Grootste militaire oefeningen in Nederland: Wat bewoners van Gelderland moeten weten

De komende maanden worden bewoners in de provincie Gelderland getroffen door een reeks grootschalige militaire oefeningen van de Koninklijke Landmacht en de Luchtmacht. Deze acties vormen een belangrijk onderdeel van de opleiding van de krijgsmacht en zijn gericht op het vergroten van operationele vaardigheden onder realistische omstandigheden. Van laagvliegende transportvliegtuigen en helikopters tot schietoefeningen en het gebruik van oefenmunitie – de activiteiten zijn zowel op het land als in de lucht gepland. Hoewel er geen echte gevaren zijn, kunnen de geluiden, bewegingen van troepen en vliegtuigen voor verwarring zorgen. Deze informatie is bedoeld om bewoners in Gelderland beter voor te bereiden op wat er te verwachten valt, zodat ze gerustgesteld kunnen zijn en zich op een gezonde manier kunnen aanpassen aan deze tijdelijke situatie.

Grootschalige oefeningen in de Achterhoek en op de Veluwe

In de afgelopen jaren zijn de legeroefeningen in Nederland steeds uitgebreider geworden vanwege een gebrek aan ruimte binnen het land. Het ministerie van Defensie heeft daarom plannen gemaakt die gericht zijn op het vergroten van de beschikbare ruimte voor oefeningen in eigen land. De doelstelling is om oefeningen die eerder in het buitenland plaatsvonden, nu vaker in Nederland te laten plaatsvinden. Dit bespaart kosten, vermindert emotionele belasting voor het personeel en voorkomt dat de verwachting groeit dat bondgenoten ook in Nederland zullen oefenen.

Eén van de belangrijkste oefengebieden is de Achterhoek en de zuidelijke Veluwe. Deze gebieden zijn geschikt vanwege het relatief lage aantal inwoners en de grote hoeveelheid open ruimte. Hier zijn de voorwaarden ideaal voor zowel grond- als luchtoperaties. De oefeningen zijn gericht op het trainen van de mobiliteit, het inzetten van transportmiddelen en het simuleren van langdurige missies. In deze gebieden wordt de oefening BAVO SEAL uitgevoerd, waarbij de bevoorradingscompagnie van de 11de Luchtmobiele Brigade actief is. Het doel is om een effectieve bevoorrading te simuleren in omstandigheden die lijken op echte missies in het veld. De troepen en voertuigen landen in Warnsveld en nemen daarna hun positie in in plaatsen zoals Zutphen en Voorst.

Deze oefeningen zijn grotendeels in openbaar gebied geplaatst, wat betekent dat burgers regelmatig militairen en voertuigen kunnen zien. Ondanks de omvang van de operatie, benadrukt Defensie dat er geen gevaarlijke situaties ontstaan. De verrassing is een essentieel onderdeel van de oefening, waardoor niet alle aspecten openbaar worden gemaakt. Dit helpt om de werkelijke trainingssituatie te simuleren en de discipline van het personeel te versterken.

Luchtvaartactiviteiten: C-130 Hercules en laagvliegende helikopters

Een belangrijk onderdeel van de militaire oefeningen in Gelderland zijn de luchtvaartactiviteiten. Vooral de C-130 Hercules, een betrouwbare transportvliegtuig van de Koninklijke Luchtmacht, is actief in het oefenproces. Het vliegtuig is gestationeerd op vliegbasis Eindhoven en wordt vaak ingezet bij operaties in gevaarlijke omstandigheden, zoals in Irak, Afghanistan en Mali. Het voordeel van het C-130 is dat het goed is in laag vliegen en gebruikmaakt van terreinkenmerken zoals bergen om te ontsnappen aan vijandelijk raketvuur.

Tijdens de oefening Falcon Leap, die tot 18 september duurt, worden vooral de vaardigheden getoefend met het droppen van vracht op lage hoogte boven gebieden zoals Deelen en Wolfheze. Deze activiteiten vinden 's middags en 's avonds plaats. In de tweede week volgt het landen van parachutisten, die gesprongen worden boven Heteren, de Ginkelse Heide en Oosterbeek. Deze vliegoperaties zijn grotendeels gericht op het trainen van het vermogen om onder omstandigheden van lage zichtbaarheid en in donker te opereren.

