De Juiste Training met Loopgips: Oefeningen en Herstel

Inleiding

Een loopgips is een type gipsverband dat, ondanks zijn immobiliserende karakter, beperkte belasting van het gewonde been of de voet mogelijk maakt. Het doel is om het herstelproces te ondersteunen terwijl enige mobiliteit behouden blijft. Ondanks deze beperkte mobiliteit, leidt het gebruik van gips onvermijdelijk tot spieratrofie (verlies van spiermassa), gewrichtsstijfheid en verminderde coördinatie. De gipsbehandeling die nodig is voor het herstel van het letsel van uw been of voet heeft dan ook gevolgen voor uw spieren en gewrichten. Door de rust in uw spieren verdwijnt een groot deel van uw spieromgeving en spierkracht. Daarnaast worden uw gewrichten stijver. Het is daarom van cruciaal belang om, binnen de grenzen van uw gipsverband, gerichte oefeningen uit te voeren en bepaalde leefregels in acht te nemen om deze negatieve effecten te minimaliseren en het herstel te versnellen.

De specifieke oefeningen en leefregels variëren enigszins afhankelijk van het type gips en de locatie van het letsel. Dit artikel biedt een overzicht van de oefeningen en praktische richtlijnen, gebaseerd op medische instructies van drie ziekenhuizen, om u te helpen uw herstel op een veilige en effectieve manier te beheren.

Belasting en Loopgids

De mate waarin u uw gipsmagtige been mag belasten, wordt bepaald door uw arts en hangt af van de aard van uw letsel en het type gips. Uit de beschikbare informatie blijkt dat er drie scenario's zijn: niet belasten, gedeeltelijk belasten en volledig belasten.

Bij het gedeeltelijk belasten, kunt u uw gewicht langzaam verhogen, afhankelijk van uw pijnsensatie. U mag belasten op geleide van de pijn. In sommige gevallen kan een arts gedurende de periode van loopgips het gewicht op het gipsbeen geleidelijk verhogen. Deze progressieve benadering is essentieel om het herstel te bevorderen zonder verdere schade te veroorzaken.

Voor de mobiliteit tijdens het lopen met gips geldt het volgende. Als u met ruim de helft van uw eigen lichaamsgewicht mag belasten, kunt u met één kruk gaan lopen. De kruk dient u aan de kant van het 'gezonde' been te houden. De juiste looptechniek met een kruk is als volgt: u beweegt uw aangedane been tegelijk met de kruk naar voren. Dit vereist wel enige oefening en wordt geadviseerd door de arts. Het is belangrijk om, vanwege de mogelijke zwelling, de eerste 1 tot 2 weken het lopen zoveel mogelijk te beperken. Wanneer u loopt, gebruikt u over het algemeen twee elleboogkrukken voor stabiliteit. Wanneer u mag belasten op het gipsbeen, heeft u soms maar één kruk nodig, die u aan uw gezonde zijde gebruikt.

Spieren en Gewrichten: Oefeningen voor Loopgips

De verslapping van uw spieren en het stijf worden van uw gewrichten kunt u terugdringen door dagelijks onderstaande oefeningen te doen. Deze oefeningen zijn ontworpen om de bloedcirculatie te bevorderen, spieratrofie tegen te gaan en gewrichtsbeweeglijkheid te behouden. Het is cruciaal om deze oefeningen minimaal 3 keer per dag uit te voeren. Het oefenen mag niet pijnlijk zijn. In de gipskamer kan u, indien nodig, aanvullende begeleiding krijgen.

De specifieke oefeningen zijn afgestemd op de locatie van het gips:

Ingegipste Voet (Gipsschoen)

Voor een gipsschoen zijn de oefeningen gericht op het behouden van enkelbeweeglijkheid.

Buig- en Strekoefening: Ga op een bed zitten met uw hakken over de rand, of ga zo op een bank of stoel zitten dat uw voeten niet de grond raken. Trek vervolgens de zijkant van uw gipsvoet naar buiten en daarna naar binnen. Doe dit 5 tot 10 keer achter elkaar.
Cirkels Draaien: Ga weer in dezelfde zithouding zitten. Maak met uw gipsvoet langzaam een cirkel, eerst linksom en dan rechtsom. De beweging komt uit uw enkel, terwijl uw been verder stil blijft. Herhaal deze bewegingen 5 tot 10 keer.

