Een frozen shoulder is een aandoening die zich kenmerkt door geleidelijke pijn, stijfheid en bewegingsbeperking in de schouder. Hoewel de aandoening vaak vanzelf herstelt, kan dit proces jaren duren. Tijdens de drie fasen van de aandoening spelen oefeningen een cruciale rol in het beheersen van de pijn en het bewaren van zoveel mogelijk bewegingsvrijheid. In deze gids geven we een overzicht van de rol van oefeningen bij een frozen shoulder, waarom pijn beheersen essentieel is en welke aanpak het meest effectief is in elk stadium van de aandoening.
Wat is een frozen shoulder?
Een frozen shoulder (capsulitis adhesiva) is een aandoening die leidt tot geleidelijke stijfheid en beperking van de bewegingsvrijheid in de schouder. Het is vooral voorkomend bij vrouwen tussen de 40 en 70 jaar, met een incidentie van 2 tot 5 procent onder Nederlanders. De oorzaak van een frozen shoulder is niet altijd duidelijk, maar bepaalde risicofactoren zijn beschreven, zoals diabetes, schildklieraandoeningen, langdurige immobiliteit van de schouder of een trauma. De diagnose wordt vaak gesteld aan de hand van een klachtenverloop, bewegingsonderzoek en eventueel een echografisch onderzoek.
De aandoening verloopt in drie fasen:
- Fase 1 – Freezing fase (pijnfase): Deze fase duurt 2 tot 9 maanden. Het kenmerkend symptoom is pijn, die vaak ’s nachts voorkomt en kan uitstralen naar de nek, arm of vingers. Bewegingsbeperking is in deze fase nog gering, maar de pijn kan al hinderlijk zijn in het dagelijks leven.
- Fase 2 – Frozen fase (stijfheidfase): Deze fase duurt 4 tot 12 maanden. De pijn neemt af, maar de stijfheid wordt duidelijker. Bewegingsbeperking kan tot 50% van de normale bewegingsvrijheid verminderen.
- Fase 3 – Thawing fase (ontdooifase): Deze fase duurt 12 tot 42 maanden. De stijfheid neemt langzaam af en de bewegingsvrijheid keert geleidelijk terug. In sommige gevallen is een operatie nodig om het herstel te versnellen.
De rol van oefeningen bij een frozen shoulder
Oefeningen spelen een centrale rol in de aanpak van een frozen shoulder. Aanvankelijk is het doel van de oefeningen om pijn te verminderen en te voorkomen dat de bewegingsvrijheid verder verdwijnt. In latere fasen worden de oefeningen intensiever om de bewegingsvrijheid en kracht te herstellen. Het is belangrijk dat oefeningen altijd worden afgestemd op het stadium van de aandoening en uitgevoerd worden onder begeleiding van een fysiotherapeut.
Oefeningen moeten zorgvuldig worden uitgevoerd, want te veel inspanning kan de pijn verergen en leiden tot verdere stijfheid. Het doel is niet om pijn te overwinnen, maar om binnen de pijngrens te blijven bewegen. Dit helpt bij het behouden van de bewegingsvrijheid en het voorkomen van verdere verslechtering.
Fase 1: Pijn beheersen
In de eerste fase van een frozen shoulder staat de pijn voorop. Oefeningen in deze fase zijn gericht op pijnvermindering en het voorkomen van verdere stijfheid. Het is essentieel dat de oefeningen rustig, gecontroleerd en zonder verdere pijn worden uitgevoerd.
In deze fase worden oefeningen vaak gecombineerd met behandelmethoden zoals TENS (Transcutane Electro Neuro Stimulatie), kinesiotape, dry needling en ontspanningsoefeningen. Deze technieken helpen bij het verminderen van pijn en spierkrampen. Een corticosteroïde-injectie kan in deze fase ook een positief effect hebben, vooral als de pijn ernstig is.
Oefeningen in fase 1 zijn meestal passief of licht actief. Voorbeeldoefeningen kunnen zijn:
- Beweging met een bal over een tafel: Met een bal in je hand beweeg je je arm over een tafel. Deze oefening helpt bij het behouden van bewegingsvrijheid zonder pijn te forceren.
- Oefeningen met de andere arm: De gezonde arm wordt gebruikt om de beïnvloede schouder zachtjes te bewegen. Dit helpt bij het behouden van passieve bewegingen.
- Warmtegebruik: Het toepassen van warme compressen of fomenten kan helpen bij het verminderen van spierkrampen en pijn.
Het belangrijkste in deze fase is dat je niet te veel inspanning levert. De pijn moet beheersbaar blijven, want een te grote belasting kan leiden tot verdere verslechtering van de aandoening.
Fase 2: Beperkte bewegingsvrijheid
In de tweede fase van een frozen shoulder is de pijn verminderd, maar de stijfheid overheerst. De bewegingsvrijheid is aanzienlijk beperkt, en het is belangrijk om hier met lichte oefeningen tegenaan te werken. De oefeningen in deze fase zijn gericht op het behouden van de bewegingsvrijheid en het langzaam verbeteren van de stijfheid.
In deze fase worden oefeningen vaak uitgevoerd onder begeleiding van een fysiotherapeut. Deze therapeut kan gerichte mobilisatietechnieken toepassen die de pijn niet verergen, maar wel het herstel bevorderen. Het is belangrijk dat oefeningen binnen de pijngrens worden uitgevoerd. Je moet niet forceren, maar zorgvuldig en regelmatig bewegen.
Voorbeeldoefeningen in fase 2 kunnen zijn:
- Passieve en actieve mobilisatie: Je fysiotherapeut helpt je met oefeningen die passief zijn uitgevoerd, terwijl jij geleidelijk ook meer actieve bewegingen overneemt.
