Tijdens een lange vliegreis, vooral als deze langer dan vier uur duurt, kan het risico op trombose toenemen. Trombose is het vormen van een bloedstolsel, meestal in de benen, wat leidt tot een verstopping van een bloedvat. In het ergste geval kan dit een longembolie veroorzaken, een ernstige aandoening die levensbedreigend kan zijn. Gelukkig zijn er eenvoudige oefeningen en maatregelen die je tijdens een vlucht kunt uitvoeren om de bloedsomloop te stimuleren en het tromboserisico te verminderen.
In dit artikel worden verschillende oefeningen besproken die je in het vliegtuig kunt doen, evenals aanvullende maatregelen zoals het drinken van voldoende water, het dragen van ruime kleding en het regelmatig opstaan. Alle informatie is gebaseerd op gegevens uit betrouwbare bronnen, waaronder medische instellingen, gezondheidsorganisaties en reisadviezen van luchtvaartmaatschappijen.
Wat is trombose en waarom is het een risico tijdens een vlucht?
Trombose is het vormen van een bloedstolsel in een bloedvat. Dit kan gebeuren in verschillende delen van het lichaam, maar het meest voorkomende type is diepvene trombose (DVT), waarbij het bloedstolsel zich in de diepe venen van de benen vormt. Wanneer zo’n bloedstolsel loskomt en naar de longen reist, kan het een longembolie veroorzaken, wat fataal kan zijn.
Tijdens een vliegreis, vooral als deze langer duurt dan vier uur, is er een verhoogd risico op trombose. Dit komt door een combinatie van factoren:
- Verhoogde bloedstolling: In een vliegtuig is de lucht droog en de zuurstofdruk lager, wat kan leiden tot verhoogde bloedstolling.
- Beperkte beweging: Langdurig zitten zonder beweging kan de bloedsomloop vertragen, wat het risico op bloedstolsels vergroot.
- Kromme zithouding: Zitten met gekruiste benen of met de beenruimte beperkt kan de bloedstroom verder verstoren.
Ondanks het verhoogde risico kan trombose tijdens een vliegreis vaak voorkomen worden met enkele eenvoudige maatregelen, zoals het uitvoeren van oefeningen, het drinken van voldoende vloeistof en het regelmatig bewegen.
Oefeningen om trombose te voorkomen tijdens een vliegreis
Er zijn verschillende eenvoudige oefeningen die je tijdens een vlucht kunt doen om de bloedsomloop te stimuleren. Deze oefeningen zijn ontworpen voor mensen die in een beperkte ruimte zitten, zoals in een vliegtuigstoel. Het doel is om de kuitspieren en andere spieren in beweging te houden, zodat de bloedstroom wordt ondersteund.
1. Tenzendrukken en heelpotenbeweging
Omschrijving: Zit rechtop en duw je voeten stevig tegen de grond. Hef eerst je tenen zo hoog mogelijk (met de hiel op de grond), en daarna je hiel (met de tenen op de grond). Herhaal deze oefening tien keer.
Doel: Deze oefening stimuleert de bloedstroom in de voeten en benen door de kuitspieren in actie te zetten. Het is een eenvoudige manier om de bloedsomloop te verbeteren zonder je stoel te verlaten.
Aanbevolen frequentie: Elke een tot twee uur.
2. Cirkelbewegingen met de voeten
Omschrijving: Zit rechtop en hef één been lichtjes van de grond. Maak met de voet cirkelbewegingen in de richting van de wijzers van de klok. Herhaal dit tien keer per been.
Doel: Deze oefening draait de enkels en beweegt de voet, wat de bloedsomloop in de benen stimuleert.
Aanbevolen frequentie: Elke een tot twee uur.
3. Knie naar borst brengen
Omschrijving: Zit rechtop en hef één been zover mogelijk omhoog. Breng de knie langzaam naar je borst en houd deze positie gedurende enkele seconden. Herhaal dit tien keer per been.
Doel: Deze oefening beweegt de knie en spieren in de bovenbenen en vermindert het risico op bloedstolsels door de bloedsomloop te verhinderen.
Aanbevolen frequentie: Elke een tot twee uur.
4. Armbewegingen
Omschrijving: Leg je ellebogen op de armleuningen van je stoel en maak een hoek van 90 graden. Beweeg je handen om de beurt naar je borst en terug. Herhaal deze oefening tien keer.
Doel: Armbewegingen helpen bij het bewegen van het bloed in de armen en het hele lichaam. Ze zijn vooral nuttig om het circulatiesysteem te stimuleren.
Aanbevolen frequentie: Elke een tot twee uur.
5. Cirkelbewegingen van de enkel
Omschrijving: Zit rechtop en til één been op. Draai de enkel in cirkelvormige bewegingen voor enkele seconden, daarna herhaal je dit met het andere been.
Doel: Deze oefening draait de enkel en verhoogt de bloedsomloop in de benen.
Aanbevolen frequentie: Elke een tot twee uur.
Aanvullende maatregelen om trombose te voorkomen
Naast oefeningen zijn er nog andere maatregelen die je kunt nemen om het tromboserisico tijdens een vliegreis te verminderen.
