Het ontwikkelen van sterke mondmotoriek is essentieel voor kinderen. Niet alleen speelt dit een rol bij het correcte slikken en praten, maar het heeft ook invloed op de ademhaling, de houding van het gebit en zelfs op de gezondheid. Slaappe tongspieren en mondmotoriek kunnen leiden tot een reeks van problemen, waaronder mondademen, kwijlen, gebitsafwijkingen en uitspraakproblemen. Gelukkig zijn er veel oefeningen en tips om dit aan te pakken op een speelse, effectieve manier. In dit artikel bespreken we waarom het versterken van de mondmotoriek belangrijk is en welke oefeningen u als ouder of verzorgende kunt toepassen.
Wat zijn de gevolgen van slappe tongspieren?
Slaappe tongspieren en mondmotoriek kunnen zich op verschillende manieren uiten. Eén van de meest voorkomende klachten is mondademen, waarbij het kind in rust de lippen niet sluit en dus via de mond ademt in plaats van via de neus. Dit kan leiden tot een aantal fysieke en functionele gevolgen:
- Gebitsafwijkingen: Mondademen kan leiden tot een smal en onregelmatig gebit. De tanden kunnen verder naar voren staan of in een onregelmatige positie zitten. Dit zorgt vaak voor een beugeltraject.
- Uitspraakproblemen: Slaappe tongspieren zorgen vaak voor een verkeerde tongpositie. Hierdoor worden klanken zoals /p/, /b/ en /m/ vaak verkeerd uitgesproken, wat leidt tot slissen.
- Oorontstekingen: Bij mondademen droogt de mond uit, wat kan leiden tot een verhoogde kans op oorontstekingen. De Eustachiusbuis, die de neusholte verbindt met het oor, wordt minder vaak geopend.
- Verkoudheden: Bij mondademen wordt de lucht in de neusholte niet correct gefilterd en verwarmd. Dit zorgt ervoor dat kinderen vaker verkouden raken.
- Kwijlen: Slaappe mondspieren kunnen leiden tot kwijlen, omdat het kind niet goed slikt of de mond niet gesloten houdt.
Het is dus belangrijk om vroegtijdig op te merken wanneer een kind slappe mond- of tongspieren heeft en dit aan te pakken.
Oefeningen voor het versterken van de mondmotoriek
Er zijn veel oefeningen die u als ouder of verzorgende kunt toepassen om de mondmotoriek van een kind te versterken. Deze oefeningen zijn meestal speels en kunnen op verschillende momenten van de dag worden ingezet.
1. Tongoefeningen
Een aantal oefeningen richt zich specifiek op de versterking van de tongspieren. Deze kunnen helpen om de tong in een juiste positie te houden, wat essentieel is voor het correcte slikken, praten en ademen.
Maak een mooi puntje van je tong en probeer hagelslagjes van een bord op te pakken.
Deze oefening stimuleert de tong te bewegen en te spieren. Het is een eenvoudige maar effectieve manier om de mondmotoriek te versterken.Gebruik een dun rietje.
Laat het kind water of limonade drinken door een dun rietje. Dit oefent de lipspieren en de tongspieren. Het kind moet de lippen strak sluiten en de tong juist positioneren.Duw met de tong tegen de binnenkant van de wangen.
Laat het kind zo hard mogelijk met het puntje van de tong tegen de binnenkant van de wangen duwen. Deze oefening versterkt de tongspieren en stimuleert de mondholte.Beweeg de tong van rechts naar links en daarna op en neer.
Laat het kind met de tong bewegingen maken in de mond. Dit oefent de tongspieren en helpt bij het verkennen van de mondruimte.
2. Lipsluitingsoefeningen
Een goede lipsluiting is essentieel voor het versterken van de mondmotoriek. Het houden van de lippen gesloten stimuleert de lipspieren en draagt bij aan een betere ademhaling via de neus.
Geef opdrachtjes terwijl een kaartje of munt tussen de lippen houdt.
Dit is een leuk en motiverend spelletje. Laat het kind een kaartje of munt vasthouden tussen de lippen en vervolgens een opdracht uitvoeren. Als de mond openvalt, valt ook het kaartje of de munt. Dit helpt bij het oefenen van lipsluiting en neusademhaling.Touwtrekken met de lippen.
Maak een touwtje met knopen aan beide uiteinden en laat het kind deze tussen de lippen houden. Iedereen trekt aan het touw. Dit is een leuke manier om de lipspieren te versterken en te oefenen om ze gesloten te houden.Bellenblazen.
Laat het kind bellenblazen. Het is belangrijk dat de lippen goed rond zijn en gesloten houden. Dit oefent de lipspieren en helpt bij het versterken van de mondspieren.Spelletjes met een spatel.
Laat het kind een spatel vasthouden tussen de lippen, niet tussen de tanden. Dit kan bijvoorbeeld tijdens het tv-kijken of voorlezen gebeuren. Het helpt bij het oefenen van lipsluiting en versterkt de lipspieren.Memory en kwartetten met mondsluiten.
Laat het kind een plaatje benoemen en direct daarna de mond sluiten. Dit oefent de mond te sluiten na het praten.Neuriëren van liedjes.
Neuriëren is een leuke manier om de mondspieren te oefenen. Laat het kind een liedje neuriëren en de ander raden welk liedje het is. Dit oefent het ademen en het gebruik van de mondspieren.
