
Doel
Deze oefening helpt bij het afsluiten van de conferentie, en bij het creëren van duidelijkheid over de volgende stappen.
Uitvoering
- Na afronding van het plan wordt een volgende stap-sessie ingezet.
- In deze sessie wordt bepaald:
- Welke actie als eerste uitgevoerd wordt;
- Wie verantwoordelijk is voor de uitvoering;
- Hoe het plan wordt gevolgd;
- Hoe feedback en evaluatie verlopen.
- De sessie wordt besproken en opgenomen in het plan.
Resultaat
Deze oefening ondersteunt het creëren van een duidelijk afgesloten conferentie, en helpt bij het creëren van een actieplan dat direct uit te voeren is. Het verhoogt ook de verantwoordelijkheid en het gevoel van eigen invloed bij de hoofdpersoon of het gezin.
Conclusie
De Eigen Kracht Conferentie is een krachtig instrument in het herstelgericht werken, dat gericht is op het activeren van eigen hulpbronnen en het creëren van een plan dat aansluit bij de behoeften en wensen van de hoofdpersoon of het gezin. Het gebruik van specifieke oefeningen in het conferentietermijn kan het proces begeleiden en versterken.
Deze oefeningen zijn niet alleen gericht op het creëren van een plan, maar ook op het creëren van vertrouwen, verbinding en groei bij de betrokken personen. Ze ondersteunen ook het verbeteren van de communicatie, het activeren van hulpbronnen, en het creëren van een duurzame verbetering van de situatie.
Met deze oefeningen kan de Eigen Kracht Conferentie worden gebruikt als een krachtige methode in het herstelgericht werken, waarbij de hoofdpersoon of het gezin centraal staat, en waarbij professionals en betrokkenen samenwerken om een realistisch en uitvoerbaar plan te bedenken.