Bewegen is een essentieel onderdeel van de zorg voor reumapatiënten. Het draagt bij aan een betere spierkracht, soepelere gewrichten, verbeterde conditie en een positieve mentale toestand. Tegelijkertijd is het belangrijk dat de oefeningen afgestemd zijn op de individuele conditie van de patiënt en dat ze uitgevoerd worden onder professionele begeleiding. In dit artikel geef ik een overzicht van de meest relevante oefeningen en programma’s die bewegen met reuma veilig en doeltreffend maken.
Inleiding
Reuma is een chronische aandoening die het bewegingsapparaat aantast en vaak gepaard gaat met pijn, stijfheid en verminderde bewegingscapaciteit. De juiste oefeningen kunnen deze klachten verlichten, het dagelijks functioneren verbeteren en het algemene welbevinden bevorderen. Ondersteuning door fysiotherapeuten, sportartsen en ervaringsdeskundigen speelt een centrale rol bij het ontwikkelen van een passend oefenprogramma. In Nederland zijn diverse initiatieven ontstaan om reumapatiënten te ondersteunen bij het sporten en bewegen, zoals groepsactiviteiten in zwembaden, individuele fysiotherapie en online workoutfilmpjes.
De effecten van beweging bij reuma zijn onderbouwd door zowel wetenschappelijke studies als praktische ervaringen van patiënten. Oefeningen zoals zwemmen, hardlopen, krachttraining en balansoefeningen zijn bewezen effectief bij het versterken van spieren en botten en het houden van gewrichten soepel. Bovendien is er aandacht voor het psychologische aspect van bewegen: het verbetert de stemming, vermindert stress en draagt bij aan een betere kwaliteit van leven.
Bewegen in het water: zwemmen en aquasporten
Voordelen van wateractiviteiten
Zwemmen en aquasporten zijn bijzonder geschikt voor reumapatiënten. In het water is het effect van zwaartekracht minder aanwezig, waardoor bewegen gemakkelijker is en de belasting op gewrichten vermindert. Hierdoor kunnen patiënten intensiever oefenen zonder hun klachten te verergen. Bovendien draagt waterbevattende activiteiten bij aan een betere spierkracht, uithoudingsvermogen en soepelheid van de gewrichten.
Aquasporten onder professionele begeleiding
Sportfondsen en ReumaNederland hebben samen aquasporten ontwikkeld voor reumapatiënten. In januari zijn instructeurs opgeleid om professionele begeleiding te bieden. Door variatie in de oefeningen en afgestemde programma’s per individu is het mogelijk om aan aquasporten deel te nemen op elk niveau. Deze activiteiten zijn niet alleen fysiek, maar ook sociaal voordelig, omdat ze vaak in groepsverband plaatsvinden.
Praktische toepassing
Aquasporten kunnen onder andere gericht zijn op krachttraining in het water, uithoudingsvermogen en balansoefeningen. Omdat het water een natuurlijke weerstand biedt, is het mogelijk om spieren te trainen zonder grote inspanning. Ook is er ruimte voor creativiteit en variatie, zodat elke oefening afgestemd kan worden op de individuele behoeften en mogelijkheden van de deelnemer.
Groepsactiviteiten en fysiotherapie
Groepsprogramma’s
Move2be biedt in samenwerking met reumatologen en fysiotherapeuten een groepsprogramma voor reumapatiënten. Deze trainingen worden uitgevoerd in groepsverband onder begeleiding van een fysiotherapeut. Het programma bestaat uit conditietraining en algemene oefeningen zoals grondoefeningen en spierversterkende activiteiten. De intensiteit van de trainingen wordt afgestemd op de actualiteit van de aandoening van elke deelnemer.
Individuele aanpak
Hoewel de trainingen vaak in groepsverband plaatsvinden, is er een sterke nadruk op een persoonlijke aanpak. Voor aanvang van het programma wordt een intake gedaan om de beginsituatie van de deelnemer vast te leggen. Op basis van deze informatie wordt een passend programma samengesteld, zodat iedereen zijn of haar doelen kan bereiken.