- Krachttraining met lichte weeghouders: In de tweede fase kunnen lichte oefeningen worden ingevoerd om de spieren te trainen zonder pijn te forceren.
- Statisch houden van positie: Door je schouder in een bepaalde positie te houden (bijvoorbeeld met kinesiotape of een bandage) kan de bewegingsvrijheid geleidelijk toenemen.
Het is belangrijk om hierbij geduld te hebben. De stijfheid kan lang aanhouden, maar met regelmatige oefeningen en begeleiding van een therapeut kan het herstel geleidelijk plaatsvinden.
Fase 3: Herstel van mobiliteit
In de derde fase van een frozen shoulder is het doel van de oefeningen om de bewegingsvrijheid en kracht zo veel mogelijk te herstellen. De oefeningen in deze fase zijn intensiever en gericht op het verbeteren van de kracht, stabiliteit en coördinatie van de schouder.
In deze fase worden actieve oefeningen uitgevoerd die gericht zijn op het verbeteren van de kracht en bewegingsvrijheid. Oefeningen kunnen zowel passief als actief zijn, afhankelijk van de voortgang in het herstel. Het is belangrijk om hierbij opnieuw zorgvuldig te zijn en de pijngrens niet te overschrijden.
Voorbeeldoefeningen in fase 3 kunnen zijn:
- Krachttraining met weeghouders: In de derde fase kan krachttraining op een hoger niveau worden ingevoerd om de schouder te versterken.
- Oefeningen op stabiliteit: Oefeningen die gericht zijn op het verbeteren van de stabiliteit van de schouder, zoals oefeningen met een theraband.
- Functionele oefeningen: Oefeningen die afgestemd zijn op het dagelijks functioneren, zoals heffen, draaien en buigen van de arm.
Het is belangrijk om deze oefeningen onder begeleiding van een fysiotherapeut uit te voeren, zodat je ervoor kan zorgen dat je de beweging correct uitvoert en geen schade veroorzaakt.
Pijn beheersen bij oefeningen
Een veelvoorkomende vraag is of oefeningen bij een frozen shoulder pijn mogen doen. Het antwoord is ja, maar de pijn moet altijd hanteerbaar zijn en binnen de pijngrens blijven. Het is belangrijk om te begrijpen dat pijn een signaal is van het lichaam en niet per se een teken is dat je iets goed doet. Als de pijn toeneemt of ondraaglijk wordt, is het essentieel om te stoppen met de oefening en contact op te nemen met je fysiotherapeut.
Het doel van de oefeningen is om de bewegingsvrijheid te behouden of te verbeteren, niet om pijn te overwinnen. Het is daarom belangrijk dat je oefent binnen je comfortgebied, waarbij je licht gevoel van spanning of pijn kan zijn, maar niet over het plateau van acute pijn.
Een aanbevolen aanpak is om oefeningen te beginnen bij lage intensiteit en geleidelijk de belasting te verhogen naarmate de bewegingsvrijheid en kracht verbeteren. Dit helpt bij het voorkomen van overbelasting en verdere pijn.
Het is ook belangrijk om regelmatig te oefenen, maar niet te intensief. Fysiotherapeuten adviseren vaak om oefeningen minstens 2 tot 3 keer per week uit te voeren, afhankelijk van de voortgang in het herstel. Het is niet nodig om dagelijks te oefenen, want te veel inspanning kan leiden tot verdere pijn en stijfheid.
De rol van de fysiotherapeut
Een fysiotherapeut speelt een essentiële rol in de aanpak van een frozen shoulder. Zowel in de diagnose als in de behandeling is de fysiotherapeut een belangrijk contact. De therapeut kan je helpen om de klachten te beoordelen, de juiste oefeningen te kiezen en je begeleiden tijdens het herstel.
De fysiotherapeut kan ook aanvullende behandelingen aanbieden, zoals TENS, dry needling of kinesiotape, om de pijn te verminderen en de bewegingsvrijheid te bevorderen. Deze technieken worden vaak gecombineerd met zelfstandige oefeningen die je thuis uitvoert.
Het is belangrijk om de instructies van je fysiotherapeut zorgvuldig te volgen en de oefeningen zoals besproken uit te voeren. Door samen te werken met je therapeut en de oefeningen regelmatig te doen, kun je het herstelproces ondersteunen en versnellen.
Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?
Het is verstandig om hulp te zoeken van je fysiotherapeut of huisarts als:
- De schouderpijn je slaap verstoort.
- Je arm niet meer goed kunt heffen of draaien.
- De klachten verergeren of langer aanhouden dan enkele weken.
Hulp zo vroeg mogelijk is essentieel, want hoe eerder de aandoening wordt behandeld, hoe sneller het herstel kan beginnen. Een vroege diagnose en aanpak kunnen het verloop van de aandoening beïnvloeden en het herstel versnellen.
Conclusie
Een frozen shoulder is een aandoening die zich voordoet in drie fasen, waarin de pijn en stijfheid geleidelijk verandert. Oefeningen spelen een centrale rol in de aanpak van deze aandoening. Het is belangrijk dat oefeningen worden afgestemd op het stadium van de aandoening en uitgevoerd worden onder begeleiding van een fysiotherapeut.
Oefeningen mogen pijn veroorzaken, maar de pijn moet altijd hanteerbaar zijn en binnen de pijngrens blijven. Het doel is niet om pijn te overwinnen, maar om binnen de pijngrens te blijven bewegen en zo de bewegingsvrijheid te behouden of te verbeteren.
Door samen te werken met je fysiotherapeut en de oefeningen regelmatig te doen, kun je het herstelproces ondersteunen en versnellen. Het is belangrijk om geduld te hebben, want een frozen shoulder kan jaren duren. Met de juiste aanpak en geduld is volledig herstel mogelijk.