Bovendien zijn er ook aankondigingen over het gebruik van drones tijdens de oefeningen. Deze worden ingezet om informatie te verzamelen en de zichtbaarheid van het terrein te verbeteren. De oefeningen vinden vooral in de regio van Ede plaats, waar ook een groot oefengebied voor helikopters is gevestigd. Bewoners in de Achterhoek en op de Veluwe kunnen dus regelmatig laagvliegende helikopters horen, vooral 's avonds en 's nachts.

Schietoefeningen en geluiden: Veiligheid en geruststelling

Ook op het land zijn er actieve oefeningen aan de gang. Zo wordt er in Heerde een reeks schietoefeningen uitgevoerd van 25 tot en met 29 augustus. Tijdens deze periode zijn er activiteiten met vuurwapens, mortieren en explosieven. De oefeningen vinden overdag plaats op het Artillerie Schietkamp (ASK), een erkend oefengebied dat specifiek is ingericht voor militaire trainingen. Hoewel de geluiden van schietoefeningen aanzienlijk kunnen zijn, zijn de wapens uitsluitend uitgerust met oefenmunitie. Het doel is om de vaardigheden van de soldaten te testen zonder dat er echte gevaren ontstaan.

In Doesburg vond op 14 april een soortgelijke oefening plaats, met een aandacht voor een offensieve actie die 's avonds om 20.30 uur begon. Deze actie omvatte het gebruik van helikopters, een oefenvijand en het afvuren van oefenmunitie. De geluiden zijn daardoor sterk en kunnen vergelijkbaar zijn met echte vuurwapens. Ondanks dat, zijn er geen risico’s voor bewoners, omdat alle oefeningen op openbare wegen, paden en terreinen plaatsvinden. De gemeente Heerde raadt bewoners aan om gerust te stellen, want de oefeningen zijn veilig en zijn vooraf aangekondigd.

De gemeente adviseert om bij klachten over geluidsoverlast of onaangename ervaringen het online klachtenformulier van Defensie in te vullen. Voor vragen over schietoefeningen kan contact worden opgenomen via de klachtenlijn van ASK. Daarnaast is er een mogelijkheid om schade aan eigen eigendom te melden via de sectie Claims van Defensie. Deze procedure is duidelijk geregeld, zodat burgers die schade lijden, hun situatie kunnen melden.

NAVO-oefeningen en grootschalige luchtoperaties

Naast de nationale oefeningen zijn er ook grootschalige NAVO-oefeningen gepland die de komende maanden plaatsvinden. In februari 2025 vond een oefening plaats tussen Dokkum en Delfzijl, waarbij zware voertuigen en een raketsysteem werden ingezet. Hoewel er sprake is van een groot oefenplatform, is het belangrijk om te benadrukken dat er niet echt geschoten wordt. Dit houdt in dat er geen risico’s zijn voor bewoners, maar het kan wel leiden tot verkeersverstoringen en geluidsoverlast.

In maart en april vindt de NAVO-oefening Ramstein Flag plaats, die voor het eerst sinds jaren 's avonds wordt georganiseerd. Dit is een belangrijke aanpassing, omdat het personeel moet leren opereren in duistere omstandigheden, wat een essentieel onderdeel is van moderne oorlogsvoering. Vijftien NAVO-landen nemen deel aan deze oefening, die georganiseerd wordt vanaf vliegbasis Leeuwarden. Andere deelnemers zijn gevestigd in Duitsland, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk.

Deze oefening is groter dan normaal en omvat zowel lucht- als grondoperaties. De activiteiten zijn gericht op het testen van samenwerking, het coördineren van krachten en het vergroten van de operationele efficiëntie. Ondanks de omvang van de oefening is er geen direct gevaar voor burgers. Defensie streeft ernaar om de activiteiten zo geruisloos mogelijk te laten verlopen, maar de aard van de oefening vereist dat er zware apparatuur wordt ingezet en dat er vliegtuigen in laag vliegen.

Gevolgen voor bewoners en maatschappelijke aanpassing

Voor bewoners in de Achterhoek, op de Veluwe en in de gemeenten rond Heerde is het belangrijk om de planning van de oefeningen te kennen. De oefeningen kunnen leiden tot tijdelijke storingen in het verkeer, geluidsoverlast en beperkingen voor het vliegverkeer. Wegwerkzaamheden in Heerde worden geregeld via de website van Bereikbaar Gelderland, zodat bewoners op de hoogte zijn van omleidingen.

