Assertief kunnen zijn betekent dat je in staat bent om op een respectvolle manier voor jezelf op te komen, zonder anderen te verzoeken of agressief te worden. Assertiviteit is een essentiële vaardigheid voor zowel je professionele als persoonlijke groei. Het helpt je om grenzen te stellen, je mening te formuleren en te voelen dat je in staat bent om keuzes te maken die goed zijn voor jou. Maar assertief gedrag is geen inborrelende eigenschap – het is iets wat je kunt leren en oefenen. In dit artikel leggen we uit hoe assertiviteit werkt, waarom het belangrijk is en geven we je 7 concrete oefeningen om assertiever te worden.
Wat is assertiviteit?
Assertiviteit betekent dat je jouw belangen en grenzen op een open, duidelijke en respectvolle manier communiceert. Het is geen agressie en ook geen passiviteit, maar een evenwicht tussen beide. Assertief gedrag draagt bij aan betere communicatie, meer zelfvertrouwen en minder stress in zowel werk- als levenssituaties.
Volgens Jeffrey Wijnberg en anderen is assertiviteit een mentale houding die je kunt ontwikkelen door je gedachten en gedrag aan te passen. Assertief gedrag houdt in dat je: - jouw mening uitspreekt; - grenzen stelt; - respect voor de ander blijft tonen; - je emoties onder controle houdt.
Een belangrijke stap om assertief te worden is om je te realiseren dat het niet gaat om "winnen" of "verliezen", maar om het vermogen om jouw wil en je grenzen op een duidelijke manier te formuleren.
Assertiviteit oefenen: waarom het belangrijk is
Assertiviteit oefenen is essentieel omdat het je helpt om: - meer controle te krijgen over je eigen levenssituaties; - beter te communiceren in zowel persoonlijke als professionele contexten; - jezelf te verdedigen zonder anderen te beledigen; - je grenzen duidelijk te maken; - stress en spanning te verminderen.
Oefenen is het sleutelwoord. Assertief gedrag is niet iets wat je in één dag onder de knie krijgt. Het vereist herhaling en consistentie. Volgens Adam Galinsky kun je assertiviteit oefenen door bijvoorbeeld eerst voor anderen op te komen, je in de situatie van anderen te verplaatsen, en je mening te onderbouwen met expertise of ervaring.
7 oefeningen om assertiever te worden
Hieronder vind je 7 praktische oefeningen om assertiviteit te versterken in je alledaagse leven. Deze oefeningen zijn ontworpen om je te helpen om assertief gedrag stap voor stap in te bouwen in je dagelijkse communicatie.
1. Oefening: Opkomen voor anderen
Een manier om assertiviteit te leren, is door eerst voor anderen op te komen. Dit maakt het voor jou makkelijker om jezelf later voor jezelf in te zetten. Bijvoorbeeld: als je merkt dat een collega continu overbelast is, kun je hem of haar ondersteunen door te zeggen: "Ik merk dat je het druk hebt. Mijn agenda is vrij, wil je dat ik iets van je werk overneem?"
Op deze manier leer je hoe het voelt om assertief te zijn, zonder het direct voor jezelf te doen. Het zorgt er ook voor dat anderen je als een betrouwbare en respectvolle collega zien.
2. Oefening: Je mening formuleren
Assertief gedrag vereist dat je je mening kunt formuleren, ook als het niet gelijk aan die van anderen is. Begin met kleine situaties, zoals het uiten van jouw mening over een maaltijd of een tv-programma. Zo bouw je langzaam zelfvertrouwen op.
Als je merkt dat je aarzelt, kun je oefenen met het formuleren van zinnen zoals: - "Ik denk dat..." - "Ik voel dat..." - "Ik zou liever willen..."
Zo leer je om je mening te uiten zonder anderen direct te confronteren.
3. Oefening: Grenzen stellen
Het stellen van grenzen is een fundamentele component van assertiviteit. Begin met het stellen van kleine grenzen in je dagelijks leven. Bijvoorbeeld: als iemand je om iets vraagt waarvan je weet dat het niet passend is, kun je zeggen: "Ik weet dat jij dit nodig hebt, maar ik heb momenteel andere prioriteiten."