Ondersteuning door zorgverzekering
Het programma is ondersteund door zorgverzekeringen, mits de deelnemer beschikt over een aanvullende verzekering. Dit maakt het voor veel patiënten financieel haalbaar om aan de trainingen deel te nemen. Bovendien wordt het programma individueel of in groepsverband aangeboden, afhankelijk van de wensen en mogelijkheden van de deelnemer.
Hardlopen en atletiektrainingen
Start to Run: een aanpassing voor reumapatiënten
In mei 2017 startte in Nederland voor het eerst een hardloopcursus speciaal voor reumapatiënten. Het programma is gebaseerd op een bestaand programma van de Atletiekunie, dat is aangepast voor mensen met inflammatoire reuma-aandoeningen. Patiënten kregen oefeningen mee voor thuis en advies voor extra hardlooptrainingen. De trainingen worden begeleid door ervaren atletiektrainers die kennis hebben over reuma.
Eerste groep en resultaten
De eerste groep bestond uit 22 deelnemers die wekelijks trainden in het Olympisch Stadion of in het bos van Amsterdam. De begeleiding was intensief, omdat het om de eerste cursus wereldwijd ging. Er was een sterke focus op het veilig inzetten van intensieve sportactiviteiten, zoals hardlopen, en op het verhogen van spierkracht en conditie. Uit de praktijk bleek dat sporten veilig was voor reumapatiënten zonder zware gewrichtsbeschadigingen en dat het de kwaliteit van leven verbeterde.
Psychologische voordelen
Naast de fysieke voordelen van hardlopen, is er ook aandacht voor de mentale gezondheid. Deelnemers voelden zich mentaal beter en rapporteerden een verhoogd welbevinden. De cursus was een unieke kans om te bewegen in een gestructureerde omgeving, met begeleiding en ondersteuning.
Krachttraining en spierversterkende oefeningen
Belang van krachttraining
Krachttraining is van groot belang voor reumapatiënten. Het versterkt de spieren, zorgt voor een betere stabiliteit van de gewrichten en vermindert pijn en stijfheid. Daarnaast draagt het bij aan een betere uithoudingscapaciteit en een verhoogd zelfvertrouwen. Krachttraining kan zowel in groepsverband als individueel worden uitgevoerd.
Praktische oefeningen
Voor thuis zijn er diverse oefeningen die eenvoudig kunnen worden uitgevoerd, zoals squats, buikspieroefeningen en oefeningen met een weerstandsband. Deze oefeningen zijn goed voor de benen, de buikspieren en de bovenbenen. Ook is er een filmpje beschikbaar waarin wordt getoond hoe je veilig thuis spierkracht kunt trainen. In een ander filmpje wordt het trainen van de core besproken, wat van invloed is op de houding en het algemene welbevinden.
Botversterkende activiteiten
Naast spierkracht is het versterken van botten ook belangrijk. Botversterkende oefeningen zoals wandelen, hardlopen en springen draagt bij aan een betere botdichtheid en vermindert het risico op breuken. Deze activiteiten kunnen onderdeel zijn van een oefenprogramma en worden vaak gecombineerd met krachttraining.
Aanbevelingen van de Gezondheidsraad
De Gezondheidsraad geeft aanbevelingen voor bot- en spierversterkende activiteiten. Kinderen en jongeren van 4 tot 18 jaar zouden deze activiteiten drie keer per week doen, terwijl volwassenen en ouderen dit tweemaal per week kunnen doen. Bovendien is het voor ouderen aan te raden om balansoefeningen te doen, zoals op één been staan of voorwerpen van de grond oprapen. Deze oefeningen verhogen het evenwicht en verkleinen het valrisico.
Online oefeningen en thuisworkouts
Bewegen vanuit huis
Voor reumapatiënten die niet direct aan groepsactiviteiten kunnen deelnemen, zijn er online oefeningen beschikbaar. Reuma Nederland biedt op zijn website een reeks filmpjes waarin fysiotherapeut Hanneke Muijen-Drop uitlegt hoe je thuis kunt sporten. In de videoreeks ‘Bewegen met reuma’ vind je oefeningen voor diverse onderdelen van het lichaam, zoals spierkrachttraining, coretraining en balansoefeningen.
