De biomechanica van het paard is een complex samenspel van spieren, botten en pezen, waarbij de voorhand een cruciale rol speelt in de voortbeweging en het dragen van ruitergewicht. Voor de serieuze ruiter of atleet is het essentieel om de functionele anatomie te begrijpen, met name die van de borstspieren en het zogenaamde thoracic sling. Deze structuren vormen de fysieke verbinding tussen de romp en de voorbenen en zijn bepalend voor de kwaliteit van de beweging, het evenwicht en de algehele prestatie. Dit artikel onderzoekt de anatomische details van deze spiergroepen en bespreekt hoe specifieke trainingshulpmiddelen deze ontwikkeling kunnen ondersteunen.
De Functionele Anatomie van de Borstspieren
Het paard beschikt over een uitgebreid systeem van borstspieren (pectoralis spieren) die essentieel zijn voor de beweging van de voorbenen. Volgens de anatomische literatuur zijn er vier hoofdspieren die hun oorsprong vinden op het borstbeen (sternum) en eindigen op het opperarmbeen (humerus) of het schouderblad (scapula). Deze spieren kunnen worden onderverdeeld in twee oppervlakkige en twee dieper gelegen spieren.
Oppervlakkige Borstspieren
De oppervlakkige spieren liggen direct onder de huid en zijn goed voelbaar. De Musculus pectoralis descendens vormt het grootste deel van de zichtbare "borstspier" of het 'hammetje' aan de voorkant van de borst. Deze spier begint aan de voorkant van het borstbeen en hecht zich vast aan de buitenkant van de humerus en de fascie van de onderarm. De primaire functie van de pectoralis descendens is het adduceren (naar het midden van het lichaam trekken) en naar voren bewegen van het voorbeen.
De tweede oppervlakkige spier is de Musculus pectoralis transversus, ook wel de dwarse borstspier genoemd. Deze begint eveneens op het borstbeen, maar specifiek craniaal tot aan de aanhechting van de 6e rib. Deze spier ligt dus nog vóór de singel. De pectoralis transversus hecht zich eveneens vast aan de fascie van de onderarm en functioneert primair om het voorbeen naar het lichaam toe te trekken. Deze spier is direct voelbaar wanneer men het paard tussen de voorbenen aait.
Diepe Borstspieren
De dieper gelegen spieren bieden stabiliteit en ondersteunen complexe bewegingen. De Musculus Subclavius is een diepe borstspier die begint op de voorste helft van het borstbeen en het kraakbeen van de eerste vier ribben. Hij loopt naar voren en omhoog om zich vast te hechten aan de voorste rand bovenaan het schouderblad. De subclavius is een zeer belangrijke spier voor het naar achteren bewegen van het voorbeen (wanneer er geen gewicht op staat) of door het lichaam naar voren over het belaste voorbeen te trekken. Daarnaast trekt hij het voorbeen richting het lichaam.
De Musculus pectoralis ascendes is de achterste diepe borstspier en tevens de grootste van de vier. Dit is de enige borstspier die direct wordt beïnvloed door de singel. Zijn oorsprong ligt op het kraakbeen van de vierde tot en met de negende rib, het borstbeen (tot aan het achterste einde) en de fascie van de schuine buikspieren. De spier loopt naar voren, tussen de voorbenen, en hecht zich vast bovenaan de voorkant van de humerus. De pectoralis ascendes speelt een sleutelrol in het stabiliseren van de romp en het ondersteunen van de voorhand tijdens de gangen.
De Thoracic Sling: Het Ophangsysteem van de Voorhand
Een paard heeft geen sleutelbeen. In tegenstelling tot de mens, waar de romp via bot verbonden is met de armen, hangt de romp van het paard als het ware opgehangen tussen de schouders via spieren en bindweefsel. Dit systeem staat bekend als de 'Thoracic Sling' of thoracale sling. Deze structuur is van vitaal belang voor de beweging, omdat het de voorste ledematen verbindt met de romp.
De thoracic sling bestaat uit een aantal specifieke spieren: - M. Serratus Ventralis: Deze spier heeft twee delen. Het halsdeel loopt van de 4e tot 7e halswervels naar de binnenkant van het schouderblad. Het borstdeel loopt van de 1e tot 8e of 9e rib naar de binnenkant van het schouderblad. - M. Subclavius: Zoals eerder genoemd, hoort deze spier functioneel ook bij de thoracic sling. - Pectoraal spieren: De borstspieren verbinden voornamelijk het borstbeen met de bovenarm (humerus) van het paard.
