Inleiding
De ziekte van Sever is een veelvoorkomende klacht bij sportende kinderen, vooral tijdens hun groeisperen. Het ontstaat door overbelasting van de groeischijf in het hielbeen, wat leidt tot pijnklachten aan de achterkant van de hiel. Deze aandoening is vooral actueel bij kinderen die intensief sporten, zoals bij voetbal, basketbal, atletiek of ballet. De klachten kunnen variëren van lichte irritatie tot hevige pijn die het lopen bemoeilijkt.
Hoewel de ziekte van Sever over het algemeen niet leidt tot permanente schade en vaak op zichzelf verdwijnt bij uitgroeien van het skelet, is het belangrijk om het op tijd te herkennen en passende maatregelen te nemen. Een essentieel onderdeel van de behandeling is het uitvoeren van gerichte oefeningen, zoals rekken en spierversterking, om de pijn te verminderen en de herstelproces te ondersteunen. In deze tekst bespreken we een aantal effectieve oefeningen die op basis van de beschikbare data worden aangeraden, evenals het gebruik van steunzolen en geschikt schoeisel.
Oorzaken en risicofactoren
De ziekte van Sever ontstaat voornamelijk als gevolg van overbelasting van de groeischijf in het hielbeen. Tijdens snelle groeisperen zijn de botten sneller in ontwikkeling dan de spieren en pezen, wat extra spanning op de groeischijf veroorzaakt. Deze spanning wordt verder versterkt door sportactiviteiten die veel rennen, springen of landen vereisen, zoals voetbal of basketbal. Bovendien kunnen ook voetafwijkingen zoals platvoeten of een holvoet, strakke kuitspieren en overgewicht bijdragen aan de ontwikkeling van de klachten.
Deze risicofactoren maken duidelijk dat sportende kinderen, vooral jongens tussen de 8 en 15 jaar, vaker last hebben van de ziekte van Sever. Het is daarom belangrijk om bij het ontstaan van pijnklachten in de hiel op tijd maatregelen te nemen om verdere irritatie van de groeischijf te voorkomen.
Symptomen van de ziekte van Sever
De meest voorkomende klacht bij de ziekte van Sever is pijn aan de hiel, met name aan de achterkant waar de achillespees aan het bot vastzit. Andere symptomen zijn:
- Pijn bij het lopen, vooral bij langdurige inspanning of traplopen.
- Toename van de pijn na sportactiviteiten.
- Soms een lichte zwelling of gevoeligheid bij aanraking.
- Kinderen kunnen op hun tenen gaan lopen om de druk op de hiel te verminderen.
- Stijfheid in de hiel bij het opstaan in de ochtend.
De pijn treedt meestal op in beide voeten, maar kan ook eenzijdig voorkomen. Het is daarom belangrijk om bij het ontstaan van deze klachten passende maatregelen te nemen om de pijn te verminderen en de bewegingsmogelijkheid te behouden.
Diagnostiek
De diagnose van de ziekte van Sever wordt meestal gesteld op basis van het klachtenbeeld en een lichamelijk onderzoek. De squeeze-test, waarbij de hiel van opzij wordt samengedrukt, wordt vaak gebruikt om te kijken of dit pijn veroorzaakt. Beeldvorming zoals röntgenfoto’s of MRI’s zijn meestal niet nodig, tenzij er twijfel is over andere mogelijke oorzaken zoals een fractuur of infectie.
De ziekte van Sever is niet eenvoudig aan te tonen via beeldvorming, omdat de groeischijf vooral uit kraakbeen bestaat. In de meeste gevallen wordt de aandoening pas opgemerkt door de klachten en lichamelijk onderzoek.
Behandeling en herstel
De behandeling van de ziekte van Sever richt zich op pijnverlichting en het verminderen van de belasting op de hiel. De volgende maatregelen kunnen helpen:
Rust en vermindering van belasting
Kinderen worden geadviseerd om tijdelijk minder te sporten of de activiteiten aan te passen. Intensieve belasting moet worden vermeden, maar volledige rust is niet nodig. Lichte activiteiten zoals fietsen of zwemmen kunnen een goed alternatief zijn.Gebruik van inlegzolen of hielverhogingen
Een hielverhoging, zoals een Viscoheel-inlegzool, kan de spanning op de achillespees verminderen en de klachten verlichten. Op maat gemaakte steunzolen kunnen ook helpen bij het verminderen van de druk op de hiel.Rekoefeningen en spierversterking
Het rekken van de kuitspieren en achillespees helpt de spanning op de hiel te verminderen. Een fysiotherapeut kan hierbij ondersteuning bieden. Daarnaast is het belangrijk om de spieren en pezen rond de hiel te versterken, zodat zij beter in staat zijn om de belasting te dragen.Geschikt schoeisel
Stevige schoenen met een goede demping kunnen bijdragen aan verlichting van de pijnklachten. Schoenen met een stijve hielkap worden aanbevolen om de druk op de achillespees te verlagen.Pijnstilling indien nodig
Bij hevige pijn kunnen paracetamol of NSAID’s zoals ibuprofen worden gebruikt, maar langdurig gebruik wordt afgeraden zonder overleg met een arts.
