Ergotherapie is een veld dat zich richt op het ondersteunen van mensen die moeite hebben met alledaagse bezigheden, zoals wassen, aankleden, boodschappen doen, eten, telefoneren of fietsen. Deze hulp is nodig vanwege een ziekte, een handicap, een verstoorde ontwikkeling, psychische problemen of na een ongeluk. De ergotherapeut ondersteunt mensen bij het herwinnen van deelname aan de samenleving en verbetert hun zelfstandigheid. In dit artikel bespreken we de belangrijkste oefeningen en technieken die gebruikt worden in de ergotherapie, op basis van de beschikbare bronnen, en hoe deze kunnen bijdragen aan het verbeteren van de dagelijkse functies en het mentale welzijn.
Wat is Ergotherapie en Wat Doet Een Ergotherapeut?
Ergotherapie is een interdisciplinair veld dat zich richt op het ondersteunen van mensen in hun dagelijkse activiteiten en het verbeteren van hun deelname aan de samenleving. De ergotherapeut helpt cliënten om hun dagelijks leven beter en veilig te maken, zowel fysiek als mentaal. Dit kan betekenen dat de ergotherapeut oefeningen uitspreekt, hulpmiddelen aanbeveelt of strategieën ontwikkelt om beperkingen te omzeilen.
In de context van reuma of andere chronische aandoeningen, kan ergotherapie helpen bij het uitvoeren van dagelijkse activiteiten zoals aankleden, stofzuigen, werken of fietsen. Een ergotherapeut traint en adviseert cliënten in het uitvoeren van de activiteiten die voor hen belangrijk zijn. Samen met de cliënt wordt gekeken naar wat nog wel mogelijk is, zodat de cliënt weer deel kan nemen aan de samenleving en zijn zelfstandigheid kan verbeteren.
Een ergotherapeut kan ook naar de cliënt toe komen in plaats van dat de cliënt naar het kantoor van de ergotherapeut moet reizen. De eerste afspraak begint met een gesprek over de problemen die de cliënt ervaart bij het uitvoeren van dagelijkse activiteiten. Daarna bespreken ze wat voor de cliënt echt belangrijk is om te kunnen doen. De ergotherapeut maakt een kaart van wat de cliënt goed en minder goed kan en kijkt naar de mogelijkheden om de activiteiten die belangrijk zijn voor de cliënt gemakkelijker uit te voeren.
Oefeningen en Technieken in de Ergotherapie
Desensitisatietechnieken
Een van de belangrijkste technieken die in de ergotherapie gebruikt wordt, is de desensitisatie om overgevoeligheid van het zenuwstelsel te verminderen. Deze technieken kunnen worden uitgevoerd via tactiele oefeningen en zijn vaak onderdeel van een behandeling bij complex regionaal pijn syndroom type 1 (CRPS). Een voorbeeld is het gebruik van TENS (transcutane elektrische zenuwstimulatie) om kortdurende pijn te verlichten.
Deze technieken helpen bij het verminderen van angst en vermijding bij bepaalde bewegingen of activiteiten. Door geleidelijk aan het contact met de zenuwen en de huid te verhogen, kan de overgevoeligheid worden verminderd, wat leidt tot een verbetering in de dagelijkse functies.
Actief en Passief Bewegen
Actief en passief bewegen zijn essentiële oefeningen in de ergotherapie. Deze oefeningen helpen bij het voorkomen van vermindering van de beweeglijkheid van het aangedane lichaamsdeel en het voorkomen van contracturen. Ze stimuleren ook de doorbloeding en het afvoeren van vocht. Daarnaast helpen ze bij het behouden en optimaliseren van de beweeglijkheid van lichaamsregio’s en het gehele lichaam.
Bij actief bewegen is de cliënt zelf actief betrokken bij de oefening, terwijl bij passief bewegen de ergotherapeut de beweging uitvoert. Beide vormen zijn belangrijk om kracht, uithoudingsvermogen en houding- en bewegingsmogelijkheden te optimaliseren.
Graded Motor Imagery
Graded motor imagery is een techniek die gebruikt wordt bij mensen die het actieve bewegen nog te pijnlijk vinden. Deze techniek helpt bij het voorbereiden van actief bewegen en kan worden gebruikt bij mensen met CRPS. De cliënt leert eerst hoe het voelt om te bewegen, zonder daadwerkelijk te bewegen. Dit helpt bij het verminderen van angst en vermijding bij het uitvoeren van bewegingen.