Deze spieren zijn onderhevig aan aanzienlijke krachten, vooral wanneer het paard dragergewicht moet ondersteunen. Een optimale ontwikkeling van de thoracic sling is essentieel om het paard in staat te stellen zijn voorhand correct te gebruiken zonder de rug te overbelasten.
De Relatie tussen Kernspieren, Houding en Prestatie
Het begrip "kernspieren" bij het paard omvat niet alleen de buik- en rugspieren, maar ook de borstspieren. Deze spiergroepen bepalen het atletisch vermogen van het paard en verminderen de kans op blessures bij correct gebruik. Wanneer een paard correct "bergop" loopt, wordt de schoft omhoog gedrukt. Dit wordt mogelijk gemaakt door de aanspanning van de spieren waar de borstkas in hangt en waar de schouderbladen met de voorbenen aan vastzitten.
Een veelvoorkomend probleem bij paarden die van nature niet bergop zijn gebouwd, is een gebrek aan dragend vermogen. De kernspieren zijn dan vaak nog niet sterk genoeg om de romp optimaal te dragen. Om toch de illusie van een correcte houding te wekken, worden deze paarden vaak te hoog ingesteld in de hals, wat het lichaam op dat moment niet aankan. De gevolgen zijn nadelig: de schoft en de rug worden naar beneden gedrukt, wat resulteert in een beweging zonder ruggebruik en met weinig souplesse. De training van de borstspieren is derhalve een fundament voor de ontwikkeling van het totale bewegingsapparaat.
Trainingsondersteuning: De Werking van de Sella Sterno Singel
De ontwikkeling van de borstspieren, buikspieren en rugspieren vereist tijd en specifieke training. Ter ondersteuning van dit proces zijn er hulpmiddelen ontwikkeld, zoals de Sella Sterno singel. Dit product is specifiek ontwikkeld om de training te optimaliseren door druk uit te oefenen op het borstbeen en de bijbehorende borstspieren.
De werking van de Sella Sterno singel is gebaseerd op de anatomische ligging van de spieren. Omdat de pectoralis ascendes de enige borstspier is die direct door de singel wordt beïnvloed, kan druk op dit gebied de spieractie beïnvloeden. Door op de juiste wijze druk te geven op het borstbeen, wordt het paard aangemoedigd om de schoft en schoudervrijheid optimaal te benutten. De beweging van het paardenlichaam wordt aangestuurd door het zenuwstelsel, waarvan een groot deel (ruggenmerg en zenuwen) functioneel verbonden is met de wervelkolom. Door de juiste stimulans via de singel, stelt men het paard in de gelegenheid met souplesse en schoudervrijheid een juist ruggebruik te ervaren.
Implementatie en Trainingsfilosofie
Het integreren van anatomisch begrip in de dagelijkse training is essentieel voor duurzame ontwikkeling. De training van de voorste borstspier (pectoralis descendens) vindt met name plaats door voorwaarts en groot draven, oftewel door te zorgen dat het paard zijn voorbeen goed "weg" kan gooien. Echter, dit moet worden opgebouwd op een fundament van voldoende kracht in de kernspieren.
Volgens de beschikbare literatuur adviseren experts de Sella Sterno singel te gebruiken bij paarden die reeds minimaal voldoende in balans lopen en voldoende bevestigd zijn. Het is derhalve geen hulpmiddel voor beginnende of ongetrainde paarden, maar eerder een optimalisatie voor paarden die al een basis hebben. De effectiviteit van dergelijke hulpmiddelen is getest door een breed scala aan ruiters, variërend van amateurs tot professionele ruiters, dressuurtrainers en paardenfysiotherapeuten, wat wijst op een brede acceptatie binnen de professionele gemeenschap.
Conclusie
De anatomie van de paardrijden vereist een grondig begrip van de borstspieren en de thoracic sling. Deze structuren vormen de motor en de stabilisator van de voorhand. De vier borstspieren—pectoralis descendens, pectoralis transversus, subclavius en pectoralis ascendes—hebben elk specifieke functies die bijdragen aan de beweging en het dragen van gewicht. Een gebrek aan ontwikkeling van deze spieren, vaak in combinatie met onvoldoende kracht in de kernspieren, leidt tot compensatiepatronen zoals een lage schoft en een gebrek aan ruggebruik. Door gerichte training en ondersteunende hulpmiddelen die inspelen op de anatomische aanhechtingen, zoals de Sella Sterno singel, kan de ruiter het paard helpen zijn natuurlijke biomechanica te optimaliseren. Uiteindelijk leidt een sterk en evenwichtig spierstelsel tot een betere prestatie, meer souplesse en een lage blessurerisico.