De voetbalwereld zit vol uitdagingen, maar ook met grote kansen. Elke jaar worden duizenden jonge spelers geblesseerd tijdens hun activiteiten, waarvan de overgrote meerderheid op het veld voetbal wordt opgellopen. In reactie daarop heeft de KNVB samen met VeiligheidNL en de Athletic Skills Company een uitgebreid programma ontwikkeld dat gericht is op het voorkómen van blessures bij jonge voetballers van 6 tot 18 jaar. Dit programma, bekend als VoetbalFit met het Athletic Skills Model (ASM), combineert wetenschappelijk onderbouwde oefeningen met speelse vormen van lichamelijke ontwikkeling. Het doel is niet alleen het lichamelijk vermogen te versterken, maar ook het plezier aan het voetbalspel te behouden en te vergroten. De kern van het programma ligt in drie kernonderdelen: balancering en vallen, stoeien en vechten, en het ontwikkelen van algemene bewegingsvaardigheden. De resultaten van een pilotonderzoek tonen aan dat de oefeningen zeer waardevol zijn en door coaches positief worden beoordeeld. Deze focus op preventie, veelzijdigheid en plezier vormt een essentieel onderdeel van de toekomst van jeugdvoetbal.
De kern van VoetbalFit: van basisvaardigheden tot veiligheid
VoetbalFit is niet zomaar een verzameling oefeningen; het is een gestructureerd programma dat is ontwikkeld op grond van wetenschappelijk onderzoek en praktijkervaring. Het programma is ontstaan uit een samenwerking tussen de KNVB, VeiligheidNL en de Athletic Skills Company, met een subsidie van ZonMw voor een periode van twee jaar. Het doel van het project is duidelijk: jonge voetballers van 6 tot 18 jaar beschermen tegen blessures door hun lichamelijke vaardigheden te versterken. De kern van het programma is gebaseerd op twee kernprincipes: eerst het voorkómen van blessures, en daarna het bevorderen van lichamelijke ontwikkeling op een speelse, speels betekenisvolle manier.
Eén van de belangrijkste bouwstenen van het programma is de integratie van de FIFA11+ oefeningen. Deze oefeningen zijn wereldwijd erkend als effectief bij het voorkómen van voetbalspecifieke blessures, met name verwondingen aan de knieën en het bovenlijf. Deze oefeningen vormen de basis van het programma en zijn aangevuld met de zgn. “Schijf van 10!”, een kader uit het Nederlandse Athletic Skills Model. Deze schijf bevat tien grondvormen van bewegen die essentieel zijn voor een evenwichtige lichamelijke ontwikkeling. Door deze grondvormen in te passen, zorgt het programma voor meer alomvattend bewegingsgedrag bij jonge spelers. De combinatie van deze twee elementen zorgt ervoor dat de oefeningen niet alleen doelgericht zijn op preventie, maar ook op het ontwikkelen van algemene bewegingsvaardigheden die later in het leven van een speler nuttig zijn.
De opzet van het programma is zorgvuldig geplan. Het is opgedeeld in drie delen, waarbij elk deel een specifiek doel heeft. Deel 1, “Balanceren en vallen”, richt zich op het versterken van de balans, het behouden van het evenwicht en het veilig uitvoeren van valbewegingen. Deze oefeningen zijn essentieel voor jonge spelers, omdat ze vaak nog niet over voldoende proprioceptie beschikken. Door regelmatig te oefenen met handig vallen, doorrollen en snel weer opstaan, worden de spieren en spierzenuwverbindingen gevoeliger voor lichaamshouding en bewegingsafwijkingen. De doelgroep is jonge spelers van 6 tot 18 jaar, wat aangeeft dat het programma op maat is gemaakt voor verschillende ontwikkelingsfasen.
De tweede kern van het programma, “Stoeien en vechten”, richt zich op het ontwikkelen van lichamelijk vertrouwen, kracht en de vaardigheid om veilig contact te maken met tegenstanders. Deze vorm van beweging omvat trekken, duwen, dragen, stoeien en duelleren. Deze vaardigheden zijn niet alleen nuttig tijdens het spel, maar helpen ook bij het ontwikkelen van zelfvertrouwen en lichamelijk inzicht. Deel 3, het BONUS-deel, breidt het programma verder uit door de ontwikkeling van algemene bewegingsvaardigheden aan te vullen, zoals gaan en lopen, springen en landen, rollen, duikelen en draaien, en gooien, vangen, slaan en mikken. Deze vaardigheden zijn essentieel voor het ontwikkelen van een alomvattend lichamelijk vermogen en zorgen ervoor dat spelers niet alleen betere voetballers worden, maar ook betere mensen.
