Training is essent voor elke vorm van prestaties, of het nu gaat om sport, werk of defensie. Voor de gevechtsvliegers van de Koninklijke Luchtmacht is het regelmatig oefenen van cruciaal belang om hun vaardigheden op peil te houden. Met het opkomende gebruik van de F-35, een moderne en krachtige straaljager, zijn ook de trainingseisen gewijzigd. Deze oefeningen vinden zowel overdag als in de avond plaats, en soms zelfs bij volledige duisternis. Het gebruik van nachtzichtapparatuur, zoals Night Vision Goggles (NVG), is daardoor essent geworden om de effectiviteit van de training te waarborgen.
In dit artikel bespreken we de oefeningen die op vliegbasis Volkel plaatsvinden, de redenen waarom avond- en nachtvluchten belangrijk zijn, en welke technologieën erbij worden ingezet om de vliegers optimaal voor te bereiden op hun taak.
Oefeningen met F-35’s vanaf vliegbasis Volkel
De F-35’s vanaf vliegbasis Volkel zijn regelmatig actief in oefeningen die van essentieel belang zijn voor de operationele gereedheid van het squadron. Deze oefeningen zijn onderdeel van een breed stappenplan dat leidt tot een initiële uitzendcapaciteit (Initial Operational Capability – IOC) van het squadron. De IOC staat gepland voor eind 2021 en betekent dat het squadron in staat is om een eenheid van vier F-35’s, inclusief personeel en materieel, waar dan ook ter wereld in te zetten.
Een voorbeeld van zo’n oefening is de verplaatsingsoefening die in november 2020 plaatsvond. Hierbij trainden vliegers en grondpersoneel van maandag 9 november tot vrijdag 20 november met de F-35. Deze oefening maakte deel uit van de reeks trainingen die vooraf gaan aan de IOC. Naast verplaatsingsoefeningen trainen de vliegers ook in het vliegen bij duisternis, wat essent is gezien de omstandigheden waarin de F-35’s in de praktijk worden ingezet.
De oefeningen worden vaak in samenwerking met andere NAVO-landen uitgevoerd, bijvoorbeeld op de Air Combat Manoeuvering Installation (ACMI)-range in de Noordzee. Deze range biedt gecontroleerde omstandigheden voor luchtengevechten en onderscheppingen, waardoor de vliegers in realistische situaties kunnen trainen.
Avond- en nachtvluchten: training in duisternis
Hoewel dagtrainingen essent zijn, is training in duisternis eveneens onmisbaar. Gevechtsvliegers moeten zich immers kunnen bewegen in een omgeving waarin het zicht beperkt is. Dit komt omdat de inzet van gevechtstoestellen vaak in de avond of nacht plaatsvindt. Daarom is het noodzakelijk dat de vliegers trainen bij duisternis.
In januari en februari 2023 volgde er een periode waarin F-35’s vanaf vliegbasis Volkel avondvluchten uitvoerden. De oefeningen vonden maandag tot en met donderdag plaats tot uiterlijk 22.30 uur. Op vrijdag werden alleen vluchten overdag uitgevoerd. Deze oefeningen zijn nodig om zowel vliegers als grondpersoneel te trainen. De avondvluchten vinden meestal boven zee plaats, maar af en toe ook boven land, afhankelijk van beschikbare militaire oefengebieden.
De oefeningen boven land vinden vaak in regio’s als Brabant, Noord-Limburg en Overijssel plaats. Het gebruik van militaire vlieggebieden boven land is nodig wanneer tankercapaciteit boven zee niet beschikbaar is. De F-16’s, bijvoorbeeld, zijn meer afhankelijk van tankervluchten en zijn daarom soms genoodzaakt om hun training boven land uit te voeren. De F-35’s, die meer brandstof kunnen meenemen, voeren hun oefeningen meestal boven zee uit.
De rol van nachtzichtapparatuur in de training
Een van de belangrijkste hulpmiddelen bij nachtvliegen is de Night Vision Goggles (NVG). Deze apparatuur versterkt het zicht van de vlieger en maakt het mogelijk om in duisternis te vliegen. De NVG’s zijn in de F-35 helm volledig geïntegreerd, waardoor de vlieger direct beelden ziet op het vizier. In tegenstelling tot de F-16, waarbij de NVG’s apart op de helm gemonteerd moeten worden, biedt de F-35 een geavanceerdere oplossing.
