Het vermogen om informatie op te slaan, te herroepen en te gebruiken is essentieel voor de mentale fitheid op elke leeftijd. Geheugentraining is een manier om dit vermogen te versterken. Uit onderzoek is gebleken dat het regelmatig prikkelen van het brein helpt om mentaal langer fit te blijven. In dit artikel zullen we een aantal bewezen en praktische oefeningen bespreken die je kunt gebruiken om je geheugen te trainen. Deze oefeningen zijn zowel geschikt voor jongeren die hun geheugen willen verbeteren, als voor oudere individuen die willen voorkomen dat hun mentale scherpte vermindert.
Wat is geheugentraining en waarom is het belangrijk?
Geheugentraining betreft het bewust stimuleren van cognitieve functies zoals het opslaan, herinneren en toepassen van informatie. Het is niet zomaar het spelen van een paar puzzels of het herhalen van woorden – het gaat om systematisch aangerechte oefeningen die het brein uitdagen en zo de cognitieve reserves vergroten.
Onderzoek heeft aangetoond dat mentale uitdagingen het brein in beweging houden, vergelijkbaar met fysieke training die spieren versterkt. Zoals het gezegde luidt: "Rust roest", en dit geldt ook voor het brein. Als je je brein niet regelmatig uitdaagt, kan de stofwisseling in de hersenen afnemen, wat op termijn kan leiden tot verminderde mentale scherpte.
Een onderzoek van de universiteit van Californië (2013) toonde aan dat ouderen die video-racespelletjes speelden, alerter werden en hun aandacht langer bij een taak hielden. Dit suggereert dat geheugentraining niet alleen het geheugen versterkt, maar ook andere cognitieve functies zoals aandacht en concentratie.
Oefeningen voor geheugentraining
1. Cognitieve spellen en apps
Er zijn veel beschikbare cognitieve spellen en apps die specifiek zijn ontworpen om het geheugen te trainen. Deze spellen zijn vaak gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en worden ontwikkeld in samenwerking met neurowetenschappers.
Een voorbeeld is Lumosity, een populaire hersentraining-app die dagelijks een trainingsprogramma biedt. De spellen passen zich aan aan jouw unieke prestaties en bieden daardoor elke keer een passende uitdaging. De effectiviteit van deze soort spellen is onderzocht door Elliot Berkman, hoogleraar psychologie aan de University of Oregon, en publiceerd in de Journal of Neuroscience. Zijn studie toonde aan dat het gebruik van deze spellen de prestaties op cognitieve taken verbeterde.
Een andere populaire app is MAX Geheugentrainer, gebaseerd op het tv-programma van Omroep MAX. Deze app bevat spellen zoals Boodschappenspel, Letterregen en Zoekplaatje, die eenvoudig en educatief zijn voor beginners.
Einstein Hersengymnastiek is nog een voorbeeld. Deze app biedt meerdere spellen in categorieën zoals logica, geheugen, rekenen en inzicht. De gebruiker kan zelf inzien hoeveel vooruitgang er is geboekt.
2. Kaartspellen
Kaartspellen zijn ook een uitstekende manier om je geheugen te trainen. Veel kaartspellen vereisen strategisch denken, het onthouden van regels en het volgen van complexe patronen.
Bijvoorbeeld bridge of rikken vragen om het herinneren van aantallen, combinaties en strategieën. Deze spellen zijn ideaal voor het ontwikkelen van geheugen- en denkvaardigheden.
Patience (zoals Freecell of joker) is een ander voorbeeld waarbij je mentaal alert moet blijven om zoveel mogelijk kaarten weg te spelen. Deze spellen zijn ook beschikbaar online of via tablet apps en kunnen gespeeld worden met échte tegenstanders.
3. Spelletjes en oefeningen voor kinderen
Geheugentraining begint vaak op jonge leeftijd. Spelletjes zoals Memory, Ik ga op reis en ik neem mee, en Laatste letter eerste letter zijn effectief om jonge hersens te stimuleren. Deze oefeningen helpen kinderen om woordenreeksen te herinneren en verbeteren hun korte-termijngeheugen.
Een andere oefening is blind woorden bingo, waarbij kinderen een lijst met woorden opschrijven en deze aan hun buurman geven. Als een woord op tv of in een film voorkomt, moet het kind het opschreven woord herkennen en het wegstrepen. Deze oefening versterkt het geheugen en de aandacht.
Taal oefeningen zijn ook een goede geheugentraining. Als je met je kind naar het buitenland gaat, kun je het oefenen met zinnetjes in de lokale taal. Dit helpt bij het onthouden van woorden en het verbeteren van het verbale geheugen.
4. Dagelijks leren en ontdekken
Een andere bewezen methode om je brein te trainen is het dagelijks leren van iets nieuws. Dit kan zo eenvoudig zijn als het leren van een nieuwe kooktechniek of het ontdekken van nieuwe plekken in je eigen wijk. De Hersenstichting wijst erop dat het voldoende is om je dagelijkse routine te doorbreken.
Enkele voorbeelden zijn: - Verras je tafelgenoten met gerechten uit een andere wereldkeuken. - Loop een ander ommetje dan gebruikelijk. - Neem een abonnement op de krant of verander van krant.
Deze activiteiten prikkelen het brein met nieuwe informatie en ervaringen, wat essentieel is voor mentale fitheid.
5. Online geheugentraining
Een andere optie voor geheugentraining is het gebruik van online programma’s zoals BrainGymmer. Deze applicatie is samengewerkt ontwikkeld met neurowetenschappers en bevat spellen verdeeld over vijf thema’s: perceptie, snelheid, concentratie, logica en geheugen.
De geheugencursus op BrainGymmer helpt je begrijpen hoe het geheugen werkt en biedt vijf geheugen-technieken om het te verbeteren. Je kunt 5 spellen gratis spelen, en met een gratis account toegang krijgen tot meer games. Voor het volledige aanbod is een betalende Pro-versie beschikbaar.
6. Sociale en fysieke activiteiten
Hoewel de focus van dit artikel op cognitieve geheugentraining ligt, is het belangrijk om te weten dat fysieke en sociale activiteiten ook een rol spelen in mentale fitheid. Beweging stimuleert de bloedtoevoer naar het brein en versterkt cognitieve functies. Sociaal contact, zoals het spelen van spellen met anderen, draagt ook bij aan het ontwikkelen en behouden van mentale scherpte.
Conclusie
Geheugentraining is een waardevolle tool om mentale scherpte te behouden of te verbeteren. Door cognitieve spellen, kaartspellen, dagelijkse uitdagingen en online trainingen te combineren, kun je je brein stimuleren en je geheugen versterken. Het is belangrijk om te weten dat het niet gaat om het spelen van willekeurige puzzels, maar om systematisch uitgevoerde oefeningen die het brein uitdagen en versterken.
De beschikbare onderzoeken wijzen op een positief effect van geheugentraining, vooral bij oudere individuen die willen voorkomen dat hun mentale capaciteiten verminderen. Of je nu jong bent en je hersenen wilt trainen voor betere prestaties, of ouder bent en mentale fitheid wil behouden, geheugentraining biedt een reeks praktische en aangename oefeningen die je kunt integreren in je dagelijks leven.
Start vandaag nog met een paar van deze oefeningen en ervaar hoe je brein zich sterker, scherper en beter voelt.