Inleiding
Vliegbasis Volkel speelt een centrale rol in de oefeningen en trainingen van de Koninklijke Luchtmacht. Deze activiteiten zijn essentieel voor de operationele paraatheid van gevechtsvliegers en helikopterpiloten. Gedurende verschillende periodes van het jaar worden er zowel overdag als 's nachts oefeningen uitgevoerd boven land en zee, waarbij zowel F-16’s als F-35’s betrokken zijn. Deze trainingen zijn niet alleen belangrijk voor de luchtmacht zelf, maar ook voor de regio, aangezien ze een impact hebben op geluidshinder en luchtverkeer. In dit artikel wordt ingegaan op de organisatie van deze oefeningen, de technologie die hierbij gebruikt wordt, en de maatregelen die worden genomen om de impact op het milieu en de omwonenden te beperken.
Oefeningen en Trainingen
Basic Fighter Manoeuvres (BFM)
De zogeheten Basic Fighter Manoeuvres (BFM) vormen een kernactiviteit in de training van gevechtsvliegers. Tijdens deze oefeningen simuleren piloten tactische luchtgevechten in gecontroleerd militair luchtruim. Twee of meer gevechtsvliegtuigen vechten tegen elkaar om in de ideale positie te geraken achter de tegenstander. Hierbij wordt gebruikgemaakt van zeer korte bochten, wat zorgt voor hoge G-krachten en een intensieve belasting voor zowel mens als machine.
De F-16’s vliegen tijdens deze trainingen zo licht mogelijk, zonder de externe brandstoftanks die normaal gesproken onder de vleugels hangen. Dit betekent dat deze vliegtuigen afhankelijk zijn van tankvliegtuigen boven de Noordzee om hun brandstofvoorraad aan te vullen. Wanneer er geen tankercapaciteit beschikbaar is, moeten de F-16’s hun training boven land uitvoeren, bijvoorbeeld boven Brabant of Noord-Limburg, in het gecontroleerde oefengebied TMA-D en TRA 12.
De F-35’s, daarentegen, kunnen een grotere hoeveelheid brandstof meenemen, waardoor ze minder afhankelijk zijn van luchtrefuelling. Daarom voeren deze vliegtuigen hun BFM-trainingen in de meeste gevallen boven de Noordzee uit, behalve in uitzonderlijke gevallen waarin training boven land nodig is.
Avond- en Nachttrainingen
Avond- en nachttrainingen zijn een integraal onderdeel van de voorbereiding van vliegers. Deze oefeningen worden uitgevoerd vanaf vliegbasis Volkel, met vooral activiteiten op maandag tot en met donderdag tot uiterlijk 22.30 uur. Op vrijdagen beperken de oefeningen zich tot daglichturen. De invallende duisternis in de wintermaanden maakt het mogelijk om een intensieve oefenprogramma uit te voeren, aangezien veldtoepassingen van gevechtsvliegtuigen vaak in het donker plaatsvinden.
Tijdens deze trainingen gebruiken vliegers nachtzichtapparatuur, wat essentieel is voor operaties in uitzendgebieden. Het gebruik van deze technologie vereist echter intensieve training, omdat de zichtbaarheid beperkt is en vliegers leren om te gaan met groentinten in de cockpit, alsof ze door twee kokers kijken. De training is pas effectief wanneer het volledig donker is.
Oefeningen op Vliehors Range
Een belangrijk onderdeel van de oefeningen is de Vliehors Range, een NAVO-schietterrein op Waddeneiland Vlieland. Hier voeren jachtvliegtuigen en helikopters oefeningen uit met oefen- en echte munitie. Tijdens de periode van 15 september tot en met 28 februari mag met echte munitie worden geschoten, waaronder het afwerpen van echte bommen. Dit gebeurt echter zelden, aangezien het erg kostbaar is en slechts een beperkt aantal bommen mag worden afgeworpen.
De oefeningen op Vliehors Range zijn voor publiek gesloten, en er staan waarschuwingsborden langs het terrein. Tijdens actieve oefeningen worden rode vlaggen opgehangt als signalisatie. De luchtmacht voert ook een meetpost op Texel in om geluidshinder te monitoren. Mocht het geluidsniveau te hoog worden, dan worden oefeningen stilgelegd.
Helicopter Weapons Instructor Course (HWIC)
Naast gevechtsvliegtuigen zijn ook helikoptervliegers actief betrokken bij oefeningen. De Helicopter Weapons Instructor Course (HWIC) is een opleiding die helikopterpiloten en loadmasters helpt bij het specialiseren in tactisch optreden en samenwerking met andere krijgsmachtdelen. Tijdens deze oefeningen ligt de nadruk op instructie, standaardisatie en uitvoering van verschillende missies. Het doel is om de operationele kwaliteit en samenwerking in het veld te verbeteren.