Vervolgens worden ook oefeningen getoond die kunnen worden gedaan met een stoel
Deze filmpjes zijn gericht op mensen die minder mobiel zijn of voor wie intensieve activiteiten lastig zijn. Ze bieden een flexibele manier om te bewegen, zonder dat je verplicht bent om een specifieke locatie te bezoeken. De filmpjes zijn kort en duidelijk, waardoor je gemakkelijk een keuze kunt maken welke oefeningen het beste voor je zijn.
Aanbevolen oefeningen per lichaamsdeel
Benen en billen
Voor de benen en billen zijn oefeningen zoals squats, halve squats en oefeningen met een weerstandsband aan te raden. Deze oefeningen versterken de quadriceps, de hamstrings en de gluteussen. Het is belangrijk om te beginnen met lichte varianten van deze oefeningen en langzaam de intensiteit te verhogen.
Ruggen en schouders
Voor de ruggen en schouders zijn oefeningen zoals rugextensions, schouderopwaaien en rugstrekoefeningen geschikt. Deze oefeningen helpen bij het verbeteren van de postuur en het verminderen van rugklachten. Het is ook belangrijk om de schouders te ontlasten, bijvoorbeeld door te vermijden om zware tassen te tillen of te veel stress te leggen op één schouder.
Armen en bovenlichaam
Voor de armen en het bovenlichaam zijn oefeningen zoals boeiboeken, bankdrukken en armstrekoefeningen geschikt. Deze oefeningen helpen bij het versterken van de biceps, triceps en de rugspieren. Het is aan te raden om te starten met lichte gewichten of lichaamsbeweging zonder gewichten.
Samenwerking met sportfondsen en organisaties
Groeiend aanbod aan activiteiten
Reuma Nederland werkt samen met diverse sportfondsen en organisaties om een breed aanbod aan sportactiviteiten te bieden. In samenwerking met de NL Actief is er bijvoorbeeld een opleiding voor fitnesstrainers ontwikkeld. Hierdoor zijn er meer trainers beschikbaar die geschikt zijn om reumapatiënten te begeleiden bij het sporten.
Wandelen en Fitstap
Een andere samenwerking is met de Wandelbond, die een variant van het Fitstap-programma heeft ontwikkeld voor reumapatiënten. In deze groepsactiviteiten loop je met anderen onder begeleiding van een deskundige wandeltrainer. Dit maakt het niet alleen fysiek, maar ook sociaal voordelig. Het is een geweldige manier om in de buitenlucht te zijn, gezelschap te hebben en gezondheid te verbeteren.
Sportzoeker
Voor wie op zoek is naar een passende sportactiviteit, is de Sportzoeker een handig instrument. Hier vind je een overzicht van meer dan 4250 sportclubs en activiteiten, waarbij je op zoek kunt gaan naar een sport die bij jou past. Deze tool is speciaal ontwikkeld voor mensen met chronische aandoeningen, waaronder reuma.
Conclusie
Bewegen is een essentieel onderdeel van de zorg voor reumapatiënten. Het draagt bij aan een betere spierkracht, soepelere gewrichten, verbeterde conditie en een positieve mentale toestand. Door het juiste oefenprogramma, onder professionele begeleiding, is het mogelijk om de klachten van reuma te verlichten en het dagelijks functioneren te verbeteren.
Er zijn diverse opties voor bewegen met reuma, van aquasporten in het zwembad tot groepsactiviteiten in het bos of bij de Wandelbond. Online workouts en filmpjes bieden bovendien een flexibele manier om te bewegen vanuit huis. Deze aanpak maakt het mogelijk om aanpassingen te doen aan de individuele situatie van de patiënt.
Door samenwerking met sportfondsen, fysiotherapeuten en ervaringsdeskundigen is het mogelijk om een breed aanbod aan sportactiviteiten te bieden. Dit zorgt voor een grotere toegankelijkheid en een passend programma voor elke patiënt. Het is belangrijk om bewegen niet alleen als een fysieke, maar ook als een mentale uitdaging te zien. Het verbetert niet alleen de gezondheid, maar ook de kwaliteit van leven.