Inleiding
In de afgelopen jaren heeft Vliegveld Twente zich steeds vaker bewogen binnen de bredere context van nationale en internationale militaire oefeningen. Als gevolg van het feit dat de voormalige vliegbasis Twenthe gesloten is, speelt Twente Airport een steeds belangrijker rol in het oefeningenprogramma van Defensie. De luchthaven fungeert regelmatig als Departure Airfield (DAF) voor grote oefeningen zoals Falcon Leap en RED DAGGER. Tijdens deze oefeningen worden essentiële tactische en strategische vaardigheden geoefend, waaronder het droppen van vracht en parachutisten, lage vluchten, en samenwerking tussen land- en luchtmacht.
Deze oefeningen zijn niet alleen van belang voor de geoefendheid van het Defensiepersoneel, maar ook voor de internationale samenwerking, aangezien meerdere landen betrokken zijn bij deze trainingen. Voor de omgeving betekent dit dat er geluidshinder en visuele impact kan zijn, hoewel oefeningen altijd op voorhand worden aangekondigd om verwarring te voorkomen.
In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste oefeningen die op Vliegveld Twente hebben plaatsgevonden, de doelen van deze oefeningen, en de rol die Twente Airport speelt binnen het bredere oefenprogramma van Defensie. Daarnaast wordt ingegaan op de samenwerking tussen verschillende oefenlocaties in Nederland en de betrokkenheid van internationale partners.
De rol van Vliegveld Twente in militaire oefeningen
Falcon Leap: internationale samenwerking in actie
De oefening Falcon Leap is een jaarlijks terugkerende activiteit die centraal staat bij de training van het Air Mobility Command van de Koninklijke Luchtmacht. Deze oefening richt zich op het oefenen van het transport en droppen van vracht en parachutisten in samenwerking met internationale partners. Tijdens Falcon Leap worden diverse tactische en logistieke scenario's getraind, waaronder het uitvoeren van lage vluchten, het coördineren van lucht- en grondoperaties, en het efficiënt uitvoeren van paradijvaanvaloperaties.
Vliegveld Twente fungeerde in 2023 en 2024 als een van de Departure AirFields (DAFs) voor Falcon Leap. Hier werden oefeningen uitgevoerd met toestellen als de C-130 Hercules, C-27J Spartan en C-295. Op Twente Airport zelf werden echter geen droppingen van vracht of parachutisten uitgevoerd. In plaats daarvan richtte het oefenprogramma zich op Tactical Air-Land Operations (TALO), zoals naderingsprocedures en touch-and-go’s. Deze vormen van training zijn essentieel om ervoor te zorgen dat piloot en bemanning in staat zijn om onder realistische omstandigheden efficiënt en veilig te opereren.
De keuze voor Twente Airport als DAF is niet willekeurig. Volgens Laurens Esveldt, havenmeester van Twente Airport, is de luchthaven een geschikte locatie vanwege de mogelijkheid om afgeschermde oefenlocaties te bieden. In combinatie met het feit dat het vliegveld in overheidseigendom is, is het eenvoudiger om het in te schakelen voor grootschalige oefeningen. Ook de beschikbaarheid van luchtruim en de mogelijkheid tot samenwerking met grond- en luchteenheden maken Twente tot een waardevolle partner in het oefeningenprogramma van Defensie.
RED DAGGER: integratie tussen land- en luchtmacht
Een andere oefening waarbij Vliegveld Twente betrokken was, is RED DAGGER. Deze oefening richt zich op de integratie tussen grond- en luchtmacht en wordt 1-2 keer per jaar uitgevoerd. Tijdens deze oefeningen worden tactische scenario’s gesimuleerd, waarin diverse facetten van het spectrum van 3D-gevecht — zoals grondgebonden vuursteun, luchtsteun en luchttransport — worden toegepast.
Een van de hoogtepunten van RED DAGGER was de overgang van een tactische exfiltratie met helikopters naar een strategische extractie met de C-130 Hercules. Deze overgang moest binnen een beperkte tijd van 15 minuten worden uitgevoerd, wat een hoge mate van synchronisatie en coördinatie vereiste. De betrokkenheid van Twente Airport bij deze oefening was essentieel, aangezien het vliegveld fungeerde als een van de oefenlocaties en het beschikbaar had van luchtruim en logistieke faciliteiten.
Majoor Sven, hoofd van de Air Land Integration Coordination Cell, benadrukte de belangrijkheid van de medewerking van Twente Airport. Omdat het vliegveld in handen is van de overheid, is het makkelijker om het in te schakelen voor dergelijke oefeningen. De beschikbaarheid van een actief vliegveld is bovendien ideaal voor de uitvoering van tactische operaties, aangezien het zorgt voor een reële omgeving waarin de betrokken eenheden hun vaardigheden kunnen testen en verbeteren.
Oefeningen, planning en impact op de omgeving
Oefenprogramma’s en logistiek
De oefeningen op Vliegveld Twente zijn meestal onderdeel van groter geplande campagnes en worden samengesteld in samenwerking met andere oefengebieden in Nederland. Zo werden tijdens Falcon Leap 2023 oefeningen niet alleen op Twente Airport uitgevoerd, maar ook in het laagvlieggebied Maas/Waal en de oefengebieden Oirschot, Leusderheide en Garderen. Ook het militaire vliegveld Deelen werd gebruikt als tanklocatie voor de helikopters die betrokken waren bij RED DAGGER.