Technologie en Equipage
G-kracht en fysieke belasting
Tijdens de BFM-trainingen wordt het uiterste gedaan van piloten, met name door het draaien van zeer korte bochten. Hierbij ondervindt zowel de mens als het vliegtuig hoge G-krachten. Deze belasting vereist sterke fysieke conditie en mentale focus. Vliegers worden daarom niet alleen op de technische vaardigheden getraind, maar ook op hun vermogen om stress en G-kracht te verdragen.
Nachtzichtapparatuur
Nachttrainingen zijn niet mogelijk zonder de juiste technologie. De vliegers gebruiken nachtzichtapparatuur (NVG), waarmee ze in groentinten kunnen zien. Deze apparatuur is essentieel voor acties in het donker, maar vereist intensieve oefening om correct te kunnen functioneren. De beperkte zichtbaarheid en de groentinten vereisen een hoge mate van concentratie en precisie. Het trainen met NVG is daarom pas zinvol wanneer het volledig donker is, zodat piloten leren om te gaan met de beperkte zichtbaarheid die ze in实战 missies zullen ondervinden.
Oefenmunitie en echte munitie
Op Vliehors Range wordt gebruikgemaakt van zowel oefenmunitie als echte munitie. Oefeningen met echte munitie vinden plaats tijdens de wintermaanden, wanneer het gevaar voor het publiek het minst is. Vliegtuigen mogen maximaal 70 bommen afgooien per oefenperiode. De oefeningen met echte munitie zijn kostbaar en daarom zelden, maar ze zijn essentieel voor realistische training en het testen van wapens en tactieken.
Impact op de Omtrek
Geluidshinder
De oefeningen van vliegbasis Volkel hebben een directe impact op de regio, met name door geluidshinder. De luchtmacht streeft ernaar om deze hinder te beperken. Daarom worden trainingen vooral boven zee uitgevoerd, en wordt het aantal avondvluchten beperkt tot vier per week, met uitzondering van vrijdagen. In de buurt van Vliehors Range wordt het gebruik van echte munitie beperkt om de impact op de inwoners van Vlieland en omgeving zo klein mogelijk te houden.
Wanneer de geluidshinder te groot wordt, worden oefeningen afgelast. De luchtmacht heeft een meetpost op Texel in om het geluidsniveau te monitoren. Als de drempelwaarden worden overschreden, worden oefeningen stilgelegd. Dit is onderdeel van de inspanningen om de impact op het milieu en de inwoners te beperken.
Veiligheid en openbaar domein
Oefeningen op Vliehors Range zijn voor publiek gesloten. Er staan waarschuwingsborden langs het terrein, en bij actieve oefeningen worden rode vlaggen opgehangt als signalisatie. Dit is om te voorkomen dat het publiek in het schietgebied terechtkomt. De luchtmacht zorgt voor duidelijke communicatie en voorzieningen om de veiligheid van inwoners te waarborgen.
Melding van klachten
Voor inwoners die klachten hebben over geluidshinder of andere aspecten van de oefeningen, zijn er specifieke kanaaltjes. Via de website van de luchtmacht (luchtmacht.nl/geluidshinder) kunnen klachten worden ingediend. Daarnaast is er ook NOS teletekstpagina 766 beschikbaar voor informatie over vliegbewegingen.
Conclusie
De oefeningen van vliegbasis Volkel zijn een essentieel onderdeel van de operationele training van de Koninklijke Luchtmacht. Zowel gevechtsvliegers als helikopterpiloten staan centraal in deze trainingen, waarbij zowel technologische vaardigheden als fysieke en mentale voorbereiding centraal staan. De oefeningen vinden plaats op zee en boven land, met een nadruk op realistische scenario’s die relevant zijn voor wereldwijde missies. Door het gebruik van nachtzichtapparatuur en tactische oefeningen worden piloten voorbereid op de uitdagingen van moderne luchtoorlog.
De luchtmacht streeft ernaar om de impact op het milieu en de omwonenden te beperken, bijvoorbeeld door het beperken van geluidshinder en het uitvoeren van oefeningen op schietterreinen ver van bewoonde gebieden. Tegelijkertijd is er duidelijke communicatie met het publiek en zijn er mogelijkheden voor het indienen van klachten. Deze aanpak helpt bij het behouden van goede relaties met de regio en het vertrouwen van de inwoners in de activiteiten van de luchtmacht.