De structuur van het programma maakt het geschikt voor zowel beginners als gevorderden. Door de oefeningen te verdelen over drie delen, kan de coach of trainer het programma stap-voor-stap inzetten. Elke afzonderlijke oefening heeft een doelgerichte doelstelling, en de combinatie van oefeningen zorgt voor een gevarieerd en duurzaam trainingsprogramma. De focus ligt op duurzaamheid, veiligheid en duurzame ontwikkeling van lichamelijke vaardigheden. Het is dus geen korte oplossing, maar een duurzame aanpak die gericht is op het voorkómen van blessures en het bevorderen van lichamelijke ontwikkeling.
Wetenschappelijke ondersteuning en effectiviteit van het programma
Een cruciaal aspect van het VoetbalFit-programma is dat het niet gebaseerd is op suggereerende praktijkervaringen, maar op wetenschappelijk onderzoek. Tijdens het tweede jaar van het project vond een pilot op grote schaal plaats onder leiding van het Amsterdam UMC en het UMC Utrecht. Uit dit onderzoek bleek dat de oefeningen gemiddeld met een 7,8 op een schaal van 1 tot 10 werden beoordeeld. Deze beoordeling is van hoge betekenis, aangezien deze cijfers afkomstig zijn van 63 voetbaltrainers uit 42 verschillende clubs. Dit getal geeft aan dat de oefeningen zowel op effectiviteit als op acceptatie worden geoordeeld binnen de sportwereld. De coaches zien het programma als waardevol, effectief en bruikbaar in hun dagelijkse training.
Het feit dat het programma wordt ondersteund door zowel het Amsterdam UMC als het UMC Utrecht, twee toonaangevende ziekenhuizen in Nederland, versterkt het vertrouwen in de kwaliteit van het programma. Deze ziekenhuizen zijn gespecialiseerd in sportgeneeskunde en zijn betrokken bij wetenschappelijk onderzoek op het gebied van lichamelijke ontwikkeling, blessurepreventie en prestatieverbetering. Hun beoordeling van de oefeningen met een gemiddelde van 7,8 is dus geen toeval, maar het resultaat van een zorgvuldig onderzoek dat de effectiviteit van het programma bevestigt.
Deze beoordeling is van groot belang voor de toekomst van het programma. Het geeft aan dat de oefeningen niet alleen op een vertrouwenswaardige manier zijn samengesteld, maar ook daadwerkelijk effect hebben op de spelers en trainers. De coaches melden dat de spelers beter in balans blijven, sneller herstellen van valbewegingen en meer zelfvertrouwen hebben bij lichamelijk contact. Deze effecten zijn essentieel voor het voorkómen van blessures, aangezien ongecontroleerde valbewegingen en gebrek aan zelfvertrouwen vaak leiden tot verwondingen.
Het feit dat de oefeningen zowel op wetenschappelijk onderzoek als op praktijkervaring zijn gebaseerd, versterkt het vertrouwen in het programma. De combinatie van de FIFA11+ oefeningen – die al eerder zijn getoetst en bewezen – en de grondvormen van het Athletic Skills Model zorgt voor een diepere diepte in het trainingsprogramma. Deze combinatie zorgt ervoor dat de oefeningen niet alleen gericht zijn op het voorkómen van blessures, maar ook op het ontwikkelen van algemene bewegingsvaardigheden die essentieel zijn voor de lichamelijke ontwikkeling.
Het feit dat het programma wordt ondersteund door wetenschappelijk onderzoek verhoogt ook de kans dat het langdurig wordt toegepast. De coaches hopen dat de oefeningen voor langere tijd zullen worden uitgevoerd en dat de spelers zowel meer variatie als meer plezier zullen ervaren. Dit is een belangrijk doel, omdat het voorkómen van blessures niet alleen fysiek belangrijk is, maar ook psychologisch. Spelers die genieten van het trainen en zich veilig voelen, zijn vaker aanwezig, beter gemotiveerd en beter in staat om hun volledige potentieel te ontwikkelen.