Ook bij het gebruik van vliegtuigen en helikopters is voorzichtigheid nodig. Hoewel er geen direct gevaar is, kunnen de geluiden van laag vliegend vliegverkeer voor ongemak zorgen, vooral 's avonds en 's nachts. Bewoners kunnen hiermee omgaan door geluidsisolatie toe te passen, zoals het sluiten van ramen of het gebruiken van geluidsdichte ramen. Het is ook belangrijk om bewust te zijn van de reden achter de oefeningen. Het doel is om de veiligheid van het land te waarborgen en de bereidheid van het leger op te voeren.

De gemeenten zijn in contact met Defensie en zorgen voor informatieverspreiding. In Heerde is er bijvoorbeeld een specifieke pagina op de website van de gemeente waar oefeningen, schietactiviteiten en eventuele verkeershinder worden aangegeven. Bewoners kunnen hier tijdelijke beperkingen en acties controleren en worden op de hoogte gehouden.

Psychologische aanpak: Rust houden bij geluid en beweging

Voor mensen die gevoelig zijn voor geluidsoverlast of die last hebben van geluiden van vliegtuigen of schietoefeningen, is het belangrijk om mentale weerbaarheid te ontwikkelen. Hoewel de oefeningen veilig zijn, kunnen de geluiden en het constante voorkomen van troepen en voertuigen stress of ongemak veroorzaken. Het is daarom belangrijk om te leren reageren op deze situaties op een bewuste manier.

De psychologie van stress en geluidsoverlast laat zien dat regelmatig herhalen van bepaalde activiteiten, zoals het horen van geluiden van helikopters, leidt tot gewenning. Dit is een natuurlijk proces dat wordt aangemoedigd door herhaling en voorspelbaarheid. Wanneer mensen weten dat de oefeningen tijdelijk zijn en dat er geen gevaar dreigt, neemt de angsten af.

Bovendien kan bewust ademhalen helpen om rust te vinden tijdens periodes van hoge geluidsoverlast. Diepe ademhaling verlaagt de stressreactie en helpt het lichaam om in evenwicht te blijven. Het is ook nuttig om een vast rooster aan te houden tijdens de oefeningen, zodat het dagelijks ritme stabiel blijft. Dit helpt het lichaam om zich aan te passen aan veranderingen in de omgeving.

Gezondheid en veiligheid tijdens oefeningen

Hoewel de oefeningen in Nederland zijn gericht op het trainen van het leger, zijn er ook gevolgen voor de burgermaatschappij. De oefeningen vinden in gebieden plaats waar bewoners wonen, wat betekent dat er aandacht moet zijn voor veiligheid en gezondheid. Defensie streeft ernaar om de impact op de omgeving zo klein mogelijk te houden. Daarom zijn er maatregelen genomen om het geluidsniveau te beperken en om de veiligheid van burgers te waarborgen.

Alle oefeningen worden gecontroleerd en gecoördineerd door Defensie. Er is een klachtenlijn beschikbaar voor burgers die last hebben van de oefeningen. Deze lijn helpt om klachten op te vangen en op te lossen, voordat ze groter worden. Bovendien is er een systeem voor het melden van schade aan privé-eigendom. Als er schade ontstaat tijdens een oefening, kan dit worden aangegeven via de sectie Claims van Defensie. De stappen zijn duidelijk gedefinieerd, zodat burgers weten hoe ze hun situatie kunnen melden.

Conclusie

De grote militaire oefeningen in Gelderland zijn een noodzakelijk onderdeel van de opleiding van het leger. Ze zijn gericht op het vergroten van de operationele vaardigheden van het personeel en het voorbereiden op echte missies. De oefeningen vinden plaats in de Achterhoek, op de Veluwe en in de omgeving van Heerde. Ze omvatten zowel lucht- als grondactiviteiten, waaronder het vliegen van transportvliegtuigen, het gebruik van helikopters, het droppen van vracht, het gebruik van oefenmunitie en het trainen van samenwerking tussen troepen.

Hoewel de oefeningen geluiden kunnen geven en bewegingen van troepen en voertuigen veroorzaken, zijn er geen echte gevaren voor bewoners. De oefeningen zijn veilig en worden vooraf aangekondigd. Bewoners kunnen zich geruststellen, omdat er maatregelen zijn genomen om de invloed op het dagelijks leven te beperken. Door de planning te kennen en actief te reageren op veranderingen, kunnen burgers de periode van de oefeningen beter doorkomen. Defensie is bereid om klachten op te vangen en te verhelpen, wat de samenwerking tussen leger en burgermaatschappij versterkt.