1. Drink voldoende vloeistof
Aanbevolen actie: Drink voldoende water tijdens de vlucht. Vermijd alcohol en koffie, omdat deze dehydratie kunnen verergeren.
Doel: Dehydratie verhoogt de viscositeit van bloed, wat het risico op bloedstolsels kan verhogen. Door voldoende vloeistof in te nemen, ondersteun je de bloedsomloop.
Aanbevolen frequentie: Gedurende de vlucht regelmatig drinken.
2. Draag ruime kleding
Aanbevolen actie: Draag wijde kleding en comfortabele schoenen.
Doel: Strakke kleding kan de bloedsomloop belemmeren. Door ruime kleding te dragen, vermindert je de kans op bloedstolsels.
3. Gebruik compressiekousen
Aanbevolen actie: Gebruik eventueel compressiekousen, die je voeten en benen ondersteunen en de bloedsomloop stimuleren.
Doel: Compressiekousen kunnen het risico op trombose verminderen door de bloedsomloop in de benen te verbeteren.
Aanbevolen frequentie: Gedurende de vlucht.
4. Beweeg regelmatig
Aanbevolen actie: Sta elk half tot een uur op en loop wat rond in het vliegtuig.
Doel: Regelmatig bewegen verhoogt de bloedsomloop en vermindert het risico op bloedstolsels.
Aanbevolen frequentie: Elke 30 tot 60 minuten.
5. Kies een gangpadplaats
Aanbevolen actie: Kies een gangpadplaats in het vliegtuig in plaats van een raamplaats.
Doel: Mensen die in een gangpad zitten, bewegen zich vaker en hebben een lager risico op trombose dan mensen die bij het raam zitten.
Aanbevolen frequentie: Gedurende de vlucht.
Trombose en reisadvies: wat zegt de medische community?
De medische community benadrukt het belang van het verminderen van tromboserrisico tijdens lange vliegreizen. Volgens internist-vasculaire geneeskunde Saskia Middeldorp van het Radboud umc is trombose of longembolie een risico op ongeveer 1 op 4500 vliegreizen. Zij benadrukt het belang van het drinken van voldoende vloeistof, het regelmatig opstaan en het bewegen van de kuitspieren. Ook benadrukt ze het gebruik van compressiekousen als extra maatregel.
Daarnaast pleit Trombosestichting voor meer aandacht van luchtvaartmaatschappijen voor het tromboserisico. Ze stellen dat passagiers tijdens het boeken van een vlucht en tijdens de vlucht meer informatie moeten krijgen over hoe ze het risico kunnen verminderen. Volgens hen is het belangrijk dat vliegtuigmaatschappijen duidelijkere voorlichting geven over het gevaar van trombose en de manieren om dit te voorkomen.
Wat als je een geschiedenis hebt van trombose?
Als je een geschiedenis hebt van diepvenue trombose (DVT) of andere tromboserisico’s, is het verstandig om vooraf advies in te winnen bij je behandelende arts. In sommige gevallen kan je arts aanbevelen om eenmalig een laagmoleculairgewicht heparine (LMWH) te gebruiken om het tromboserisico verder te verminderen.
Als je actieve symptomen hebt, zoals pijn in de benen of opgezwollen voeten, moet je contact opnemen met je arts voor verdere advies. In sommige gevallen is het verplicht om een MEDA-formulier in te dienen bij de luchtvaartmaatschappij.
Psychologische en gedragsaspecten
Het voorkomen van trombose tijdens een vlucht vereist niet alleen fysieke actie, maar ook mentale discipline. Het is belangrijk om jezelf te motiveren om regelmatig te bewegen, zelfs als je uitgeput bent of geen zin hebt. Dit vereist een mentale strategie, zoals het opstellen van een plan voor de vlucht of het gebruik van herinneringen (bijvoorbeeld via je telefoon of notities) om jezelf aan te sporen om de oefeningen uit te voeren.
Ook kan het nuttig zijn om bewust te kiezen voor een gangpadplaats of om je tijdschema aan te passen zodat je voldoende tijd hebt om te bewegen. Het is een bewust keuze om de gezondheid van je bloedsomloop prioriteit te geven, en dit kan je helpen om gedisciplineerd te blijven tijdens een lange vlucht.
Samenvatting
Tijdens een lange vliegreis is het belangrijk om het tromboserisico te verminderen. Dit kan gedaan worden door eenvoudige oefeningen te doen, voldoende vloeistof in te nemen, ruime kleding te dragen en regelmatig te bewegen. De medische community benadrukt het belang van deze maatregelen, en er zijn aanbevolen oefeningen die je kunt uitvoeren in je stoel. Daarnaast kan het verstandig zijn om compressiekousen te gebruiken of een gangpadplaats te kiezen.
Als je een geschiedenis hebt van trombose of andere risicofactoren hebt, is het verstandig om vooraf advies in te winnen bij je behandelende arts. Het voorkomen van trombose tijdens een vlucht vereist zowel fysieke actie als mentale discipline. Door bewust te kiezen voor gezonde gewoonten en regelmatig te bewegen, kan je het tromboserisico significant verminderen.