Ingegipst Onderbeen (tot aan de Knie)

Voor een onderbeengips zijn de oefeningen uitgebreider en richten zich op de voet, tenen en knie.

Tenen Oefeningen: Buig en strek uw tenen. Herhaal deze beweging enkele keren.
Knieschijf Optrekken: Span uw dijspieren aan om uw knieschijf omhoog te trekken. Start langzaam en probeer vervolgens deze spieren sneller achter elkaar te spannen en ontspannen. Doe deze oefening ongeveer 10 tot 20 keer.
Knie Omlaag Drukken: Strek de voet van uw gipsbeen met uw tenen richting uw gezicht. Druk tegelijkertijd zachtjes uw knieholte tegen de ondergrond. Span uw dijbeenspieren hierbij aan. Houd de spanning 3 tellen vast en ontspan uw been daarna weer. Doe de oefening ongeveer 10 keer.
Been Optillen: Ga op de grond of op een bed zitten. Strek uw gipsbeen, til het op en houd dit 3 tellen vol. Laat uw been daarna langzaam zakken. Doe deze oefening ongeveer 5 keer.
Been Zijwaarts Optillen: Ga op uw zij liggen. Strek beide benen en leg uw gipsbeen boven. Til uw gipsbeen op, waarbij u uw heup naar voren gericht houdt, zodat uw been zich iets achter u bevindt. Doe deze oefening ongeveer 10 keer.
Been Achterwaarts Optillen: Ga op uw buik liggen. Til uw gipsbeen een beetje op, houd dit 3 tellen vol en laat daarna uw been langzaam weer zakken. Doe deze oefening ongeveer 10 keer.
Letters 'Schrijven': Ga op de grond of op bed zitten. Strek uw gipsbeen en til uw been op. 'Schrijf' nu met een gestrekt been enkele letters in de lucht. Deze oefening verbetert uw coördinatie.

Ingegipst Bovenbeen (tot aan de Lies)

Voor een bovenbeengips zijn de oefeningen beperkt vanwege de immobilisatie van knie en heup.

Tenen Oefeningen: Net zoals bij de andere gipssoorten, buigt en strekt u uw tenen. Herhaal deze beweging enkele keren.
Been Optillen: Ga op de grond of op bed zitten. Strek uw gipsbeen en til uw been op. Houd dit 3 tellen vol en laat uw been daarna langzaam zakken. Doe deze oefening ongeveer 5 keer.

Algemene Leefregels

Naast de oefeningen zijn er belangrijke leefregels die u dient op te volgen om complicaties te voorkomen en uw herstel te ondersteunen.

Gips Droog Houden: Het gips mag absoluut niet nat worden. Bij het douchen kunt u een speciale douchehoes gebruiken die verkrijgbaar is op de gipskamer. U kunt ook plastic zakken en plakband gebruiken. Wikkel eerst een handdoek en daarna een plastic zak om het gips en plak de zak goed af met tape op uw huid. Zo voorkomt u dat er water onder de zak doorloopt. Bescherm uw gips ook tegen regen.
Been Hoog Houden: Leg uw gipsbeen of gipsvoet hoog om zwelling te voorkomen. Uw voet moet hoger liggen dan uw knie en uw knie hoger dan uw heup. Uw knie is daarbij licht gebogen. Ondersteun uw gehele been door kussens.
Vermijd Harde Randen: Leg uw been of voet met het gipsverband niet op harde randen. In gips kan dit drukplekken en ongemak geven. Leg er een kussen onder.
Vermijd Krabben: Krabben met iets scherps onder het gips kan wondjes veroorzaken. U kunt met een haardroger (op de koude stand) over en bij het gips in blazen. De koele lucht kan voor vermindering van de jeuk zorgen.

Wanneer contact opnemen?