De drie delen van het programma: van balans tot algemene bewegingsvaardigheden
Het VoetbalFit-programma is opgedeeld in drie kernonderdelen, elk met een specifieke focus en doelgroep. Deze indeling maakt het makkelijk voor coaches om het programma stap-voor-stap toe te passen en zorgt ervoor dat iedere speler op het juiste moment aan de juiste vaardigheden werkt. Elk deel is ontworpen op basis van de lichamelijke ontwikkelingsfasen van jonge spelers en richt zich op het voorkómen van blessures, het versterken van lichamelijke competenties en het bevorderen van plezier bij het trainen.
Het eerste deel, “Balanceren en vallen”, is gericht op het ontwikkelen van de balans en de coördinatie van het lichaam. Deze oefeningen omvatten het controleren van het lichaam, het in balans blijven, het uitvoeren van doorrollen en het snel weer opstaan na een val. Deze vaardigheden zijn essentieel voor jonge spelers, omdat zij vaak nog niet over voldoende proprioceptie beschikken – de vermogen om de positie van het lichaam in de ruimte te voelen. Door regelmatig te oefenen met handig vallen en doorrollen, worden de spieren en zenuwbanen gevoeliger voor lichaamshouding en bewegingsafwijkingen. Dit helpt om blessures tijdens het spel te voorkomen, vooral bij botsingen of onverwachte bewegingen. De doelgroep voor dit deel is jonge spelers van 6 tot 18 jaar, wat aantoont dat het programma is afgestemd op verschillende ontwikkelingsniveaus.
Het tweede deel, “Stoeien en vechten”, richt zich op het ontwikkelen van lichamelijk vertrouwen, kracht en de vaardigheid om veilig contact te maken met tegenstanders. Deze vorm van beweging omvat trekken, duwen, dragen, stoeien en duelleren. Deze vaardigheden zijn niet alleen nuttig tijdens het spel, maar helpen ook bij het ontwikkelen van zelfvertrouwen en lichamelijk inzicht. De deelname aan dit deel zorgt ervoor dat spelers leren om met lichamelijk contact om te gaan zonder bang te zijn voor verwondingen. Dit is belangrijk voor de ontwikkeling van het sportieve zelfbeeld en de prestatiebereidheid. De oefeningen zijn ontworpen om veilig, doelgericht en leerzaam te zijn, zonder agressie of risico’s te vergroten.
Het derde deel, het BONUS-deel, breidt het programma uit door de ontwikkeling van algemene bewegingsvaardigheden aan te vullen. Deze vaardigheden omvatten gaan en lopen, springen en landen, rollen, duikelen en draaien, en gooien, vangen, slaan en mikken. Deze vaardigheden zijn essentieel voor het ontwikkelen van een alomvattend lichamelijk vermogen en zorgen ervoor dat spelers niet alleen betere voetballers worden, maar ook betere mensen. Het BONUS-deel is bedoeld om de spelers te leren omgaan met hun lichaam op een gevarieerde manier, wat helpt bij het voorkómen van overbelasting en blessures. Deze vaardigheden worden ontwikkeld door spelvormen, oefeningen en activiteiten die zowel lichamelijk als mentaal uitdagen.
Elk deel van het programma is ontworpen om te worden toegepast in de training, en de oefeningen kunnen op eenvoudige manier worden geïntegreerd in het dagelijkse programma. De combinatie van deze drie delen zorgt voor een evenwichtige en duurzame aanpak van lichamelijke ontwikkeling. De focus ligt op duurzaamheid, veiligheid en duurzame ontwikkeling van lichamelijke vaardigheden. Het is dus geen korte oplossing, maar een duurzame aanpak die gericht is op het voorkómen van blessures en het bevorderen van lichamelijke ontwikkeling.
Toegankelijkheid en toegang tot oefeningen
Een belangrijk kenmerk van het VoetbalFit-programma is de toegankelijkheid van de oefeningen. Om spelers en coaches gemakkelijk inzicht te geven in de inhoud en het doel van het programma, is er een reeks van drie afzonderlijke delen gemaakt, elk met 11 video’s die een specifiek thema behandelen. Deze video’s zijn ontworpen om de oefeningen duidelijk, duidelijk en toegankelijk te presenteren. De video’s zijn ontwikkeld door experts van de Athletic Skills Company en zijn op basis van wetenschappelijk onderzoek en praktijkervaring.