De klachten verdwijnen doorgaans binnen 3 tot 6 maanden, maar in sommige gevallen kan het herstel langer duren. Zodra het kind uit de groeifase is, verdwijnen de klachten meestal vanzelf. Indien de pijn langer dan 6 maanden aanhoudt, kan een verwijzing naar een sportarts of orthopeed overwogen worden.
Effectieve oefeningen bij de ziekte van Sever
Oefeningen spelen een belangrijke rol in de behandeling van de ziekte van Sever. Ze helpen om de spanning op de hiel en de achillespees te verminderen, wat de pijn kan verlichten en het herstel kan bevorderen. De volgende oefeningen zijn op basis van de beschikbare data aanbevolen.
1. Op één been leunen
Doel: Deze oefening helpt bij het rekken van de achillespees en vermindert de spanning op de hiel.
Uitvoering:
- Ga rechtop staan met de armen langs het lichaam.
- Beweeg tegelijkertijd één been gestrekt naar achteren en leun met de romp naar voren.
- Herhaal deze oefening 12 keer.
- Herhaal deze oefening 3 keer achter elkaar.
- Doe dit dagelijks.
2. Tegen de muur duwen
Doel: Deze oefening helpt bij het rekken van de kuitspieren en de achillespees.
Uitvoering:
- Ga op je handen en knieën op de vloer waarbij de tenen bijna tegen de muur aankomen.
- Maak de rug recht.
- Plaats één voet plat tegen de muur en duw hiermee tegen de muur aan voor 5 seconden.
- Breng de voet weer in de oorspronkelijke positie.
- Herhaal deze oefening 12 keer.
- Herhaal deze oefening 3 keer achter elkaar.
- Doe dit dagelijks.
3. Rekken van de kuitspieren
Doel: Het rekken van de kuitspieren helpt bij het verminderen van de trekkracht op de hiel.
Uitvoering:
- Zet een voet op een steunpunt, zoals een bank of stoel, met de tenen naar voren.
- Houd je lichaam rechtop en laat het gewicht op de voet rusten.
- Duw je heupen naar voren tot je een rek in de kuitspier voelt.
- Houd deze positie gedurende 30 seconden.
- Herhaal deze oefening 3 keer per voet.
- Doe dit dagelijks.
4. Calf raises (kuitspierversterking)
Doel: Deze oefening helpt bij het versterken van de kuitspieren, wat de stabiliteit van de hiel en achillespees kan verbeteren.
Uitvoering:
- Ga rechtop staan met de voeten op de grond.
- Verhef je tenen zover mogelijk.
- Houd deze positie gedurende 1 seconde.
- Laat je voeten langzaam weer naar beneden zakken.
- Herhaal deze oefening 15 keer.
- Herhaal deze oefening 3 keer achter elkaar.
- Doe dit dagelijks.
5. Statische strekking van de achillespees
Doel: Deze oefening helpt bij het verminderen van de spanning op de achillespees.
Uitvoering:
- Ga rechtop staan met de voeten schouderbreed uit elkaar.
- Houd je lichaam rechtop en laat je gewicht gelijkmatig over beide benen verdelen.
- Rek je ene been zover mogelijk naar voren, terwijl je het andere been strak houdt.
- Houd deze positie gedurende 30 seconden.
- Herhaal deze oefening 3 keer per been.
- Doe dit dagelijks.
Samenwerking met een fysiotherapeut
Het is aan te raden om bij de ziekte van Sever in overleg te treden met een fysiotherapeut. Een fysiotherapeut kan gerichte oefeningen aanbevelen en ondersteuning bieden bij het uitvoeren van deze oefeningen. Daarnaast kan een fysiotherapeut ook helpen bij het herstel van spier- en peesverstijfheid en het verbeteren van de bewegingsmogelijkheid.
6. Spierversterking oefeningen
Naast rekken is het ook belangrijk om de spieren en pezen rond de hiel te versterken. Hieronder volgen enkele oefeningen die op basis van de beschikbare data worden aangeraden.
7. Balans oefeningen
Doel: Deze oefeningen helpen bij het verbeteren van de balans en stabiliteit van de hiel.
Uitvoering:
- Staan op één been en probeer deze positie gedurende 30 seconden te houden.
- Herhaal deze oefening 3 keer per been.
- Doe dit dagelijks.
8. Bewegingsoefeningen op een bal
Doel: Deze oefeningen helpen bij het verbeteren van de stabiliteit van de voet en de hiel.
Uitvoering:
- Zet je voet op een bal en probeer deze positie gedurende 30 seconden te houden.
- Herhaal deze oefening 3 keer per been.
- Doe dit dagelijks.