De logistiek achter dergelijke oefeningen is complex. De betrokken toestellen, zoals de C-130 Hercules en C-27J Spartan, moeten op tijd aanwezig zijn op hun respectieve DAFs en moeten onder realistische omstandigheden trainen. Dit betekent dat er vaak sprake is van meerdere vluchten per dag, zowel in de ochtend als ’s avonds, afhankelijk van de oefenscenario's en het weersverloop. In de week van 5 t/m 8 september 2023 bijvoorbeeld, werden avondvluchten tot ongeveer 20.30 uur uitgevoerd, wat voor extra geluidshinder in de omgeving kan zorgen.
Communicatie en impact op de omgeving
Om eventuele verwarring en schrik bij burgers te voorkomen, wordt er altijd vooraf ingevlogen. De oefeningen worden op de website van de Luchtmacht aangekondigd, en omwonenden worden uitgenodigd om eventuele klachten in te dienen via de geluidshinderpagina. In de oefening Falcon Leap 2023 werd bijvoorbeeld aangekondigd dat er in de week van 16 t/m 18 september militaire vluchten zouden zijn boven Twente. Ook werd benadrukt dat er niet na 23.00 uur gevlogen zou worden, om de impact op de nachtrust te beperken.
Hoewel oefeningen zoals Falcon Leap en RED DAGGER essentieel zijn voor de geoefendheid van het Defensiepersoneel, brengen ze ook een bepaalde mate van overlast met zich mee. Het laagvliegen van toestellen maakt ze zichtbaar en hoorbaar, en kan dus invloed hebben op de dagelijkse leefomgeving van inwoners in de directe omgeving van Twente Airport. De gemeente en Twente Airport verzoeken omwonenden om begrip voor deze overlast, aangezien het hier om trainingen gaat die bijdragen aan de veiligheid en de internationale samenwerking.
Samenwerking en betrokkenheid
Internationale partners en samenwerking
De oefeningen op Vliegveld Twente vinden niet alleen plaats binnen Nederlandse kaders, maar zijn vaak onderdeel van bredere internationale samenwerkingen. Falcon Leap, bijvoorbeeld, betreft 12 verschillende landen, die samen oefenen in het transport en het droppen van vracht en parachutisten. Deze oefeningen zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat het Defensiepersoneel niet alleen geoefend is in tactische operaties, maar ook in het samenwerken met internationale partners.
Deelname aan dergelijke oefeningen is van groot belang voor de internationale betrokkenheid van de Nederlandse defensie. Het betekent dat het land niet alleen zijn eigen vaardigheden onderhoudt, maar ook bijdraagt aan een bredere strategische samenwerking op Europees en wereldniveau. Voor de betrokken landen is het bovendien een kans om hun respectieve tactische en logistieke vaardigheden te verbeteren, en om ervaring op te doen met het werken in een multinationale context.
Informatie en transparantie
Transparantie is een belangrijk aspect bij het organiseren van militaire oefeningen. Hoewel de exacte details van de oefeningen en de betrokkenheid van bepaalde partijen vaak niet openbaar worden gemaakt, worden de algemene doelen en de verwachte impact op de omgeving wel meestal aangekondigd. Voor de inwoners is het belangrijk om te weten wat er gebeurt, zodat ze zich niet ongerust hoeven te maken bij onverwachte geluiden of visuele fenomenen in de lucht.
Voor defensieorganisaties is transparantie ook een kwestie van verantwoording. Het tonen van de inspanningen die worden geleverd om de geoefendheid van het personeel op peil te houden, helpt om het publieke vertrouwen te vergroten. In dit opzicht speelt Twente Airport een belangrijke rol, aangezien het vliegveld een openbare, toegankelijke locatie is die makkelijk in het oefenprogramma kan worden opgenomen.
Conclusie
Militaire oefeningen op Vliegveld Twente vormen een essentieel onderdeel van het oefeningenprogramma van Defensie. Zowel nationale oefeningen zoals RED DAGGER als internationale samenwerkingen zoals Falcon Leap maken gebruik van de faciliteiten en de logistieke mogelijkheden van Twente Airport. De luchthaven fungeert meestal als Departure AirField, waar trainingen met toestellen als de C-130 Hercules en C-27J worden uitgevoerd. Tijdens deze oefeningen worden essentiële tactische en logistieke vaardigheden geoefend, zoals het droppen van vracht en parachutisten, lage vluchten en de integratie tussen land- en luchtmacht.
De betrokkenheid van Twente Airport bij deze oefeningen is niet alleen van belang voor de geoefendheid van het Defensiepersoneel, maar ook voor de internationale samenwerking. Aangezien meerdere landen betrokken zijn bij oefeningen zoals Falcon Leap, draagt Twente bij aan een bredere strategische samenwerking op Europees en wereldniveau. Buiten de logistieke en tactische aspecten, is er ook een visuele en geluidsimpact op de omgeving, die moet worden beheerst door vooraf aankondigingen en duidelijke communicatie.
In de toekomst is het waarschijnlijk dat Twente Airport nog vaker betrokken zal worden bij oefeningen van deze aard. De beschikbaarheid van luchtruim, de logistieke voorwaarden, en de samenwerking met grond- en luchteenheden maken het vliegveld tot een waardevolle partner in het oefeningenprogramma van Defensie. Door deel te nemen aan dergelijke oefeningen, draagt Twente Airport bij aan de geoefendheid van het Defensiepersoneel en aan de veiligheid van het land als geheel.