Deze video’s zijn gratis beschikbaar via een e-mailinschrijving. Door je in te schrijven, ontvang je elke week een deel van de serie, inclusief een korte uitleg van het doel van het deel en de oefeningen die daarin worden getoond. Deze aanpak zorgt ervoor dat coaches en spelers op een gestructureerde manier kunnen trainen en leren. De video’s zijn ontworpen om zowel in de training als thuis te gebruiken, wat de toegankelijkheid verhoogt.
De video’s zijn niet alleen nuttig voor coaches, maar ook voor ouders die hun kinderen willen ondersteunen. Door de video’s te bekijken, kunnen ouders leren welke oefeningen hun kind kan doen om zijn of haar balans, kracht en coördinatie te verbeteren. Dit versterkt de samenwerking tussen school, club en gezin, wat essentieel is voor het ontwikkelen van gezonde jonge spelers.
De video’s zijn ook gericht op het behouden van plezier tijdens het trainen. Door de oefeningen op een speelse manier uit te voeren, blijven spelers betrokken en gemotiveerd. Dit is belangrijk, omdat spelers die plezier hebben aan het trainen vaker aanwezig zijn en betere resultaten halen. De video’s tonen dus niet alleen hoe de oefeningen worden uitgevoerd, maar ook hoe ze op een speelse manier kunnen worden geïntegreerd in de training.
Deze aanpak van het programma zorgt ervoor dat het niet alleen effectief is, maar ook duurzaam. De combinatie van wetenschappelijk onderzoek, praktijkervaring en toegankelijke media maakt het programma geschikt voor een breed publiek. De focus op duurzaamheid, veiligheid en duurzame ontwikkeling zorgt ervoor dat het programma langdurig wordt toegepast en dat spelers er langdurig profijt van hebben.
Conclusie
Het VoetbalFit-programma met het Athletic Skills Model is een wetenschappelijk onderbouwde aanpak voor het voorkómen van blessures bij jonge voetballers. Het programma combineert de effectieve FIFA11+ oefeningen met de grondvormen van het Nederlandse Athletic Skills Model, gekend als “de Schijf van 10!”, om een diepgaande en evenwichtige aanpak te bieden. Het programma is opgedeeld in drie kernonderdelen: “Balanceren en vallen”, “Stoeien en vechten” en het BONUS-deel met algemene bewegingsvaardigheden. Elke kern richt zich op een specifiek doel, van het ontwikkelen van balans tot het versterken van lichamelijk vertrouwen.
Het programma is getoetst door een uitgebreid pilotonderzoek onder 63 coaches uit 42 clubs, waarbij de oefeningen gemiddeld met een 7,8 werden beoordeeld. Deze beoordeling is van groot belang, aangezien deze cijfers afkomstig zijn van ervaren coaches die het programma in de praktijk hebben uitgevoerd. De resultaten tonen aan dat de oefeningen effectief zijn, veilig zijn en gemakkelijk te implementeren zijn. De focus op veiligheid, duurzaamheid en ontwikkeling zorgt ervoor dat spelers niet alleen betere voetballers worden, maar ook betere mensen.
De toegankelijkheid van het programma is een belangrijk kenmerk. Door een reeks van drie afzonderlijke video-afleveringen te maken, elk met 11 oefeningen, is het mogelijk om het programma op een gestructureerde manier te leren en te gebruiken. De video’s zijn gratis beschikbaar via een e-mailinschrijving en zijn ontworpen om zowel in de training als thuis te gebruiken. Deze aanpak zorgt ervoor dat spelers, ouders en coaches eenvoudig toegang hebben tot de inhoud.
Het programma is dus niet alleen effectief, maar ook duurzaam en toegankelijk. Het biedt een uitgebreide aanpak van lichamelijke ontwikideling, gericht op het voorkómen van blessures en het bevorderen van lichamelijke vaardigheden. De combinatie van wetenschappelijk onderzoek, praktijkervaring en toegankelijke media maakt het programma geschikt voor een breed publiek. De toekomst van jeugdvoetbal ligt in zulke programma’s die niet alleen presteren, maar ook duurzaam zijn en plezier geven aan spelers.