De NVG’s geven alles in groentinten weer, waardoor de vlieger ook op de grond kan zien. Dit is cruciaal tijdens nachtvliegen, waarbij het herkennen van landingsbanen, hulpverlening of andere toestellen essent is. De training met NVG’s vindt pas zinvol wanneer het volledig donker is, waardoor de vliegers in realistische situaties worden getraind.
Nachtzichtapparatuur is niet alleen belangrijk voor het zicht, maar ook voor de fysieke en mentale belasting van het personeel. Werken en vliegen in de avond en nacht heeft een andere impact op lichaam en geest dan het werken overdag. Dit is rekening gehouden in de training, waarbij niet alleen technische vaardigheden, maar ook mentale en fysieke voorbereiding centraal staan.
De impact op het oefengebied en de omgeving
De oefeningen met F-35’s vinden vaak plaats in militaire vlieggebieden boven zee, zoals de ACMI-range in de Noordzee. Deze gebieden zijn gecontroleerd en geïsoleerd, waardoor de impact op burgers zo veel mogelijk beperkt blijft. Echter, wanneer er boven land getraind moet worden, kan geluidsoverlast optreden. Dit is bijvoorbeeld het geval in regio’s zoals Noord-Brabant en Noord-Limburg, waar vliegbewegingen van de F-35 mogelijk waargenomen worden.
Om geluidshinder te beperken, zijn er maatregelen genomen. Zo is er een meetpost op Texel ingericht die in directe verbinding staat met de verkeerstoren van de Vliehors Range. Als het geluidsniveau te hoog wordt, worden de oefeningen niet doorgevoerd. Bovendien zijn er afspraken gemaakt over de tijdstippen en routes van de oefenvluchten, om zo de impact op de omgeving zo laag mogelijk te houden.
Defensie is zich bewust van de impact op burgers en heeft daarom besloten dat vliegbasis Volkel niet meegenomen wordt in de zoektocht naar extra capaciteit voor F-35’s. De basis is eind vorig jaar afgevallen voor uitbreiding vanwege de hoge impact op inwoners. In plaats daarvan wordt gekeken naar andere vliegbases in Brabant, zoals Woensdrecht en De Peel.
De toekomst van F-35-training
De F-35 is de opvolger van de F-16 en biedt een hogere capaciteit, betere sensoren en verbeterde technologie. Echter, deze verbeteringen gaan gepaard met een hoger geluidsniveau. De F-35 maakt meer lawaai dan de F-16, wat ook invloed heeft op de oefeningen en de impact op burgers.
Om dit te compenseren, zijn er plannen voor extra vliegbewegingen boven zee en het uitbreiden van oefengebieden. Defensie is op zoek naar nieuwe plekken om te oefenen, zowel voor straaljagers als voor laagvliegende helikopters. In Brabant zijn meerdere gebieden in beeld, onder meer tussen Gilze en Baarle-Nassau tot Etten-Leur en Achtmaal.
Hoewel de huidige oefeningen vanaf vliegbasis Volkel belangrijk zijn voor de opleiding van vliegers, is duidelijk dat de toekomstige trainingen zich zullen concentreren op gebieden die minimaal hinder veroorzaken. De combinatie van moderne technologieën, zoals NVG’s, en verantwoord oefengebruik zorgt ervoor dat de F-35-vliegers goed voorbereid zijn op hun taak, zonder de omgeving onnodig te belasten.
Conclusie
De oefeningen met F-35’s vanaf vliegbasis Volkel zijn essent voor de operationele gereedheid van het squadron. Door regelmatig te trainen, ook bij duisternis, zijn de vliegers goed voorbereid op de realiteit van hun taak. Het gebruik van nachtzichtapparatuur, zoals Night Vision Goggles, speelt daarbij een cruciale rol. Deze technologie maakt het mogelijk om in duisternis te vliegen en zorgt voor een realistische trainingssituatie.
De impact van deze oefeningen op de omgeving wordt zorgvuldig beheerd door maatregelen zoals geluidsmeetposten en het kiezen van oefengebieden boven zee. Hoewel er geluidshinder kan optreden, is er bewust gekozen voor verantwoord oefengebruik om burgers zo min mogelijk te belasten.
De toekomst van F-35-training zal zich verder ontwikkelen met het oog op technologische vooruitgang en duurzaamheid. Het is van groot belang dat de vliegers niet alleen technisch goed op de hoogte zijn, maar ook mentaal en fysiek voorbereid op de uitdagingen van hun werk. Door combinatie van moderne technologieën en verantwoorde oefeningen, blijft de Koninklijke Luchtmacht goed voorbereid op haar missies.