Het is belangrijk om bij bepaalde klachten direct contact op te nemen met het ziekenhuis:

Bij sterk toenemende pijn of een beknellend gevoel van het ingegipste lichaamsdeel.
Bij sterke zwelling van de tenen welke niet afzakt na een half uur het been hoog neer te leggen.
Wanneer de tenen wit/blauw verkleuren in combinatie met een doofheidsgevoel.
Als het gips gebroken of gescheurd is, aan de randen knelt, of als er iets in het gips gevallen is.
Als het gips nat is geworden.

Zonder afspraak kunt u op werkdagen tussen 8:00 en 8:30 uur binnenlopen op het inloopspreekuur van de gipskamer.

Herstel na Gips

Zodra het gips wordt verwijderd, zult u merken dat uw gewrichten stijf zijn. Ook zijn uw kracht en coördinatie minder goed en kunt u bewegingen moeilijker uitvoeren. Dit is een normaal verschijnsel en zal in de eerste 6 weken na de gipsbehandeling verbeteren. Om dit herstelproces te bevorderen, krijgt u specifieke oefeningen en leefregels voor thuis. Deze zijn essentieel voor het herstel van de beweeglijkheid van uw voet of been.

Uw onderbeen of voet kan stijf en pijnlijk aanvoelen nadat het gips is verwijderd. Verder kunt u uw onderbeen of voet misschien niet zo goed bewegen. Dit komt doordat u het gewricht een tijd niet hebt kunnen bewegen. Het is van belang dat u de oefeningen (die u in het ziekenhuis zijn uitgelegd) drie keer per dag uitvoert. Het uitvoeren van oefening 5 (waarschijnlijk een rekoefening) in een bak met lauw/warm water kan helpen, omdat de warmte de spieren ontspant.

De leefregels voor na de gipsperiode zijn als volgt:

Draai, voordat u 's ochtends opstaat, uw enkel los.
Draag, nadat het gips is verwijderd, minimaal twee weken stevige schoenen met een antislipzool.
Loop in het begin slechts kleine afstanden (maximaal 1 kilometer). Doe dit rustig en maak kleine passen. Als uw onderbeen of voet 's avonds gezwollen is, dan moet u nog rustig aan doen.
Wanneer u vocht vasthoudt in het onderbeen, leg dan uw voet omhoog (hoger dan de knie) of draag een steunkous. U moet er rekening mee houden dat het minstens zes weken duurt voordat u uw been of voet weer redelijk goed kunt gebruiken. Na ongeveer drie maanden kunt u uw been of voet weer normaal en pijnvrij gebruiken.

Psychologische Aspecten en Motivatie

Hoewel het fysieke aspect van herstel van primair belang is, spelen psychologische factoren een cruciale rol. Het doelgericht en consistent uitvoeren van de oefeningen, ondanks mogelijke ongemakken, is een daad van zelfzorg en een investering in uw toekomstige mobiliteit. Het is belangrijk om uzelf eraan te herinneren dat elk herstelproces tijd kost, en dat het opvolgen van het oefenschema en de leefregels u een gevoel van controle geeft over uw herstel. Het omarmen van deze verantwoordelijkheid zal uw herstel bespoedigen.

Conclusie

Herstel met een loopgips vereist een holistische benadering, waarbij fysieke oefeningen en leefregels hand in hand gaan met een positieve en doelgerichte instelling. Het succes van uw herstel hangt af van uw inzet bij het uitvoeren van de voorgeschreven oefeningen voor uw specifieke gipssoort, het inachtnemen van de leefregels om complicaties te voorkomen, en het geleidelijk hervatten van activiteiten na het verwijderen van het gips. Door deze evidence-based instructies strikt op te volgen, legt u een solide basis voor een volledig en efficiënt herstel van uw been of voet. Weet dat het een tijdje duurt voordat u uw been of voet weer redelijk goed kunt gebruiken, en nog iets langer voordat u het weer normaal en pijnvrij kunt gebruiken. Wees geduldig en volhardend, en vertrouw op het proces. Het naleefgedrag van deze instructies is uw sleutel tot succes.