Het is belangrijk om je grenzen op een vriendelijke manier te stellen. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: "Ik waardeer het dat je mij raad vraagt, maar ik denk dat ik dit momenteel niet het beste kan beoordelen."
4. Oefening: Je houding verbeteren
Je houding heeft veel invloed op hoe je overkomt. Assertieve mensen tonen doorgaans een rechte rug, zachte ogen en een open lichaamshouding. Oefen om: - je schouders naar achteren te brengen; - je rug recht te houden; - je blik op de ander te richten; - je handen te laten rusten in plaats van te friemelen.
Een kleine aanpassing aan je lichaamshouding kan je zelfvertrouwen sterk versterken. Denk eraan: hoe je je voelt, beïnvloedt hoe je overkomt.
5. Oefening: Assertieve taal gebruiken
De manier waarop je spreekt beïnvloedt hoe assertief je overkomt. Vermijd verzwakkende woorden zoals "ik denk", "misschien", of "ik weet niet zeker". Deze woorden verzwakken je boodschap.
In plaats daarvan, gebruik zinnen zoals: - "Ik wil dit liever niet." - "Ik voel me er niet prettig mee." - "Ik zou dit liever op deze manier aanpakken."
Je kunt ook reageren door eerst de mening van de ander te erkennen en daarna jouw mening te formuleren. Bijvoorbeeld: "Ik begrijp waarom jij dit voorstelt. Ik denk dat ik liever dit zou doen."
6. Oefening: Voorbereiding voor lastige gesprekken
Assertiviteit vereist planning, vooral in lastige situaties. Als je weet dat je binnenkort in een moeilijke situatie terecht komt, voorbereid jezelf op voorhand. Denk na over: - Wat je wilt zeggen; - Hoe je het wilt zeggen; - Wat je verwacht; - Hoe je reageert op mogelijke tegenslagen.
Bijvoorbeeld: als je weet dat je leidinggevende je een extra taak wil geven, overweeg je van tevoren wat je zegt. Een voorbeeld zin is: "Ik waardeer dat je vertrouwen in mij stelt, maar ik heb momenteel andere prioriteiten. Zou het mogelijk zijn om dit later aan te pakken?"
Door voor te bereiden, verminder je stress en voel je je beter voorbereid om assertief te zijn.
7. Oefening: Hulp vragen
Assertiviteit betekent niet alleen dat je voor jezelf opkomt, maar ook dat je bereid bent om hulp te vragen wanneer je die nodig hebt. Oefen om anderen om hulp te vragen. Dit versterkt je assertiviteit, omdat je leert om jouw behoeften te uiten.
Bijvoorbeeld: als je niet weet hoe je een bepaalde klus moet aanpakken, kun je vragen: "Zou je me kunnen uitleggen hoe ik dit het beste aanpak?" of "Zou je dit van me kunnen overnemen zodat ik iets anders kan doen?"
Het vragen om hulp is een vorm van assertiviteit, omdat je jouw grenzen en behoeften openlijk communiceert.
Conclusie
Assertiviteit is een essentiële vaardigheid voor iedereen die wil groeien in zowel professionele als persoonlijke contexten. Het helpt je om jouw grenzen te stellen, je mening te formuleren en te voelen dat je in staat bent om keuzes te maken die goed zijn voor jou. Assertief gedrag is niet iets dat je in één dag onder de knie krijgt – het vereist oefening, planning en consistentie.
Door de 7 oefeningen in dit artikel te volgen, leer je hoe je assertief kunt worden. Begin met kleine stappen, zoals het stellen van grenzen of het formuleren van je mening. Oefen je houding en taal, en leer om hulp te vragen wanneer je die nodig hebt. Assertiviteit oefenen is een proces, maar met consistente inspanningen zul je merken dat het steeds makkelijker wordt om assertief te zijn.