Exposure in Vivo en Spiegeltherapie
Exposure in vivo en spiegeltherapie zijn technieken die gebruikt worden om handelingen en bewegingen die worden vermeden, maar niet schadelijk zijn, opnieuw aan te leren of uit te voeren zonder angst of vermijding. Exposure in vivo betekent dat de cliënt direct blootgesteld wordt aan de activiteit die hij of zij vermeidt, terwijl spiegeltherapie gebruikmaakt van een spiegel om het bewegen te oefenen, wat kan helpen bij het herwinnen van het bewegingsvermogen.
Functionele Training
Functionele training is een belangrijk onderdeel van de ergotherapie en richt zich op het aanleren en optimaliseren van handelingen uit het dagelijks leven, zoals opstaan, lopen, reiken, pakken, tillen/dragen enz. Deze training helpt bij het vergroten van de lokale en algemene belastbaarheid in termen van kracht, uithoudingsvermogen en coördinatie.
Functionele training kan worden uitgevoerd in combinatie met andere oefeningen en technieken en is gericht op het verbeteren van de dagelijkse functies en de participatie in de samenleving.
Betrekken Lichaamsschema bij Neglect
Bij het betrekken van het lichaamsschema bij neglect wordt de verstoring van de lichaamsperceptie aangepakt door de reorganisatie van de motorische en sensorische mappen in de hersenen. Deze techniek helpt bij het herwinnen van het bewustzijn van het lichaam en de bewegingsmogelijkheden.
De Rol van de Ergotherapeut in het Dagelijks Handelen
Het dagelijks handelen is het uitvoeren van activiteiten en taken die contextgebonden, betekenisvol en ervaringsvol zijn. Tijdens het uitvoeren van activiteiten is er sprake van een bepaalde aandacht en betrokkenheid, en de cliënt maakt ervaringen op. De elementen van het domein van de ergotherapie zijn de persoon, de context en het handelen, en het mogelijk maken van het dagelijks handelen is het primaire doel van de ergotherapie.
De cliënt van de ergotherapie is niet meer alleen de persoon en zijn systeem, maar kunnen ook groepen mensen, een gemeenschap of een populatie bedoeld worden. Uitgangspunten over het ‘veranderen door handelen’ worden door ergotherapeuten toegepast tijdens het aanbieden van ergotherapeutische interventies waarbij cliënten en/of de context kunnen veranderen.
Door het uitvoeren van activiteiten is onder meer een ontwikkeling van het dagelijks handelen merkbaar. De cliënt kan beter leren handelen, effectiever, efficiënter en veiliger handelen en het dagelijks handelen onderhouden. Dagelijks handelen leidt tot participatie, wat een persoonlijke ervaring van betrokkenheid in een levenssituatie is door actief activiteiten uit te voeren en/or deel uit te maken van de context.
Besluitvorming en Reflectie in de Ergotherapie
Bij besluitvorming worden het perspectief van de cliënt, het perspectief van de therapeut en het perspectief van bewijs afgewogen en met elkaar geïntegreerd. Professioneel redeneren en reflecteren worden in de literatuur vaak gekoppeld. Een ergotherapeut die goed kan reflecteren is in staat om alledaagse praktijksituaties in leermomenten om te zetten. Dit gebeurt door afstand te nemen van de eigen acties tijdens de situatie (reflection in action) of na de situatie (reflection on action) en zichzelf vragen te stellen over wat er gebeurde en wat de eigen overwegingen daarbij waren.
Reflectie is een essentieel onderdeel van de ergotherapie, omdat het helpt bij het verbeteren van de kwaliteit van de zorg en het aanpassen van de interventies aan de behoeften van de cliënt.
Conclusie
Ergotherapie speelt een belangrijke rol bij het ondersteunen van mensen die moeite hebben met alledaagse bezigheden. De oefeningen en technieken die gebruikt worden in de ergotherapie, zoals desensitisatietechnieken, actief en passief bewegen, graded motor imagery, exposure in vivo, spiegeltherapie, functionele training en het betrekken van het lichaamsschema bij neglect, helpen bij het herwinnen van de dagelijkse functies en de participatie in de samenleving. De ergotherapeut helpt cliënten om hun dagelijks leven beter en veilig te maken, zowel fysiek als mentaal.
De beschikbare bronnen tonen aan dat ergotherapie een effectieve interventie kan zijn bij het verbeteren van de dagelijkse functies en het mentale welzijn. Door het gebruik van oefeningen en technieken die op maat gemaakt zijn voor de cliënt, kan de ergotherapie bijdragen aan het herwinnen van zelfstandigheid en deelname aan de samenleving.