3. Mondsluiting in de dagelijkse routine
Het is belangrijk om de oefeningen voor de mondsluiting in de dagelijkse routine op te nemen. Dit helpt om de gewoontes aan te leren en te versterken.
Check voor het oefenen of de neus doorgankelijk is.
Het is belangrijk dat de neusdoorgang vrij is. Snuit de neus eventueel even zodat er voldoende lucht doorheen kan gaan.Oefen op vaste momenten.
Het is beter om de oefeningen op vaste momenten in te zetten dan één keer per week een half uur. Bijvoorbeeld tijdens het eten of tv-kijken.Speel tijdens de rit in de auto.
Laat het kind een wedstrijd houden over wie het langst de lippen op elkaar kan houden. Dit is een leuke en motiverende manier om de mondsluiting te oefenen.Lees voor, maar stop als de mond niet gesloten is.
Laat het kind voorlezen, maar stopt met lezen als de mond niet gesloten is. Dit helpt bij het oefenen van mondsluiting.Bedenk een woord of gebaar.
Samen met het kind kunt u een woord of gebaar bedenken om het eraan te herinneren de mond goed te sluiten.
4. Mondademen oefenen
Het versterken van de neusademhaling is essentieel bij het versterken van de mondspieren. Mondademen kan leiden tot een aantal problemen, zoals gebitsafwijkingen en uitspraakproblemen.
Blinddoeketraject met etenswaren.
Laat het kind geblinddoekt allerlei etenswaren of kruidenierswaren ruiken en raden wat het is. Het ruiken zorgt ervoor dat het kind automatisch door de neus ademt.Gebruik van een frisdrankfles met touw.
Maak een knoop aan een lege frisdrankfles en laat deze aan de mond hangen. Laat het kind de fles vasthouden en oefen tot het 30 seconden kan vasthouden zonder dat de fles valt.Challenge in het gezin.
Maak er een gezinschallenge van en laat iedereen meedoelen. Dit maakt het oefenen leuker en motiverender.Motiverende beloningen.
Koppel een beloningssysteem aan het oefenen. Bijvoorbeeld: als het kind 30 seconden lang de lippen gesloten kan houden, mag hij of zij een kleur bijvoegen op een speelkaart.
5. Tongzuigen en zuiggewoontes
Tongzuigen en andere zuiggewoontes kunnen de mondmotoriek negatief beïnvloeden. Het is daarom belangrijk om deze gewoontes aan te pakken.
Gebruik van een vingerpop.
Plaats een vingerpop of “vrolijke” pleister op de duim of vinger waar het kind zuigt. Dit kan helpen om het zuigen minder aantrekkelijk te maken.Stop met voorlezen als de duim in de mond gaat.
Laat het kind weten dat u met het voorlezen stopt als de duim in de mond gaat. Dit helpt bij het oefenen van mondsluiting.Een woord of gebaar bedenken.
Samen met het kind kunt u een woord of gebaar bedenken om het eraan te herinneren de duim uit de mond te halen.Zuiggewoontes stoppen.
Als de zuiggewoontes aanhouden en zichtbare gevolgen hebben, is het verstandig om te verwijzen naar een logopedist.
De rol van de logopedist
Hoewel veel oefeningen thuis uitgevoerd kunnen worden, is het belangrijk om te weten wanneer het verstandig is om hulp in te huren. Een logopedist is een expert op het gebied van mondmotoriek en uitspraak. Als de oefeningen thuis niet voldoende resultaat opleveren of als de problemen aanhouden, is het verstandig om contact op te nemen met een logopedist.
De logopedist kan een uitgebreide beoordeling uitvoeren en een persoonlijk oefenplan opstellen. Dit oefenplan kan aandacht besteden aan de versterking van de mond- en tongspieren, het verbeteren van de sliktechniek, het aanleren van neusademhaling en het verbeteren van de uitspraak.
Het is ook belangrijk om de logopedist in te schakelen als er sprake is van een gebitsafwijking, omdat dit vaak een gevolg is van mondademen en slappe mondspieren.
Conclusie
Het versterken van de mondmotoriek en de tongspieren is van groot belang voor de ontwikkeling van kinderen. Slaappe mond- en tongspieren kunnen leiden tot een reeks van problemen, waaronder mondademen, gebitsafwijkingen, uitspraakproblemen en kwijlen. Gelukkig zijn er veel oefeningen en tips die u als ouder of verzorgende kunt toepassen om dit aan te pakken.
Deze oefeningen zijn meestal speels en kunnen op verschillende momenten van de dag worden ingezet. Het is belangrijk om de oefeningen in de dagelijkse routine op te nemen en regelmatig te oefenen. Dit helpt om de gewoontes aan te leren en te versterken.
Als de oefeningen thuis niet voldoende resultaat opleveren of als de problemen aanhouden, is het verstandig om contact op te nemen met een logopedist. De logopedist kan een uitgebreide beoordeling uitvoeren en een persoonlijk oefenplan opstellen.
Door vroegtijdig in te grijpen en de mondmotoriek te versterken, kunt u ervoor zorgen dat uw kind een goede ontwikkeling doorloopt en geen problemen ondervindt met het praten, slikken, ademen of het gebit.