Rol van steunzolen en hielverhogingen
Steunzolen en hielverhogingen spelen een belangrijke rol in de behandeling van de ziekte van Sever. Ze helpen bij het verminderen van de spanning op de achillespees en de druk op de hiel. Op maat gemaakte steunzolen kunnen extra ondersteuning bieden en de drukverdeling verbeteren. Het is aan te raden om steunzolen of hielverhogingen te gebruiken tijdens sportactiviteiten en het dagelijks leven, zolang de klachten aanhouden.
Rol van geschikt schoeisel
Het gebruik van geschikt schoeisel is ook belangrijk bij de ziekte van Sever. Stevige schoenen met een goede demping en een stijve hielkap worden aanbevolen. Deze schoenen helpen bij het verminderen van de druk op de achillespees en de hiel. Het is belangrijk om schoenen te kiezen die passen bij de activiteit en voldoen aan de eisen van de sport.
Rol van pijnstilling
Bij hevige pijn kunnen pijnstillers zoals paracetamol of NSAID’s zoals ibuprofen worden gebruikt. Het is echter belangrijk om het gebruik van pijnstillers te beperken en op advies van een arts te hanteren. Langdurig gebruik van NSAID’s kan bijwerkingen veroorzaken, zoals maag- of maagdarmklachten. Het is daarom belangrijk om pijnstillers enkel te gebruiken bij ernstige pijn en onder medische begeleiding.
Rol van sportactiviteiten
Bij de ziekte van Sever is het belangrijk om de belasting op de hiel te verminderen. Kinderen kunnen tijdelijk minder sporten of de activiteiten aanpassen. Het is aan te raden om pijnlijke activiteiten tijdelijk te stoppen en lichte activiteiten zoals fietsen of zwemmen te kiezen. Het is belangrijk om de sportactiviteiten aan te passen aan de klachten en te overwegen of de activiteit extra belasting veroorzaakt.
Rol van een sportarts of orthopeed
Als de pijn langer dan 6 maanden aanhoudt, kan een verwijzing naar een sportarts of orthopeed overwogen worden. Een sportarts of orthopeed kan extra onderzoek uitvoeren en passende maatregelen aanbevelen. Het is belangrijk om de klachten te volgen en eventuele veranderingen in het klachtenbeeld op te merken. In sommige gevallen kan aanvullend onderzoek zoals een röntgenfoto of MRI nodig zijn om andere aandoeningen uit te sluiten.
Rol van een voetorthopedisch adviseur
Een voetorthopedisch adviseur kan helpen bij het opmeten en aanpassen van steunzolen of hielverhogingen. Deze specialist kan ook advies geven over geschikt schoeisel en eventuele voetafwijkingen. Het is aan te raden om bij de ziekte van Sever in overleg te treden met een voetorthopedisch adviseur, vooral als de klachten aanhouden of er sprake is van voetafwijkingen.
Rol van gezondheidsondersteuning
Naast fysiotherapie en medische ondersteuning is het ook belangrijk om gezondheidsondersteuning te zoeken bij de ziekte van Sever. Het is aan te raden om gezond te leven en letten op de voeding, rust en beweging. Het is belangrijk om voldoende vocht te drinken, voldoende te slapen en de activiteiten aan te passen aan de klachten.
Rol van de ouders
De ouders spelen een belangrijke rol in de behandeling van de ziekte van Sever. Het is belangrijk om de klachten op te merken en passende maatregelen te nemen. Het is aan te raden om samen te werken met de huisarts, fysiotherapeut en voetorthopedisch adviseur om de klachten te verlichten en het herstel te ondersteunen. Het is ook belangrijk om de kinderen te ondersteunen en hen te motiveren om de oefeningen en maatregelen uit te voeren.
Conclusie
De ziekte van Sever is een veelvoorkomende aandoening bij sportende kinderen. Het ontstaat door overbelasting van de groeischijf in het hielbeen, wat leidt tot pijnklachten aan de achterkant van de hiel. De klachten verdwijnen meestal vanzelf zodra het kind uit de groeifase is, maar het is belangrijk om passende maatregelen te nemen om het herstel te ondersteunen.
Oefeningen spelen een essentieel rol in de behandeling van de ziekte van Sever. Ze helpen bij het verminderen van de spanning op de hiel en achillespees, wat de pijn kan verlichten en het herstel kan bevorderen. Het is aan te raden om de oefeningen dagelijks uit te voeren en in overleg te treden met een fysiotherapeut of voetorthopedisch adviseur.
Naast oefeningen zijn ook steunzolen, hielverhogingen, geschikt schoeisel en pijnstilling belangrijk in de behandeling van de ziekte van Sever. Het is belangrijk om de klachten te volgen en passende maatregelen te nemen om het herstel te ondersteunen. Het is aan te raden om gezond te leven en de activiteiten aan te passen aan de klachten. De ouders spelen een belangrijke rol in de behandeling van de ziekte van Sever en moeten samenwerken met de huisarts, fysiotherapeut en voetorthopedisch adviseur.